કેન્દ્ર સરકારે ચિનાબ નદીના વધારાના પાણીને બિયાસ બેસિન તરફ વાળવા માટે 31 જુલાઈ 2029ની સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. આશરે ₹2352 કરોડના ખર્ચે તૈયાર થનારી આ મહત્ત્વાકાંક્ષી ચિનાબ-બિયાસ લિંક ટનલ યોજના હિમાચલ પ્રદેશના લાહૌલ-સ્પીતી જિલ્લામાં સ્થિત છે. 8.7 કિલોમીટર લાંબી આ ટનલ દ્વારા ચિનાબ નદીના વધારાના પાણીને બિયાસ બેસિન સિસ્ટમ તરફ વાળવામાં આવશે, જેના કારણે પાકિસ્તાન તરફ જતાં પાણીના પ્રવાહમાં ઘટાડો થશે. નોંધનીય છે કે ચિનાબ પશ્ચિમ તરફ વહેતી નદી છે, જેના પર સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ ભારતને મર્યાદિત અધિકારો પ્રાપ્ત હતા. પરંતુ ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં થયેલા પહેલગામ આતંકી હુમલા બાદથી ભારતે આ સંધિના નિયમોને અનુસરવાનું બંધ કર્યું છે.

લાહૌલ-સ્પીતીમાં બનશે વિશાળ જળ પરિવહન ટનલ
એક અહેવાલ અનુસાર, લિંક-3 પ્રોજેક્ટ હિમાચલ પ્રદેશના લાહૌલ-સ્પીતી જિલ્લાના લાહૌલ ખીણ વિસ્તારમાં ચિનાબ નદી પર પ્રસ્તાવિત છે. હાલની યોજના મુજબ ચિનાબ નદી પર 19 મીટર ઊંચો બેરેજ, ઇન્ટેક સ્ટ્રક્ચર અને લગભગ 8.7 કિલોમીટર લાંબી જળ પરિવહન ટનલનું નિર્માણ કરવામાં આવશે. ઉપરાંત, પ્રોજેક્ટના બીજા તબક્કામાં જળવિદ્યુત ઉત્પાદનની પણ સંભાવના છે.

સરકારના આ નિર્ણયનો હેતુ શું છે?
જળ પરિવહન સ્થળ કોસ્કર ગામ નજીક અને અટલ ટનલ રોહતાંગના ઉત્તર પ્રવેશદ્વારથી ઉપરની તરફ આવેલું છે. પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ યોજના માત્ર જળવિદ્યુત ઉત્પાદન અથવા એન્જિનિયરિંગ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ પશ્ચિમ તરફ વહેતી નદીઓના પાણીનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ કરવાનો પણ તેનો મુખ્ય હેતુ છે.

પાકિસ્તાન માટે મોટો ફટકો
સિંધુ જળ સંધિ રદ થયા બાદ પાકિસ્તાન તરફ વહેતા પાણીનો ઉપયોગ પોતાના હિત માટે કરવાની દિશામાં ભારતનું આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ ભારત વધુ પાણીનો ઉપયોગ કરી શકશે, જ્યારે પાકિસ્તાન તરફ જતાં પાણીના પ્રવાહમાં ઘટાડો થશે.

ભારત સરકારના આ નિર્ણયથી આશરે 4000 મેગાવોટ વધારાની જળવિદ્યુત ઊર્જાનું ઉત્પાદન શક્ય બનશે. સાથે જ પંજાબ, હરિયાણા અને રાજસ્થાન જેવા ઉત્તર ભારતીય રાજ્યોમાં સિંચાઈ તથા પીવાના પાણીની સુવિધામાં વધારો થશે.

