ઉત્તર ભારત સહિત દેશના અનેક શહેરોમાં ગરમીનો કહેર સતત વધી રહ્યો છે. બે ડઝનથી વધુ શહેરોમાં તાપમાન 44થી 48 ડિગ્રી વચ્ચે નોંધાતા લોકો ત્રાહિમામ પોકારી ઉઠ્યા છે. દિવસ દરમિયાન આકરી લૂ અને રાત્રે પણ ઊંચા તાપમાનને કારણે જનજીવન પર ગંભીર અસર પડી રહી છે. ઘણા શહેરોમાં રાત્રિનું તાપમાન પણ 30 ડિગ્રીથી નીચે ન જતા લોકો ગરમીથી પરેશાન થઈ રહ્યા છે. આ વચ્ચે અલ નીનોની અસર હવે ભારતમાં પણ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળી રહી છે, જેના કારણે ખેડૂતોમાં ચિંતા વધી છે.

બાંદા અને બ્રહ્મપુરીમાં 47 ડિગ્રીથી વધુ તાપમાન
ઉત્તર પ્રદેશના બાંદા અને મહારાષ્ટ્રના બ્રહ્મપુરીમાં તાપમાન 47.6 ડિગ્રી સુધી પહોંચ્યું હતું. ઓનલાઈન વેધર પ્લેટફોર્મ્સ અનુસાર અહીં અનુભવાતું તાપમાન 48 ડિગ્રીથી પણ વધુ હતું. એર મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ AQI ના જણાવ્યા મુજબ ઉત્તર પ્રદેશનું ઈટાવા 48 ડિગ્રી સાથે વિશ્વનું સૌથી ગરમ સ્થળ બન્યું હતું.

ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજ, હમીરપુર, આગ્રા અને ઓરાઈ સહિતના અનેક શહેરોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રીને પાર ગયું હતું. હવામાન વિભાગ અનુસાર 45 ડિગ્રીથી વધુ તાપમાન હીટવેવની સ્થિતિ ગણાય છે.

ગુજરાત સહિત અનેક રાજ્યોમાં ગરમીનો કહેર
મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ અને દિલ્હીમાં પણ ભારે ગરમીનો માહોલ રહ્યો હતો. ઉત્તર, મધ્ય અને પશ્ચિમ ભારતના ઓછામાં ઓછા 20 શહેરોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રીની આસપાસ પહોંચતા લોકોનું જીવન પ્રભાવિત થયું છે. મધ્યપ્રદેશના ખજુરાહોમાં 47.2 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાયું હતું, જ્યારે હરિયાણાના સિરસામાં 46 ડિગ્રી અને રાજસ્થાનના અલ્વરમાં 44 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાયું હતું. હવામાન વિભાગે આગામી ચાર દિવસ સુધી હીટવેવ ચાલુ રહેવાની ચેતવણી આપી છે.

અલ નીનોની અસરથી ખેડૂતોમાં ચિંતા
યુરોપમાં ભારે ગરમી ફેલાવ્યા બાદ હવે અલ નીનોની અસર ભારતમાં પણ જોવા મળી રહી છે. બદલાતા વેધર પેટર્નને કારણે તાપમાનમાં અસામાન્ય વધારો થઈ રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યોના કૃષિ વિભાગોને ખરીફ પાકોને અલ નીનોની અસરથી બચાવવા માટે જરૂરી પગલાં લેવા સૂચના આપી છે.

ખાસ કરીને ચોખા, અનાજ અને મકાઈના પાક પર સૌથી વધુ જોખમ ઉભું થયું છે. જો દેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં વરસાદ ઓછો પડશે તો ઉભો પાક બળી જવાની ભીતિ છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જિલ્લા સ્તરે બીજ ભંડાર અને જળ વ્યવસ્થાપન જેવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવા તાકીદ કરવામાં આવી છે. જો વરસાદ સમયસર નહીં આવે તો ખેડૂતો માટે મોટી મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.

ભારત અને અમેરિકાએ મંગળવારે મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી સહકાર માટે એક મુખ્ય માળખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે. ભારત અને અમેરિકા દ્વારા આ પગલું વૈશ્વિક ટેકનોલોજી સપ્લાય ચેઇન માટે મહત્વપૂર્ણ સામગ્રી, દુર્લભ પૃથ્વી તત્વો અને વ્યૂહાત્મક ધાતુઓ પર ચીનના નિકાસ નિયંત્રણો અંગે વધતી ચિંતાઓ વચ્ચે આવ્યું છે.

ક્વાડ સભ્ય દેશોના વિદેશ પ્રધાનોની બેઠક દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનો પુરવઠો, ખાસ કરીને તેમના ખાણકામ અને પ્રક્રિયા સંબંધિત સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક માળખા પર નવી દિલ્હીમાં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોની હાજરીમાં બોલતા વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે, “આ એક સમયસર અને મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.”

