ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં પડી રહેલી ભીષણ ગરમીએ લોકોનું જીવવું મુશ્કેલ બનાવી દીધું છે. દેશના અનેક શહેરોમાં તાપમાન 45 થી 50 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી રહ્યું છે. ગરમીથી રાહત મેળવવા માટે લાખો લોકો હવે પહાડી વિસ્તારો તરફ રવાના થઈ રહ્યા છે. હિમાચલ પ્રદેશના મનાલી અને રોહતાંગ પાસથી લઈને ઉત્તરાખંડના નૈનીતાલ, બદ્રીનાથ, હેમકુંડ સાહિબ, ઓલી અને જોશીમઠ સુધી પ્રવાસીઓ અને શ્રદ્ધાળુઓની રેકોર્ડબ્રેક ભીડ જોવા મળી રહી છે. પરંતુ વધતી ભીડ હવે સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર માટે મોટો પડકાર બની રહી છે. પ્રવાસન સ્થળો પર હોટલો હાઉસફુલ થઈ ગઈ છે, પાર્કિંગની જગ્યાઓ ઓછી પડી રહી છે અને રસ્તાઓ પર કલાકો સુધી લાંબા ટ્રાફિક જામ જોવા મળી રહ્યા છે.
મનાલી-રોહતાંગ માર્ગ પર મહાજામ
હિમાચલ પ્રદેશના મનાલીમાં પ્રવાસીઓનો ભારે ધસારો જોવા મળી રહ્યો છે. મે મહિનાના અંતિમ દિવસોમાં પણ રોહતાંગ પાસ ખાતે બરફ જોવાની ઘેલછા પ્રવાસીઓને આકર્ષી રહી છે. સમુદ્ર સપાટીથી આશરે 13 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ આવેલો રોહતાંગ પાસ હાલ બરફની ચાદરથી ઢંકાયેલો છે.
પરંતુ વધતી ભીડના કારણે મનાલી-રોહતાંગ રોડ પર વાહનોની ગતિ થંભી ગઈ છે. શનિવારે આ માર્ગ પર મહાજામની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. પરિસ્થિતિ એવી હતી કે સવારે 6 વાગ્યે મનાલીથી નીકળેલા પ્રવાસીઓ બપોરે 1 થી 2 વાગ્યાની આસપાસ રોહતાંગ પહોંચી શક્યા હતા. સામાન્ય રીતે 50 કિલોમીટરની આ સફર પૂરી કરવામાં 7 થી 8 કલાકનો સમય લાગી રહ્યો છે. સ્થાનિક વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ મઢીથી ગ્રામફૂ વચ્ચે પૂરતી પાર્કિંગ વ્યવસ્થા ન હોવાને કારણે લોકો રસ્તાની બાજુમાં વાહનો પાર્ક કરી દે છે, જેના કારણે ટ્રાફિક જામ વધુ ગંભીર બની જાય છે.
નૈનીતાલમાં પ્રવાસીઓની ભારે ભીડ
સરોવરોના શહેર તરીકે ઓળખાતા નૈનીતાલમાં પણ પ્રવાસીઓનો જમાવડો જોવા મળી રહ્યો છે. વીકેન્ડ દરમિયાન માલ રોડ, સ્નો વ્યુ, ચિડીયાઘર અને કેવ ગાર્ડન જેવા સ્થળો પ્રવાસીઓથી ખચોખચ ભરાયેલા હતા. નૈની તળાવમાં બોટિંગનો આનંદ માણવા માટે પ્રવાસીઓની લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે. પહાડોની ઠંડી હવા અને સુહાવના વાતાવરણથી લોકો આકર્ષાઈ રહ્યા છે. વધતી ભીડને કારણે હોટલ, ગેસ્ટ હાઉસ અને હોમસ્ટે સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે ચાલી રહ્યા છે, જેના કારણે સ્થાનિક પ્રવાસન ઉદ્યોગને મોટો આર્થિક ફાયદો થઈ રહ્યો છે.
