એક હીરાના વેપારી પર ₹425 કરોડથી વધુનો દંડ ફટકારાયો, મામલો હાઈકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો અને આખરે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એવો વળાંક આવ્યો કે કેસમાં ટાંકવામાં આવેલા કેટલાક કાયદાકીય ચુકાદા જ અસ્તિત્વમાં નહોતા! સુપ્રીમ કોર્ટે કસ્ટમ્સ વિભાગના આદેશને રદ કરતાં AIના બિનચકાસેલા ઉપયોગ સામે કડક ચેતવણી આપી છે.
આ કેસ સુરતના હીરાના વેપારી વિજય ઘનશ્યામ ગડિયા સાથે જોડાયેલો છે. સુરતના એડિશનલ કમિશનર ઓફ કસ્ટમ્સે 8 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ ₹425,27,99,100નો દંડ ફટકાર્યો હતો. વેપારી પર કુદરતી હીરાને લેબ-ગ્રોન હીરા તરીકે જાહેર કરીને ઓછો ટેરિફ ચૂકવવાનો આરોપ હતો. આ કાર્યવાહી કસ્ટમ્સ એક્ટ, 1962ની કલમ 114 હેઠળ કરવામાં આવી હતી.
ગડિયાએ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં આ આદેશને પડકાર્યો હતો, પરંતુ 20 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ અરજી ફગાવી દેવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચ્યો હતો. જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ શીલ નાગૂની બેન્ચે નોંધ્યું કે મૂળ આદેશમાં ટાંકવામાં આવેલા કેટલાક કેસ તો અસ્તિત્વમાં જ નહોતા, કેટલાકના સંદર્ભ ખોટા હતા અને કેટલાક વાસ્તવિક કેસો પણ દર્શાવાયેલા કાયદાકીય સિદ્ધાંતોને સમર્થન આપતા નહોતા. કોર્ટને આમાં AI hallucinationનો સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટે કસ્ટમ્સનો મૂળ આદેશ અને ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આદેશ બંને રદ કર્યા અને કેસને સમાન દરજ્જાના બીજા અધિકારી સમક્ષ નવેસરથી નક્કી કરવા મોકલ્યો હતો. અધિકારી સામે કાર્યવાહી કરવી કે નહીં તેનો નિર્ણય નિમણૂક કરનાર સત્તાધિકારી પર છોડવામાં આવ્યો હતો.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે AI સહાયક સાધન બની શકે, પરંતુ “AIને પાઇલટની સીટ પર બેસાડવું અવિવેકપૂર્ણ અને જોખમી છે.”