સિંધુ જળ સંધિ પછી ભારતને થઈ રહ્યો છે ફાયદો

• 1960ની સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ ચિનાબ નદીનું મોટાભાગનું પાણી પાકિસ્તાનના હિસ્સામાં ફાળવવામાં આવ્યું હતું, જેનો ઉપયોગ તે પોતાની વિશાળ નહેર પ્રણાલીઓ દ્વારા સિંચાઈ માટે કરતું હતું.
• પરંતુ પહેલગામ હુમલા બાદ સંધિ અસરહીન બનતા હવે ભારત પોતાની સીમામાં ચિનાબના પાણીનો મહત્તમ ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. ભારત વધારાના પાણીને ટનલ મારફતે પોતાના વિસ્તારમાં વાળવા માટે વિવિધ યોજનાઓ પર કામ કરી રહ્યું છે.
• આ પ્રોજેક્ટના અમલીકરણથી ભારતની જળ સુરક્ષા અને ઊર્જા સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનશે, જ્યારે પાકિસ્તાન માટે પાણીની ઉપલબ્ધિમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આંધ્રપ્રદેશના કુર્નૂલ જિલ્લામાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારી અને હૃદયદ્રાવક ઘટના સામે આવી છે. અહીં તુંગભદ્રા નદીમાં એક સગીર બાળકીને બચાવવાના ચક્કરમાં 5 લોકોએ નદીમાં ઝંપલાવ્યું હતું. આ બહાદુરીના પ્રયાસમાં સગીરાનો જીવ તો બચી ગયો છે, પરંતુ તેને બચાવવા ગયેલા તમામ પાંચેય લોકોના નદીના તેજ પ્રવાહમાં ડૂબી જવાથી કરુણ મોત નીપજ્યા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ ઘટનાને પગલે સમગ્ર વિસ્તારમાં ભારે અરેરાટી વ્યાપી ગઈ છે.

શું છે આ સમગ્ર મામલો?
મળતી માહિતી મુજબ, આ અકસ્માત શનિવારે સાંજે અંદાજે 4:30 વાગ્યાની આસપાસ સર્જાયો હતો. એક સગીર બાળકી તુંગભદ્રા નદીના કિનારે પગ ધોઈ રહી હતી. તે દરમિયાન અચાનક તેનો પગ લપસી ગયો હતો અને તે ઊંડા પાણીમાં તણાવવા લાગી હતી. બાળકીને ડૂબતી જોઈને કિનારે હાજર પાંચ લોકો તેને બચાવવા માટે તાત્કાલિક નદીના પાણીમાં કૂદી પડ્યા હતા.

સ્થાનિક તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, પાણીનો પ્રવાહ તેજ હોવાને કારણે અને નદીની ઊંડાઈનો અંદાજ ન આવતા આ પાંચેય લોકો પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગયા હતા. જોકે, સ્થાનિકો અને તંત્રના સંયુક્ત પ્રયાસોથી બાળકીને સુરક્ષિત બહાર કાઢી લેવામાં આવી હતી અને તેનો જીવ બચી ગયો છે.

ઘટનાની જાણ થતાં જ સ્થાનિક પોલીસ કાફલો અને SDRF ની ટીમ ઘટનાસ્થળે દોડી આવી હતી. નદીના તેજ પ્રવાહમાં લાપતા થયેલા લોકોની શોધખોળ માટે વ્યાપક સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. નદીમાંથી તમામ મૃતકોના શવ બહાર કાઢી પોસ્ટમોર્ટમ માટે હોસ્પિટલ ખસેડાયા છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, મૃત્યુ પામેલા લોકો આસપાસના ગામના અને સગા-સંબંધીઓ હતા, જેઓ એક પારિવારિક પ્રસંગમાં હાજરી આપવા આવ્યા હતા.

હવામાન વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલી સત્તાવાર આગાહી વચ્ચે ગુજરાતના વાતાવરણમાં મોટો પલટો આવ્યો છે. ત્યારે આજે 1 જૂને પાંચ જિલ્લામાં ભારે વરસાદની હવામાન વિભાગે આગાહી કરી છે.

વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ અને સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સક્રિય થવાના કારણે રાજ્યમાં આ પ્રી-મોન્સૂન સિસ્ટમ ઊભી થઈ છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી અસહ્ય ઉકળાટ અને કાળઝાળ ગરમીથી ત્રાહિમામ પોકારી ગયેલી જનતાને તાપમાનમાં 3થી 5 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો ઘટાડો નોંધાતા મોટી રાહત મળી છે.

હળવાથી મધ્યમ વરસાદની સંભાવના
હવામાન વિભાગના વૈજ્ઞાનિકના જણાવ્યા અનુસાર, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ, ટ્રફ અને સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશનની અસરને કારણે ગુજરાતમાં આગામી 7 દિવસ વરસાદી માહોલ રહેવાની શક્યતા છે. આ સાથે જ રાજ્યમાં પવનની ગતિમાં પણ વધારો જોવા મળી શકે છે.