ફ્રેમવર્ક શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે જયશંકર જણાવ્યું
એસ જયશંકરે કહ્યું કે, “આ માળખાનો ઉદ્દેશ્ય મહત્વપૂર્ણ ખનિજો અને દુર્લભ પૃથ્વી સપ્લાય ચેઇનના સમગ્ર સ્પેક્ટ્રમમાં અમારા સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવાનો છે, જેમાં ખાણકામ, પ્રક્રિયા, રિસાયક્લિંગ અને સંબંધિત રોકાણોનો સમાવેશ થાય છે.”

વિદેશ મંત્રીએ જણાવ્યું કે આ માળખું સ્થિતિસ્થાપક અને વૈવિધ્યસભર પુરવઠા શૃંખલાઓને મજબૂત બનાવશે, પ્રોજેક્ટ્સના ધિરાણને સરળ બનાવશે અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજો અને દુર્લભ ધાતુઓના અસરકારક સંચાલનને સુનિશ્ચિત કરશે. તેમણે ઉમેર્યું, “આ પડકારો અને તકો બંનેથી ભરેલી દુનિયામાં આપણા સહયોગની ઊંડાઈનો બીજો પુરાવો છે.”

તેમના સંબોધનમાં, રુબિયોએ યુએસ અને ભારત વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પર પ્રકાશ પાડ્યો, બંને રાષ્ટ્રોના રાષ્ટ્રીય હિત માટે તેના મહત્વપૂર્ણ મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. કરાર પર હસ્તાક્ષરનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું, “આ તેનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે.”

‘પેક્સ સિલિકા’ પહેલનો સંદર્ભ
માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું, “આપણે બે રાષ્ટ્રો છીએ જેમના વ્યૂહાત્મક હિતો આપણા નવીનતા-સંચાલિત અર્થતંત્રો માટે આવશ્યક મહત્વપૂર્ણ ખનિજો અને પુરવઠા શૃંખલાઓની વિશ્વસનીય, લાંબા ગાળાની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવામાં રહેલ છે.” તેમણે યુએસ સમર્થિત ‘પેક્સ સિલિકા’ પહેલનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટે કહ્યું, “તેનો પાયો 4 ફેબ્રુઆરીએ નાખવામાં આવ્યો હતો જ્યારે તમે વોશિંગ્ટન ડીસીમાં આયોજિત ‘ક્રિટીકલ મિનરલ્સ ફોરમ’માં અમારી સાથે જોડાયા હતા.” તેમણે કહ્યું કે ભારતે ‘પેક્સ સિલિકા’ પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી તેને વેગ મળ્યો.

સોશિયલ મીડિયા પર હાલમાં એક વીડિયો ખૂબ જ ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યો છે, જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે ભારત સરકારે અમેરિકા પાસે ‘કોક્રોચ જનતા પાર્ટી’ (CJP) ના પ્રમુખને ભારતને સોંપવાની માંગ કરી છે. જોકે, ભારત સરકારે આ વાયરલ દાવાને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યો છે. પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરોની ફેક્ટ ચેક ટીમે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર ફરતો આ વીડિયો AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) દ્વારા બનાવવામાં આવેલો છે અને તે તદ્દન ખોટો છે. પીઆઈબીએ અસલ વીડિયો શેર કરીને સ્પષ્ટતા કરી છે કે વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે આવું કોઈ નિવેદન આપ્યું નથી.

આ એડિટેડ વીડિયોમાં ભારતના વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરને કથિત રીતે એવું કહેતા દર્શાવવામાં આવ્યા હતા કે અમેરિકામાં કેટલાક ‘નોન-સ્ટેટ એક્ટર્સ’ ભારત વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવી રહ્યા છે અને તેમના દ્વારા ‘કોક્રોચ જનતા પાર્ટી’ ઓપરેટ થઈ રહી છે. સાથે જ તેમાં એવો પણ ખોટો દાવો કરાયો હતો કે ભારતે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સમક્ષ CJP નેતૃત્વને સોંપવાની માંગ કરી છે. પરંતુ વાસ્તવમાં, અસલ વીડિયોમાં વિદેશ પ્રધાન ભારત-અમેરિકાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયો સાથેની તેમની વાતચીત અંગે નિવેદન આપી રહ્યા હતા.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ‘કોક્રોચ જનતા પાર્ટી’ હાલમાં ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચામાં છે. વાસ્તવમાં આ કોઈ રાજકીય પક્ષ નથી, પરંતુ તેને એક વ્યંગાત્મક (satirical) ઓનલાઈન આંદોલન અથવા કેમ્પેઈન તરીકે જોવામાં આવે છે. આ ઝુંબેશ મુખ્યત્વે બેરોજગારી, મોંઘવારી અને યુવાનોને લગતા અન્ય મહત્વના મુદ્દાઓ ઉઠાવવાને કારણે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે અને મોટી સંખ્યામાં યુવાનો સોશિયલ મીડિયા પર આ ઓનલાઈન કેમ્પેઈન સાથે જોડાઈ રહ્યા છે.