રક્ષાબંધનના દિવસે રાખડી બાંધતા પહેલાં જો તમારા મનમાં પણ એક જ સવાલ હોય કે “ભદ્રા તો નથી ને?”, તો આ જાણકારી તમારા માટે ખૂબ મહત્વની છે. કારણ કે 2026ના રક્ષાબંધન પહેલાં ભદ્રાને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા પાછળ માત્ર પંચાંગ જ નહીં, પરંતુ એક રસપ્રદ પૌરાણિક માન્યતા પણ જોડાયેલી છે.
પંચાંગ મુજબ 28 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ શ્રાવણ પૂર્ણિમાએ રક્ષાબંધન ઉજવાશે. પૂર્ણિમા તિથિ 27 ઓગસ્ટ સવારે 9:08 વાગ્યે શરૂ થઈને 28 ઓગસ્ટ સવારે 9:48 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. અમદાવાદ સહિત ગુજરાતના અનેક સ્થળોના પંચાંગ મુજબ આ દિવસે ભદ્રા સૂર્યોદય પહેલાં જ પૂર્ણ થઈ જશે. તેથી રક્ષાબંધનના દિવસે ભદ્રાનો અવરોધ રહેવાનો નથી. જોકે, રાખડી બાંધવાનો સ્થાનિક શુભ સમય શહેર પ્રમાણે થોડો બદલાઈ શકે છે.
ભદ્રા શું છે?
હિંદુ પંચાંગમાં ભદ્રા એટલે ‘વિષ્ટિ કરણ’ તરીકે ઓળખાતો સમયગાળો. પંચાંગની માન્યતા મુજબ તેને શુભ કાર્યો માટે ટાળવામાં આવે છે, ખાસ કરીને રક્ષાબંધન પર રાખડી બાંધતી વખતે. ભદ્રા પૌરાણિક કથાઓમાં સૂર્યદેવ અને છાયાની પુત્રી તરીકે વર્ણવાય છે. તેમને ઉગ્ર સ્વભાવ ધરાવતી દેવી તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે અને કહેવાય છે કે તેમના પ્રભાવથી માંગલિક કાર્યોમાં વિઘ્ન આવે છે. આ વર્ણન ધાર્મિક પરંપરા અને લોકમાન્યતા પર આધારિત છે, ઐતિહાસિક પુરાવા પર નહીં.
ભદ્રામાં રાખડી કેમ ન બાંધાય?
ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર ભદ્રા દરમિયાન રાખડી બાંધવી શુભ માનાતી નથી. એવી માન્યતા છે કે આ સમયે કરેલા શુભ કાર્યમાં વિઘ્ન આવી શકે છે. તેથી ભાઈ-બહેનના પવિત્ર બંધનના આ તહેવારમાં ભદ્રા પૂરી થયા બાદ જ રાખડી બાંધવાની પરંપરા વિકસેલી છે. પંચાંગ આધારિત સ્ત્રોતો પણ રક્ષાબંધન વિધિ ભદ્રા દરમિયાન ન કરવાની સલાહ આપે છે.
2026માં રાહતની વાત એ છે કે 28 ઓગસ્ટના રક્ષાબંધન દિવસે ભદ્રા સૂર્યોદય પહેલાં જ સમાપ્ત થઈ જશે. એટલે પરિવારજનો ભદ્રાની ચિંતા વિના પંચાંગમાં દર્શાવેલા શુભ મુહૂર્તમાં રાખડી બાંધી શકશે.
ભદ્રા અંગેની માન્યતાઓ ધાર્મિક પરંપરાનો ભાગ છે; વૈજ્ઞાનિક રીતે તે દરમિયાન રાખડી બાંધવાથી અનિષ્ટ થાય છે એવું સાબિત નથી. પરિવારો માટે પંચાંગ માર્ગદર્શક બની શકે.