આગામી 3 દિવસ દરમિયાન અનેક વિસ્તારોમાં પવનની ગતિ 50થી 60 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદના દિવસોમાં પવનની ગતિ 40થી 50 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક વચ્ચે રહેવાની સંભાવના છે.

1 જૂનથી 2 જૂન: વાવાઝોડું અને ભારે વરસાદ
સાબરકાંઠા, અરવલ્લી, દાહોદ, મહીસાગર અને છોટાઉદેપુરમાં 50થી 60 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવા સાથે ભારે વરસાદની સંભાવના છે. સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છના વિસ્તારો (રાજકોટ, જૂનાગઢ, અમરેલી, ભાવનગર, મોરબી, કચ્છ)માં પણ 40થી 50 કિમીની ઝડપે પવન સાથે હળવો વરસાદ થઈ શકે છે. દક્ષિણ ગુજરાતના નર્મદા, ડાંગ અને તાપી જિલ્લામાં આ દિવસે ભારે વરસાદ થવાની સંભાવના છે.

દેશમાં ચોમાસા ક્યાં પહોચ્યું?
દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. તે અરબી સમુદ્રના દક્ષિણ ભાગો, લક્ષદ્વીપ અને બંગાળની ખાડીના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં પહોંચી ગયું છે. આગામી 4થી 5 દિવસમાં ચોમાસું કેરળ અને તમિલનાડુ તરફ આગળ વધવા માટે સાનુકૂળ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે.

ઉત્તર ભારતના રાજ્યોમાં શનિવારે અચાનક હવામાનમાં ભારે ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો. પાકિસ્તાન તરફથી આવેલા ધૂળભર્યા વાવાઝોડા અને પશ્ચિમ વિક્ષોભના પ્રભાવથી રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં વાવાઝોડા, વરસાદ અને વીજળી પડવાની ઘટનાઓએ ભારે તબાહી મચાવી છે. અનેક જગ્યાએ ધોળા દિવસે જ અંધારું છવાઈ ગયું હતું અને દૃશ્યતા લગભગ શૂન્ય જેવી બની ગઈ હતી.

રાજસ્થાનમાં ધૂળના તોફાનથી દિવસમાં રાત જેવું દૃશ્ય
રાજસ્થાનના ચુરુ, શ્રીગંગાનગર, બિકાનેર અને સીકર જિલ્લામાં શનિવારે બપોર બાદ અચાનક ધૂળના તોફાન સાથે ભારે પવન ફૂંકાયો હતો. આ કારણે આકાશમાં ધૂળના ઘન પડળ છવાઈ ગયા અને દિવસ દરમિયાન જ અંધારું છવાઈ ગયું. લોકોએ જણાવ્યું કે આ દૃશ્ય એટલું ભયંકર હતું કે વાહનોને દિવસમાં પણ હેડલાઇટ ચાલુ કરવી પડી. રસ્તાઓ પર અચાનક ધૂળ ઉડતા લોકો દોડીને ઘરો અને દુકાનોમાં છુપાઈ ગયા હતા. અનેક વિસ્તારોમાં દુકાનો અને ઘરનાં દરવાજા તાત્કાલિક બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા.

શ્રીગંગાનગરમાં સવારે 11 વાગ્યાની આસપાસ વાવાઝોડું શરૂ થયું હતું, જે થોડા જ સમયમાં શહેરને ધૂળથી ઢાંકી ગયું. ચુરુ અને બિકાનેરમાં પણ સમાન પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. સીકર જિલ્લાના ફતેહપુર અને લક્ષ્મણગઢ વિસ્તારમાં ધૂળના વંટોળે દૃશ્યતા સંપૂર્ણ રીતે ઘટાડીને લોકોને મુશ્કેલીમાં મૂકી દીધા હતા. ઉદયપુર સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં સવારે વરસાદ પણ નોંધાયો હતો, જેના કારણે કેટલીક જગ્યાએ ગરમીમાંથી રાહત મળી હતી પરંતુ નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સ્થિતિ પણ સર્જાઈ હતી.