કૈંચીધામમાં સ્થાપના દિવસને લઈ વધતી ભીડ
બીજી તરફ, બાબા નીમ કરૌલી મહારાજના પ્રસિદ્ધ કૈંચીધામ આશ્રમમાં પણ દેશ-વિદેશમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચી રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં કૈંચીધામ સ્થાપના દિવસના કાર્યક્રમો યોજાનાર હોવાથી અહીં ભીડમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ચારધામ યાત્રાના કારણે જોશીમઠમાં 20 કિમી લાંબો જામ
ઉત્તરાખંડના ચમોલી જિલ્લામાં ચારધામ યાત્રા હાલ ચરમસીમા પર પહોંચી છે. બદ્રીનાથ ધામ અને હેમકુંડ સાહિબની યાત્રાની સાથે મોટી સંખ્યામાં લોકો ઓલી તેમજ નીતિ-માણા ઘાટી તરફ જઈ રહ્યા છે. આ કારણે જોશીમઠ વિસ્તાર સૌથી વધુ ટ્રાફિક દબાણનો સામનો કરી રહ્યો છે. મારવાડીથી ગોવિંદઘાટ અને જોશીમઠથી સેલંગ સુધીના માર્ગો પર 15 થી 20 કિલોમીટર લાંબા ટ્રાફિક જામ જોવા મળી રહ્યા છે. વહીવટીતંત્રે વન-વે સિસ્ટમ લાગુ કરી હોવા છતાં વાહનોની સંખ્યા એટલી વધી ગઈ છે કે લોકોને ગેટ ખુલવાની રાહમાં 2 થી 3 કલાક સુધી ઉભા રહેવું પડે છે.
લાખો શ્રદ્ધાળુઓએ કર્યા દર્શન
ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં હજુ પણ હળવો વરસાદ અને બરફવર્ષા ચાલુ છે, છતાં ભક્તોની આસ્થા અડગ છે. બદ્રીનાથ ધામમાં અત્યાર સુધીમાં 7.25 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરી ચૂક્યા છે, જ્યારે સમગ્ર ચારધામ યાત્રામાં કુલ યાત્રીઓની સંખ્યા 24 લાખને પાર પહોંચી ગઈ છે.
ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ વધી
રેકોર્ડબ્રેક ભીડ વચ્ચે બદ્રીનાથ ધામ અને અન્ય ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં શ્રદ્ધાળુઓની તબિયત બગડવાના બનાવો પણ સામે આવી રહ્યા છે. ડૉક્ટરોના જણાવ્યા મુજબ દિલ્હી, મુંબઈ જેવા મહાનગરોની અતિશય ગરમીમાંથી લોકો સીધા જ ઊંચાઈવાળા ઠંડા વિસ્તારોમાં પહોંચી જાય છે. જેના કારણે તેમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, થાક અને એક્યુટ માઉન્ટેન સિકનેસ જેવી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપી રહ્યા છે કે પ્રવાસીઓએ સીધા ઊંચા સ્થળોએ જવાને બદલે થોડો સમય તળેટી વિસ્તારોમાં રોકાવું જોઈએ જેથી શરીર નવા વાતાવરણને અનુકૂળ થઈ શકે.
ભવિષ્યમાં કાયમી ઉકેલની જરૂર
વધતી ભીડને જોતા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી સમયમાં પહાડી પ્રવાસન સ્થળો પર કાયમી પાર્કિંગ વ્યવસ્થા, સુવ્યવસ્થિત ટ્રાફિક પ્લાનિંગ અને ડિજિટલ મોનિટરિંગ સિસ્ટમની જરૂરિયાત ખૂબ જ વધી ગઈ છે. હાલની સ્થિતિ દર્શાવે છે કે પ્રવાસનના વધતા દબાણને પહોંચી વળવા માટે આધુનિક સુવિધાઓ વિકસાવવી સમયની માંગ બની ગઈ છે.
