મહાન લેખક વિલિયમ શેકસ્પિયર ના પ્રસિદ્ધ નાટક ‘રોમિયો એન્ડ જુલિયેટ’નો એક ડાયલોગ ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. “નામમાં શું રાખ્યું છે?” પરંતુ હવે એક મેડિકલ સ્થિતિના નામને લઈને જ મહત્વપૂર્ણ અભ્યાસ સામે આવ્યો છે. જાણીતી મેડિકલ જર્નલ The Lancet માં પ્રકાશિત થયેલા અભ્યાસ અનુસાર હવે પોલિસિસ્ટિક ઓવરી સિન્ડ્રોમ (PCOS)નું નામ બદલીને પોલીએન્ડોક્રાઇન મેટાબોલિક ઓવેરિયન સિન્ડ્રોમ (PMOS) રાખવામાં આવ્યું છે. આ ફેરફારનો સીધો અસર વિશ્વભરની લગભગ 17 કરોડ મહિલાઓ પર પડશે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ બદલાવથી હવે આ બીમારીની ઓળખ, તપાસ અને સારવાર વધુ ઝડપથી થઈ શકશે.

17 કરોડ મહિલાઓ પર કેમ પડશે અસર?
વિશ્વભરમાં અંદાજે 17 કરોડ મહિલાઓ PCOSથી પ્રભાવિત છે, તેથી આ નામ બદલાવનો અસર મોટા પાયે જોવા મળશે. ‘દ લાન્સેટ’માં પ્રકાશિત અભ્યાસ મુજબ દર 8માંથી 1 મહિલા આ સમસ્યાનો સામનો કરી રહી છે. આ બીમારી મહિલાઓના હોર્મોન, ફર્ટિલિટી અને સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે.

નામ બદલવાનો નિર્ણય કેમ લેવાયો?
ઘણા વર્ષોની ચર્ચા અને સંશોધન બાદ PCOSનું નામ બદલીને PMOS રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જૂના નામના કારણે ઘણીવાર આ બીમારીની ઓળખ અને સારવારમાં મોડું થતું હતું. પરિણામે અનેક મહિલાઓને સમયસર સારવાર મળી શકતી નહોતી અને લાંબા સમય સુધી સમસ્યાનો સામનો કરવો પડતો હતો.

અભ્યાસમાં સંશોધકોએ જણાવ્યું છે કે લાંબા સમય સુધી PCOSને માત્ર ગાયનેકોલોજિકલ અથવા ઓવરી સંબંધિત બીમારી માનવામાં આવતી હતી. પરંતુ હવે અનેક સંશોધનો અને પુરાવાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સ્થિતિમાં ઇન્સુલિન, એન્ડ્રોજન, ન્યુરો-એન્ડોક્રાઇન અને ઓવેરિયન હોર્મોનમાં થતી ગડબડીઓ પણ સામેલ હોય છે.

નિદાનમાં મોડું કેમ થતું હતું?
અભ્યાસ મુજબ PCOSના નિદાન માટે ઓવરીમાં સિસ્ટ હોવું જરૂરી માનવામાં આવતું હતું. જોકે ઘણા સમયથી એવું જોવા મળ્યું છે કે દરેક મહિલામાં સિસ્ટ હોવું જરૂરી નથી. ઘણી મહિલાઓમાં સિસ્ટ વગર પણ આ સમસ્યા જોવા મળે છે. આ કારણે યોગ્ય સમયે નિદાન અને સારવારમાં વિલંબ થતો હતો.

‘એન્ડોક્રાઇન’ અને ‘મેટાબોલિક’ શબ્દો કેમ ઉમેરાયા?
સંશોધકોના જણાવ્યા અનુસાર PMOSમાં ‘એન્ડોક્રાઇન’ અને ‘મેટાબોલિક’ શબ્દો ઉમેરવાનો મુખ્ય હેતુ તેના વિવિધ લક્ષણોને વધુ સારી રીતે રજૂ કરવાનો છે. કારણ કે આ સ્થિતિ એન્ડોક્રાઇન, મેટાબોલિક, પ્રજનન, માનસિક અને ત્વચા સંબંધિત સમસ્યાઓ સાથે જોડાયેલી છે. તેથી નિદાન વખતે આ તમામ પરિબળોને ધ્યાનમાં લેવું જરૂરી બન્યું છે.