હવામાન વિભાગે રાજ્યના લગભગ 30 જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા, વરસાદ અને કરા પડવાની ચેતવણી આપી છે. પશ્ચિમ વિક્ષોભ સક્રિય થતા રાજ્યભરમાં હવામાન અસ્થિર બની ગયું છે. શુક્રવારે પણ ચુરુ, હનુમાનગઢ, બિકાનેર, સીકર, અલવર, જયપુર, ભરતપુર, ઝુનઝુનુ અને કરૌલી સહિત અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદ અને કરા પડ્યા હતા. અનેક જગ્યાએ તાપમાનમાં અચાનક 8થી 10 ડિગ્રી સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે ગરમીમાંથી અચાનક રાહત મળી છે.

ભારતના ચાર મુખ્ય રાજ્યો રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં અચાનક આવેલા વાવાઝોડા અને વરસાદે સામાન્ય જનજીવનને સંપૂર્ણ રીતે ખોરવી નાખ્યું છે. અનેક જગ્યાએ અંધારું છવાઈ જવાથી લોકોમાં ભયનો માહોલ છે, જ્યારે પ્રશાસન તરફથી એલર્ટ જાહેર કરીને પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

પશ્ચિમી વિક્ષેપ (વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ) સક્રિય થતાં ઉત્તર અને મધ્ય ભારતના અનેક રાજ્યોમાં હવામાનમાં મોટો પલટો આવ્યો છે. રાજસ્થાનમાં 30 જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા, કરા અને વરસાદનું એલર્ટ જાહેર કરાયું છે, જ્યાં અનેક વિસ્તારોમાં કરા પડતાં તાપમાન 10 ડિગ્રી સુધી ઘટી ગયું છે. મધ્યપ્રદેશમાં પણ ગ્વાલિયર સહિત 9 જિલ્લાઓમાં કરા અને વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે, જેના કારણે ભોપાલ સહિત અનેક શહેરોમાં ગરમીથી રાહત મળી શકે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન વાવાઝોડા અને ભારે વરસાદના કારણે 31 લોકોના મોત થયા છે.

રાજ્યના તમામ 75 જિલ્લાઓમાં આજે પણ વરસાદનું એલર્ટ યથાવત છે. બીજી તરફ બિહારમાં વાવાઝોડા, વરસાદ અને વીજળી પડવાની ઘટનાઓમાં 17 લોકોના જીવ ગયા છે. ખરાબ હવામાનના કારણે પટનામાં 4 ફ્લાઇટ ડાયવર્ટ કરવી પડી હતી અને 18 ફ્લાઇટ મોડેથી ઉડાન ભરી હતી, જ્યારે અનેક ટ્રેનો પણ કલાકો સુધી અટવાઈ રહી હતી. સમગ્ર વિસ્તારમાં બદલાયેલા હવામાનને કારણે જનજીવન પ્રભાવિત બન્યું છે અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા સતર્કતા રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે.

દિલ્હી પોલીસે એક મોટા આતંકવાદી હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યો છે અને પાકિસ્તાની ગુપ્તચર એજન્સી ISIના નવ એજન્ટોની ધરપકડ કરી છે. આ શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓ દેશની રાજધાનીમાં આતંક મચાવવાનું કાવતરું ઘડી રહ્યા હતા. તેમનો હેતુ દિલ્હી અને મુંબઈ સહિત મુખ્ય શહેરોમાં આતંકવાદી હુમલા કરવાનો હતો. ધરપકડ કરાયેલા શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓ દિલ્હી, મુંબઈ અને પંજાબના છે. કેટલાક વિદેશી પણ છે. મુંબઈના અંડરવર્લ્ડ સાથે જોડાણો પણ બહાર આવ્યા છે. ધરપકડ કરાયેલા તમામ શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓ પાકિસ્તાની ગુપ્તચર એજન્સી ISI ના ઈશારે ભારતમાં હુમલાનું કાવતરું ઘડી રહ્યા હતા.

