આકાશમાં 35,000 ફૂટની ઊંચાઈએ જ્યારે તમારા પર ચપ્પુ વડે જીવલેણ હુમલો કરી કરવામાં આવે ત્યારે સામાન્ય માણસ વિમાસણમાં પડી જાય. પરંતુ લોહીલુહાન હાલતમાં પણ અદમ્ય સાહસ દાખવીને વિમાનનો કોકપિટ ડોર ખોલી 174 નિર્દોષ મુસાફરોનો જીવ બચાવનાર કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરે સાબિત કરી દીધું કે સાચો ‘રિયલ હીરો’ કોને કહેવાય છે. ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073 પર સર્જાયેલી હૃદયધબકાવનારી ઘટના બાદ હાલ સમગ્ર વિશ્વમાં આ ભારતીય પાયલોટના શૌર્યની ચર્ચા થઈ રહી છે. 9/11 જેવી ભયાનક ગંભીર હોનારત ટાળનાર આ જાંબાંઝ પાયલોટનો જૂનો પોડકાસ્ટ ઇન્ટરવ્યુ સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો છે, જેમાં તેમણે કટોકટી વ્યવસ્થાપન વિશે કહી હતી તે એક-એક વાત આજે અક્ષરશઃ સાચી સાબિત થઈ છે.
ફ્લાયદુબઈ મિડ-એર સંકટ: 14,000 ફૂટ નીચે ખાબકતું વિમાન બચાવ્યું
દુબઈથી તેલ અવીવ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈ ફ્લાઇટ FZ1073 દરમિયાન ઓમાની મૂળના કો-પાઇલટે કાવતરું રચીને કેપ્ટન સ્મિત મચ્છાર પર ચપ્પુ વડે હુમલો કર્યો હતો. હુમલા અને ઝપાઝપીના કારણે વિમાન માત્ર 30 સેકન્ડમાં 14,000 ફૂટ નીચે ખાબક્યું હતું. ગંભીર રીતે ઘાયલ હોવા છતાં કેપ્ટન સ્મિતે વિમાનનો કોકપિટ ડોર લોક રિલીઝ સ્વિચ દબાવી દીધી હતી. આથી બહાર રહેલા કેબિન ક્રૂ, મુસાફરો અને ફ્લાઇટમાં પ્રવાસ કરી રહેલા બે ઓફ-ડ્યુટી પાઇલટોએ અંદર ધસી આવીને હુમલાખોર કો-પાઈલોટને કાબૂમાં લીધો હતો. ત્યારબાદ સ્મિત મચ્છાર અને સાથી પાઇલટોની સમયસૂચકતાથી વિમાનને સાઉદી અરેબિયાના તબૂક એરપોર્ટ પર સુરક્ષિત ઉતારવામાં આવ્યું હતું.
મૂળ સુરેન્દ્રનગરના વઢવાણના બ્રહ્મ ક્ષત્રિય પરિવારનું ગૌરવ
વિશ્વભરમાં ભારત અને ગુજરાતનું નામ રોશન કરનાર પાઇલટનું પૂરું નામ સ્મિત ઉપેન્દ્રભાઈ મચ્છર (બ્રહ્મ ક્ષત્રિય) છે. તેઓ મૂળ સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના વઢવાણના વતની છે અને તેમનો પરિવાર વર્ષોથી મુંબઈ સ્થાયી થયેલો છે. સ્મિતના દાદા જેન્તીભાઈ મચ્છર વર્ષો પહેલાં વઢવાણથી મુંબઈ આવ્યા હતા. પિતા ઉપેન્દ્રભાઈ મચ્છરનો જન્મ મુંબઈમાં થયો હતો, જ્યાં તેમણે ટેક્સટાઈલ મિલ શરૂ કરી હતી.
ઉપેન્દ્રભાઈ અને તેમના ભાઈ કિશોરભાઈ મુંબઈમાં કાપડના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા હતા અને હાલ નિવૃત્ત જીવન ગાળી રહ્યા છે. પરિવારમાં વિમાની ક્ષેત્રનો અનોખો યોગાયોગ છે; કિશોરભાઈનો પુત્ર ભાવિક પણ વ્યાવસાયિક પાઇલટ છે. જસદણમાં જાણીતા ‘ઓસમ કેટરર્સ’ નામે વ્યવસાય ચલાવતા નરેશભાઈ ઈશ્વરભાઈ મચ્છર સ્મિતના કૌટુંબિક કાકા થાય છે. ઘટના અંગે નરેશભાઈએ જણાવ્યું હતું કે, “સ્મિત પર સહ-પાઇલટે છરી વડે હુમલો કર્યો હતો, પરંતુ હવે તેમની તબિયત સુધારા પર છે અને તેઓ ભયમુક્ત છે.” આ દુર્ઘટનાની જાણ થતાં જ પિતા ઉપેન્દ્રભાઈ, સ્મિતના પત્ની અને પાઇલટ ભાઈ ભાવિક તાત્કાલિક તેમની પાસે પહોંચી ગયા છે.