હવે નિદાન માટે કયા લક્ષણોને આધાર માનવામાં આવશે?
20 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓમાં નીચેના લક્ષણોમાંથી ઓછામાં ઓછા બે લક્ષણો હોવા જરૂરી રહેશે, જ્યારે 10થી 19 વર્ષની કિશોરીઓમાં પ્રથમ બે લક્ષણો ફરજિયાત ગણાશે.

ઓલિગો એનોવ્યુલેશન

• ક્લિનિકલ અને બાયોકેમિકલ હાઇપરએન્ડ્રોજેનિઝમ
• અલ્ટ્રાસાઉન્ડમાં પોલિસિસ્ટિક ઓવરી અથવા AMHનું ઊંચું સ્તર
• મેટાબોલિક લક્ષણો જેમ કે સ્થૂલતા, અસામાન્ય બ્લડ શુગર, ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસ, હાઇપરટેન્શન, કોલેસ્ટ્રોલનું અસામાન્ય સ્તર, લિવર સંબંધિત સમસ્યાઓ, હૃદયરોગ અને સ્લીપ એપ્નિયા
• પ્રજનન સંબંધિત લક્ષણો જેમ કે અનિયમિત માસિક, ગર્ભધારણમાં મુશ્કેલી, ઇન્ફર્ટિલિટી અને એન્ડોમેટ્રિયલ કેન્સર
• માનસિક લક્ષણો જેમ કે ડિપ્રેશન, ચિંતા, જીવનની નબળી ગુણવત્તા અને ઇટિંગ ડિસઓર્ડર
• ત્વચા સંબંધિત લક્ષણો જેમ કે મુખાસા, વાળ પડવાના પેચ અને ચહેરા પર વધારે વાળ આવવા

PCOSનું નામ બદલીને PMOS રાખવામાં આવવું એ દર્શાવે છે કે આ માત્ર ઓવરી અથવા સિસ્ટ સુધી મર્યાદિત બીમારી નથી, પરંતુ તેની પાછળ અનેક શારીરિક અને હોર્મોનલ પરિબળો જવાબદાર છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નવા નામથી મહિલાઓમાં વધુ યોગ્ય અને સમયસર નિદાન શક્ય બનશે, જે સારવાર અને મેનેજમેન્ટ માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવની અસર હવે દેશના પરિવહન ક્ષેત્ર પર પણ જોવા મળી રહી છે. દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે માલ પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. શુક્રવારે પશ્ચિમ બંગાળના ટ્રાન્સપોર્ટ ઓપરેટર્સે જણાવ્યું હતું કે ઈંધણના વધતા ભાવોને કારણે માલભાડા એટલે કે ફ્રેટ કોસ્ટમાં અંદાજે 3 ટકા સુધી વધારો થઈ શકે છે. સાથે જ તેમણે સરકારને અપીલ કરી હતી કે વેપારીઓ આ વધારાનો બહાનો બનાવીને વસ્તુઓના ભાવમાં અતિશય વધારો ન કરે.

કોલકાતામાં ચારેય મહાનગરોની સરખામણીએ સૌથી વધુ ઈંધણના ભાવમાં વધારો નોંધાયો છે. અહીં પેટ્રોલના ભાવમાં ₹3.29નો વધારો થતાં ભાવ ₹108.74 પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ડીઝલ ₹3.11 મોંઘું થતાં ₹95.13 પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે.

અન્ય શહેરોમાં કેટલો થયો વધારો?

• દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹97.77 અને ડીઝલ ₹90.67 પ્રતિ લિટર થઈ ગયો છે.
• મુંબઈમાં પેટ્રોલ ₹106.68 અને ડીઝલ ₹93.14 પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે.
• ચેન્નાઈમાં પેટ્રોલ ₹103.67 અને ડીઝલ ₹95.25 પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી ગયું છે.
• ગુજરાતમાં પેટ્રોલ ₹97.95 અને ડીઝલ ₹93.73 પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે.
• રાજ્યોમાં વેટના દર અલગ હોવાના કારણે ભાવોમાં તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે.

