બિહારના ખાણ અને ભૂ-તત્ત્વ મંત્રી પ્રમોદ કુમારે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં દુર્લભ ખનિજ તત્ત્વોના ભંડાર મળ્યા છે અને તેમના વ્યાવસાયિક ખનનની પ્રક્રિયા ટૂંક સમયમાં શરૂ કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ દુર્લભ ખનિજોના 14 બ્લોકોની ઓળખ કરી છે, જેના માટે ટૂંક સમયમાં હરાજી પ્રક્રિયા શરૂ થવાની સંભાવના છે. પ્રમોદ કુમારે કહ્યું કે તેમાં પેલેડિયમ, ટાઇટેનિયમ, ગ્લોકોનાઇટ, કોબાલ્ટ સહિતના અન્ય ખનિજોનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે માહિતી આપી કે બાંકા જિલ્લામાં કોબાલ્ટ મળ્યો છે અને તેની પણ ટૂંક સમયમાં હરાજી કરવામાં આવશે. ભાગલપુર જિલ્લાના બટેશ્વર સ્થાન વિસ્તારમાં રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સ (REE)ના મહત્વપૂર્ણ સંકેતો મળ્યા છે. ઉપરાંત જિલ્લામાં ક્રોમાઇટના ભંડાર હોવાની પણ શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
આરઈઈ શું છે અને તેનો ક્યાં ઉપયોગ થાય છે?
ઉલ્લેખનીય છે કે આરઈઈ એટલે કે રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સ 17 કુદરતી ધાતુ તત્ત્વોનો સમૂહ છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મિસાઈલ, રડાર, લડાકૂ વિમાનો, ડ્રોન અને સૈન્ય સંચાર સાધનોમાં થાય છે. ઉપરાંત ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, ટીવી સ્ક્રીન, સ્પીકર, કેમેરા લેન્સ અને હાર્ડ ડિસ્ક જેવા ઉપકરણોમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે. આ તત્ત્વો પૃથ્વીની સપાટી પર પૂરતી માત્રામાં ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ તેમના આર્થિક રીતે ઉપયોગી ગાઢ ભંડાર પ્રમાણમાં ઓછા પ્રમાણમાં મળે છે. તેમાં લેન્થેનમ, સેરિયમ, પ્રાસીઓડિમિયમ, નીઓડિમિયમ, પ્રોમેથિયમ, સમેરિયમ, યુરોપિયમ, ગેડોલિનિયમ, ટર્બિયમ, ડિસપ્રોસિયમ, હોલ્મિયમ, એર્બિયમ, થુલિયમ, યિટરબિયમ, લ્યુટેશિયમ, સ્કેન્ડિયમ અને યિટ્રિયમ જેવા તત્ત્વોનો સમાવેશ થાય છે.
20 મે બાદ શરૂ થશે હરાજી પ્રક્રિયા
કેન્દ્ર સરકાર નવાદા જિલ્લામાં વેનેડિયમ યુક્ત મેગ્નેટાઇટ અને ઇલ્મેનાઇટના એક ખનન બ્લોક તેમજ રોહતાસ જિલ્લામાં ગ્લોકોનાઇટના ત્રણ બ્લોકોની હરાજી કરવાની તૈયારીમાં છે. જાહેર ક્ષેત્રની એકમ મેટલ સ્ક્રેપ ટ્રેડ કોર્પોરેશન (MSTC) દ્વારા આ માટે ખનન બોલીઓ મંગાવવામાં આવી છે અને 20 મે પછી હરાજીની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવશે. મંત્રીએ જણાવ્યું કે રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં, ખાસ કરીને ઝારખંડની સીમા સાથે જોડાયેલા દક્ષિણ બિહારના વિસ્તારોમાં વ્યાપક ખનિજ શોધખોળ કામગીરી ચાલી રહી છે. આ અંતર્ગત હવાઈ સર્વે, ઉપગ્રહ ચિત્રો, જૂના આંકડાઓનું વિશ્લેષણ અને જમીન સ્તરે અભ્યાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
જામુઈ જિલ્લામાં સોનાના ભંડાર મળવાના સંકેત
રાજ્યના ખાણ અને ભૂ-તત્ત્વ મંત્રી પ્રમોદ કુમારે જણાવ્યું કે જામુઈ જિલ્લાના સોનો વિસ્તારમાં સોનાના ભંડાર હોવાના સંકેત મળ્યા છે. ત્યાં હાલ સર્વેક્ષણ ચાલી રહ્યું છે અને તેની અંતિમ રિપોર્ટની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. ઉપરાંત બાંકા જિલ્લાના પિંડારક વિસ્તારમાં તાંબાના ભંડાર પણ મળ્યા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું અને તેના ખનનની શક્યતાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
