અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઇસ્લામાબાદ મંત્રણા નિષ્ફળ રહી છે. આ પછી અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ધમકી આપી છે. તેમણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાની ધમકી આપી છે. એસોસિએટેડ પ્રેસ (એપી) અનુસાર, યુએસ દ્વારા ઇરાનના બંદરોની આસપાસ નૌકાદળ નાકાબંધી લાદવાની જાહેરાત કર્યા પછી દુનિયાભરમાં તેલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો થયો છે. તેનાથી ઓઇલની સપ્લાયમાં અવરોધ ઉભો થવાની ચિંતા વધી છે.
યુએસ ક્રૂડ 8 ટકા વધીને 104.24 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયો, જ્યારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ 7 ટકા વધીને 102.29 ડોલરે પહોંચ્યા છે. ઇરાન યુદ્ધ દરમિયાન ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધઘટ થઈ છે. ફેબ્રુઆરીના અંતે યુદ્ધ શરૂ થવાની પહેલા ક્રૂડ લગભગ 70 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતું, જે યુદ્ધ શરૂ થતા વધીને 119 ડોલરે પહોંચી ગયું હતું. જો કે, શુક્રવારે શાંતિ મંત્રણા પહેલા, જૂન ડિલિવરી માટે બ્રેન્ટ ક્રૂડ વાયદો 0.8 ટકા ઘટીને 95.20 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયો હતો.
ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરી રહ્યું છે. આ દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઇલના શિપમેન્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. એપીના રિપોર્ટ અનુસાર, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે કહ્યું હતું કે આ નાકાબંધી ઈરાનના બંદરો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં આવતા અને જતા તમામ દેશોના જહાજો સામે કોઈ ભેદભાવ વિના લાગુ કરવામાં આવશે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે બિન ઇરાની બંદરો પર આવતા અને ત્યાંથી આવતા જહાજોને હજી પણ હાર્મુઝ સ્ટ્રેટ માંથી પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, કુવૈત અને ઇરાન જેવા મોટા નિકાસકારો તેના પર આધાર રાખે છે.
ક્રૂડ ઓઇલની વૈશ્વિક સપ્લાય પર કેવી અસર થશે?
આ પગલાથી ક્રૂડ ઓઇલની વૈશ્વિક સપ્લાયમાં અછત ઉભુ થવાનું જોખમ વધ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સહેજ પ્રતિબંધ પણ શિપમેન્ટને મંદ કરી શકે છે અને ડિલિવરીમાં વિલંબ કરી શકે છે. તાજેતરના સમયમાં શિપિંગ પ્રવૃત્તિ મર્યાદિત છે. એપીના જણાવ્યા અનુસાર, મરીન ટ્રેકિંગ ડેટા દર્શાવે છે કે યુદ્ધવિરામ શરૂ થયા પછી 40 થી વધુ વ્યાપારી જહાજો આ માર્ગમાંથી પસાર થયા છે.
આ ક્ષેત્ર માંથી પસાર થતા ઓછા જહાજો અને ટેન્કર માટે વધુ જોખમ ઊંચા ભાવો અને પરિવહન ખર્ચ તરફ દોરી શકે છે, જે મધ્ય પૂર્વના ક્રૂડ ઓઇની નિકાસ પર નિર્ભર દેશો પર દબાણ વધારી શકે છે.