માલભાડા પર કેટલો પડશે અસર?
ઓલ ઈન્ડિયા ટ્રાન્સપોર્ટર્સ વેલ્ફેર એસોસિએશનના સંયુક્ત સચિવ સુનીલ અગ્રવાલ એ જણાવ્યું હતું કે હાલની ભૂ-રાજકીય પરિસ્થિતિને જોતા ઈંધણના ભાવમાં વધારો પહેલાથી જ અનુમાનિત હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ ઈંધણ મોંઘું થતાં માલ પરિવહન ખર્ચમાં અંદાજે 3 ટકા સુધીનો વધારો થઈ શકે છે. જોકે કુલ ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ પર તેની અસર મર્યાદિત રહેશે.

તેમણે સરકારને અપીલ કરી હતી કે વેપારીઓ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાનો બહાનો બનાવીને સામાનના ભાવમાં બિનજરૂરી અને અસંગત વધારો ન કરે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ટ્રક ઓપરેટર્સ પહેલેથી જ આર્થિક દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેથી રાજ્ય સરકારોએ સ્થાનિક ટેક્સ અને લિવીમાં રાહત આપી મદદ કરવી જોઈએ.

કેબ ઓપરેટર્સને પણ વધ્યો બોજ
બીજી તરફ, પશ્ચિમ બંગાળ ઓનલાઈન એપ કેબ ગિલ્ડના મહાસચિવ ઇન્દ્રનીલ બેનર્જી એ જણાવ્યું હતું કે ઈંધણના વધેલા ભાવને કારણે કેબ ઓપરેટર્સ પર દરરોજ ₹50થી ₹60 સુધીનો વધારાનો બોજ પડશે. તેમણે પણ રાજ્ય સરકાર પાસે ટેક્સમાં રાહત આપવાની માંગ કરી છે જેથી વધેલી કિંમતોની અસર ઓછી થઈ શકે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. સરકારી તેલ કંપનીઓએ છેલ્લા 11 અઠવાડિયા સુધી ઈંધણના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નહોતો, પરંતુ સતત વધી રહેલા ખર્ચને કારણે હવે ભાવમાં આંશિક વધારો કરવો પડ્યો છે.

દેશભરમાં 3 મેના રોજ લેવામાં આવેલી NEET-UG પરીક્ષા બાદ પેપર લીક મામલો સામે આવતા ભારે વિવાદ ઉભો થયો હતો. જેના પગલે પરીક્ષા રદ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. હવે NEET-UG પરીક્ષા ફરીથી 21 જૂન, 2026ના રોજ યોજાશે. આ અંગેની તૈયારીઓ ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનએ પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને પરીક્ષાની તૈયારીઓ તેમજ પેપર લીક મામલે ચાલી રહેલી તપાસ વિશે માહિતી આપી હતી.

શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનએ સ્વીકાર્યું હતું કે પેપર લીક મામલે પ્રણાલીગત ભૂલ થઈ હતી અને તેની જવાબદારી પણ લીધી હતી. સાથે જ NEET પરીક્ષા આપનારા વિદ્યાર્થીઓ માટે 6 મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો પણ કરવામાં આવી હતી.

સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલી મુખ્ય જાહેરાતો મુજબ, તમામ ઉમેદવારોને 14 જૂન સુધીમાં તેમના એડમિટ કાર્ડ આપવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓને પોતાની પસંદગીનું શહેર પસંદ કરવા માટે એક અઠવાડિયાનો સમય આપવામાં આવશે. ઉમેદવારો માટે ખાસ પરિવહન વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે જેથી તેઓ સરળતાથી પરીક્ષા કેન્દ્ર સુધી પહોંચી શકે.

સરકારે વિદ્યાર્થીઓને વધારાનો સમય આપવાનો પણ નિર્ણય લીધો છે. પરીક્ષા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને વધારાના મિનિટનો સમય મળશે. સાથે જ ઉમેદવારો પર કોઈપણ પ્રકારનો વધારાનો નાણાકીય બોજ ન પડે તેની પણ ખાતરી આપવામાં આવી છે.

સૌથી મોટી જાહેરાત તરીકે સરકારે જણાવ્યું છે કે આવતા વર્ષથી NEET-UG પરીક્ષા સંપૂર્ણપણે કમ્પ્યુટર આધારિત ઓનલાઈન મોડમાં લેવામાં આવશે. આ નિર્ણય પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને સુરક્ષા વધારવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.

નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી દ્વારા શુક્રવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરીને પુનઃ પરીક્ષાની તારીખ જાહેર કરવામાં આવી હતી. NTAએ જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકારની મંજૂરી બાદ NEET (UG) પરીક્ષા હવે રવિવાર, 21 જૂન 2026ના રોજ યોજાશે.

નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સીએ ઉમેદવારો અને વાલીઓને અપીલ કરી છે કે તેઓ ફક્ત સત્તાવાર NTA ચેનલો પરથી જ માહિતી મેળવે. સાથે જ હેલ્પલાઇન નંબર પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ઉમેદવારો વધુ માહિતી માટે 011-40759000 અથવા 011-69227700 નંબર પર સંપર્ક કરી શકે છે. ઉપરાંત neet-ug@nta.ac.in પર ઈમેલ દ્વારા પણ માહિતી મેળવી શકાશે.

દેશભરમાં સોનાના ભાવમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. 15 મેની સવારે દેશના મોટા ભાગના શહેરોમાં સોનાના દરમાં ફરી તેજી નોંધાઈ હતી. સરકારે સોના અને ચાંદી પર આયાત જકાતમાં વધારો કર્યા બાદ ભાવ ઘટવાની આશા હતી, પરંતુ તેની વિપરીત સોનાના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આજે 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,62,270 સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે મુંબઈમાં 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,62,340 પ્રતિ 10 ગ્રામ નોંધાયો છે.

દિલ્હીના બુલિયન બજારમાં એક દિવસ અગાઉ 99.9 ટકા શુદ્ધ સોનાના ભાવમાં ₹650નો વધારો નોંધાયો હતો અને ભાવ ₹1,66,000 પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પહોંચી ગયો હતો. બજારમાં સતત વધી રહેલી કિંમતોને કારણે રોકાણકારો અને ગ્રાહકો બંનેમાં ચિંતા જોવા મળી રહી છે.

સરકારે સોના અને ચાંદી પર આયાત ડ્યુટી 6 ટકાથી વધારીને 15 ટકા કરી છે. પ્લેટિનમ પર પણ ડ્યુટી 6.4 ટકાથી વધારીને 15.4 ટકા કરવામાં આવી છે. સોના-ચાંદીના તાર, સિક્કા અને અન્ય કિંમતી વસ્તુઓ પર પણ નવા કર નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. નવી આયાત જકાત 13 મેથી અમલમાં આવી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં હાજર સોનાનો ભાવ હાલમાં પ્રતિ ઔંસ $4,700.86 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. દિલ્હીમાં 22 કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,48,960 છે. મુંબઈ, ચેન્નાઈ અને કોલકાતામાં 22 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,48,810 પ્રતિ 10 ગ્રામ છે, જ્યારે 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,62,340 નોંધાયો છે.

ગુજરાતના અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ અને વડોદરા જેવા શહેરોમાં પણ સોનાના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. અહીં 22 કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ 10 ગ્રામ ₹1,48,860 છે, જ્યારે 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,62,390 સુધી પહોંચી ગયો છે.

બીજી તરફ ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. 15 મેની સવારે ચાંદીનો ભાવ ઘટીને ₹2,99,900 પ્રતિ કિલોગ્રામ થયો હતો. એક દિવસ અગાઉ દિલ્હીના બુલિયન બજારમાં ચાંદીના ભાવ ₹900 ઘટીને ₹2,96,600 પ્રતિ કિલોગ્રામ પર બંધ થયા હતા. આ વર્ષની શરૂઆતમાં જાન્યુઆરી મહિનામાં ચાંદીનો ભાવ ₹4 લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામને પાર ગયો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં હાલ ચાંદી $87.04 પ્રતિ ઔંસના ભાવે ટ્રેડ થઈ રહી છે.

નિષ્ણાતોના મતે સોના પર આયાત ડ્યુટીમાં કરાયેલા વધારાની સીધી અસર સ્થાનિક બજારમાં જોવા મળશે અને સોનાના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. જેમ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલના મતે આયાત ડ્યુટી વધારવાથી આયાતમાં ઘટાડો થતો નથી, પરંતુ બજારમાં કિંમતો વધુ વધી જાય છે. જ્વેલરી વેપારીઓનું માનવું છે કે આયાત જકાત વધારવાને બદલે સોના અને ચાંદીની આયાતના જથ્થા પર નિયંત્રણ લાવવું વધુ અસરકારક ઉપાય સાબિત થઈ શકે છે.