શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) માત્ર તમારા પ્રશ્નોના જવાબ આપવાને બદલે જાતે જ ઇન્ટરનેટ પર હેકિંગ કરવાનું શરૂ કરી દે તો શું થાય? આ હવે કોઈ સાયન્સ ફિક્શન ફિલ્મની વાર્તા નથી રહી, પરંતુ હકીકત બની ગઈ છે. તાજેતરમાં જ ગૂગલના શક્તિશાળી AI મોડલ ‘Gemini’એ એક સુરક્ષા પરીક્ષણ (સાયબર સિક્યુરિટી ટેસ્ટ) દરમિયાન ભૂલથી ત્રણ વાસ્તવિક કંપનીઓની કોમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં ઘૂસણખોરી કરી હોવાની ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે.
આ ઘટના મે 2026માં બની હતી, જ્યારે ઇઝરાયેલની સાયબર સિક્યુરિટી સ્ટાર્ટઅપ ‘Irregular’ દ્વારા ગૂગલના Gemini મોડલનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. આ ટેસ્ટિંગનો હેતુ એ ચકાસવાનો હતો કે AI સુરક્ષાના પડકારોનો સામનો કેવી રીતે કરે છે. મોડલને એક ‘કાલ્પનિક’ કંપનીની સિસ્ટમમાંથી માહિતી મેળવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ, ભૂલથી તે કાલ્પનિક કંપનીનું નામ વાસ્તવિક દુનિયાની કંપનીઓ સાથે મેળ ખાતું હતું અને ટેસ્ટિંગ દરમિયાન ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસ પણ ખુલ્લો રહી ગયો હતો. પરિણામે, Geminiએ ઇન્ટરનેટ પર સર્ચ કર્યું અને પોતાની જાતે જ માહિતી એકત્ર કરવાનું શરૂ કરી દીધું. એક કિસ્સામાં તેણે પાસવર્ડનો વારંવાર અંદાજ લગાવીને (guessing password) સુરક્ષિત સિસ્ટમમાં પ્રવેશ મેળવ્યો, જ્યારે અન્ય બે કિસ્સામાં તેણે જાહેર ઓનલાઇન રિપોઝિટરીઝમાંથી ખુલ્લા રહી ગયેલા ક્રેડેન્શિયલ્સ શોધી કાઢ્યા અને તેનો ઉપયોગ કરીને વાસ્તવિક સિસ્ટમમાં ઘૂસણખોરી કરી.
જોકે, આ ઘટનામાં રાહતની વાત એ રહી કે જ્યારે Geminiને ખ્યાલ આવ્યો કે તે કોઈ કાલ્પનિક નહીં પરંતુ વાસ્તવિક કંપનીની સિસ્ટમમાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે, ત્યારે તેણે તરત જ પોતાની જાતે હેકિંગની પ્રક્રિયા અટકાવી દીધી અને સિસ્ટમમાંથી બહાર નીકળી ગયું હતું. ગૂગલના સિક્યુરિટી એન્જિનિયરિંગના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ હિથર એડકિન્સે જણાવ્યું હતું કે આ ઘટના દર્શાવે છે કે શક્તિશાળી AI મોડલ્સને જવાબદારીપૂર્વક વર્તવા માટે તાલીમ આપવી કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે, અને આ કિસ્સામાં મોડલે સલામતી નિયમોને અનુસરીને યોગ્ય વર્તન કર્યું હતું. ગૂગલે ત્રણેય અસરગ્રસ્ત કંપનીઓ અને ફેડરલ ઓથોરિટીઝને આ ઘટના વિશે જાણ કરી દીધી છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ નુકસાન થયું નથી.
નોંધનીય છે કે, Irregular દ્વારા અગાઉ OpenAI, Anthropic અને Metaના AI મોડલ્સ સાથે પણ આવી જ સમાન ઘટનાઓ નોંધાઈ ચૂકી છે. પરંતુ Gemini અન્ય મોડલ્સ કરતા અલગ સાબિત થયું કારણ કે અન્ય મોડલ વાસ્તવિક સિસ્ટમ જાણવા છતાં કાર્યરત રહ્યા હતા, જ્યારે Geminiએ નુકસાન અટકાવ્યું હતું. આ ઘટનાએ સિલિકોન વેલીમાં ફરી એકવાર એ ચર્ચા જગાવી છે કે ભવિષ્યમાં ઓટોનોમસ AI એજન્ટોને ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસ આપતી વખતે ટેસ્ટિંગ પર્યાવરણ અને વાસ્તવિક દુનિયા વચ્ચેની સુરક્ષા સીમાઓ વધુ મજબૂત અને સ્પષ્ટ હોવી અત્યંત જરૂરી છે.