ટેક્સટાઈલ એન્જિનિયરિંગથી કોકપિટ સુધીની અદભુત સફર
સ્મિત મચ્છરનો પ્રારંભિક વિચાર પાયલોટ બનવાનો નહોતો. તેમણે ટેક્સટાઈલ એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને કૌટુંબિક કાપડના વ્યવસાયમાં જોડાવા માંગતા હતા. ત્યારબાદ તેમણે વેલિંગકર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટમાંથી બિઝનેસ એડમિનિસ્ટ્રેશનની ડિગ્રી મેળવી હતી. 19 વર્ષની વયે એક એવિએશન સેમિનારે તેમનું જીવન બદલી નાખ્યું હતું. શરૂઆતમાં તેમના માતા આ ક્ષેત્રના જોખમોથી ડરેલા હતા, પરંતુ પિતાના પ્રોત્સાહન બાદ તેમણે ન્યૂઝીલેન્ડ જઈને કોમર્શિયલ પાયલોટ લાયસન્સ (CPL) માટેની કઠિન તાલીમ પૂર્ણ કરી હતી.
9,750 કલાકનો બહોળો અનુભવ અને સ્પાઇસજેટની કારકિર્દી
કેપ્ટન સ્મિત મચ્છર પાસે બોઇંગ 737 વિમાનો ઉડાડવાનો 9,750 થી વધુ કલાકનો અનુભવ છે. જેમાં 6,400 કલાકથી વધુ સમય તેમણે પાયલોટ-ઇન-કમાન્ડ (PIC) તરીકે સેવા આપી છે. તેમણે ભારતીય એરલાઇન સ્પાઇસજેટ સાથે 2011 થી 2022 સુધી 11 વર્ષ સુધી કામ કર્યું, જ્યાં તેઓ લાઇન ટ્રેનિંગ કેપ્ટન અને સિનિયર કમાન્ડર રહ્યા હતા. જૂન 2022માં તેઓ ડાયરેક્ટ એન્ટ્રી કેપ્ટન તરીકે ફ્લાયદુબઈમાં જોડાયા હતા.
વાયરલ પોડકાસ્ટ : “અણધારી કટોકટી માટે તૈયાર રહેવું પડે”
વાયરલ પોડકાસ્ટ ઇન્ટરવ્યુમાં સ્મિત મચ્છરે એવિએશન ક્ષેત્રના પોતાના અનુભવો વાગોળ્યા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે, “એવિએશનમાં નસીબ જેવું કંઈ નથી હોતું, બધું જ કડક સિક્યોરિટી પ્રોટોકોલ્સ, પ્રી-ફ્લાઇટ ચેક્સ અને શિસ્ત પર આધારિત હોય છે.” તેમણે ઉમેર્યું હતું કે તેમના સમયમાં ટ્રેનિંગનો ખર્ચ ₹16-17 લાખ હતો, જે આજે ₹80 લાખથી વધુ થઈ ગયો છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે, “હવામાં જ્યારે કંઈ પણ અણધાર્યું બને, ત્યારે શાંત રહીને મુસાફરોના સુરક્ષિત ઉતરાણ માટે જ કામ કરવું પડે છે.”
વૈશ્વિક નેતાઓ દ્વારા અસાધારણ સાહસની સરાહના
કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરની આ અભૂતપૂર્વ જાંબાંઝી બદલ ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ઇઝરાયેલના પીએમ બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અને યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમની મુક્તકંઠે પ્રશંસા કરી છે. સાઉદી અરેબિયાના તબૂક ખાતેની હોસ્પિટલમાં હાલ તેમની સારવાર ચાલી રહી છે અને તેમની સ્થિતિ સુધારા પર છે. સમગ્ર દેશ આજે આ વીર ભારતીય સપૂતને સલામ કરી રહ્યો છે.