હથિયારો, ગ્રેનેડ, વિસ્ફોટકો જપ્ત
પોલીસે શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓ પાસેથી મોટી માત્રામાં શસ્ત્રો પણ જપ્ત કર્યા છે. ધરપકડ કરાયેલા તમામ આતંકવાદીઓ પાકિસ્તાની ગુપ્તચર એજન્સી ISI ના ઈશારે ભારતમાં હુમલાઓનું કાવતરું ઘડી રહ્યા હતા. પોલીસે તેમની પાસેથી મોટી માત્રામાં શસ્ત્રો તેમજ પાકિસ્તાનથી આયાત કરાયેલા વિસ્ફોટકો જપ્ત કર્યા છે. તેમની પાસેથી ગ્રેનેડ અને અન્ય ઘણા શસ્ત્રો પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.

આ સ્થળો પર હુમલો કરવાનું કાવતરું નિષ્ફળ ગયું
ધરપકડ કરાયેલા નવ શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓ દેશના પાવર પ્લાન્ટ, પરમાણુ પ્લાન્ટ, વીજળી ઘર, એરપોર્ટ અને રેલ્વે સ્ટેશનોને નિશાન બનાવવાનું કાવતરું ઘડી રહ્યા હતા, જેમાં મોટાભાગે વધુ ભીડ રહેતી હોય છે.

પાકિસ્તાનથી મોકલવામાં આવેલા વિસ્ફોટકો પણ જપ્ત કરાયા
પાકિસ્તાનથી મોકલવામાં આવેલા વિસ્ફોટકો પણ મળી આવ્યા છે. મહત્ત્વપૂર્ણ હકીકત એ છે કે પાકિસ્તાનની ગુપ્તચર એજન્સી ભારતીય નાગરિકોનો ઉપયોગ કરીને દેશમાં આતંક મચાવતા હતા. આનો અર્થ એ થયો કે તે વિદેશથી લોકોને મોકલવાનું જોખમ ટાળશે અને તેના નાપાક આયોજનોમાં સરળતાથી સફળ થઈ શકશે. જોકે દિલ્હી પોલીસે આ યોજનાઓને નિષ્ફળ બનાવી દીધી અને તમામ નવ શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓની ધરપકડ કરી છે.

ચીનના દૂરવર્તી રણપ્રદેશ વિસ્તારમાં એક વિશાળ મિલિટરી કોમ્પ્લેક્સ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. સેટેલાઇટ તસવીરો દર્શાવે છે કે બેઇજિંગ પોતાના પરમાણુ ભંડારની નજીક લોન્ચ પેડ, બંકર અને કમ્યુનિકેશન નોડ્સનું વિશાળ નેટવર્ક ઊભું કરી રહ્યું છે. આ ભંડારમાં ચીની સેનાની સૌથી લાંબા અંતરની મિસાઇલો રાખવામાં આવી છે. ચીનની પરમાણુ મિસાઇલો પહેલેથી જ અમેરિકાના કોઈપણ શહેર સુધી પહોંચી શકે છે. સમાચાર એજન્સી રોયટર્સે આ સેટેલાઇટ તસવીરોની તપાસ કરી છે.

સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ મિલિટરી કોમ્પ્લેક્સ એવી રીતે બનાવવામાં આવી રહ્યું છે કે ચીનના પરમાણુ હથિયારો પર અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવતો કોઈપણ પ્રથમ હુમલો બેઇજિંગની જવાબી કાર્યવાહી કરવાની ક્ષમતાને સંપૂર્ણપણે ખતમ ન કરી શકે. ચીનના શસ્ત્રાગારમાં પહેલેથી જ એવી મિસાઇલો છે જે અમેરિકાના કોઈપણ શહેર સુધી પહોંચી શકે છે.

80થી વધુ લોન્ચ પેડની માહિતી સામે આવી
સેટેલાઇટ તસવીરોની તપાસમાં 80થી વધુ એવા લોન્ચ પેડની માહિતી સામે આવી છે, જેનો ઉપયોગ ચીનના વધતા મિસાઇલ લોન્ચર અને એર ડિફેન્સ બેટરીના કાફલા દ્વારા થઈ શકે છે. ત્રણ સુરક્ષા વિશ્લેષકોએ રોયટર્સને જણાવ્યું કે આ તસવીરોમાં એવી સુવિધાઓ પણ જોવા મળે છે, જે ઇલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધ, સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન અને કમાન્ડ ઓપરેશન માટે ઉપયોગી બની શકે છે.

ક્યાં બનાવાયું છે ચીનનું વિશાળ પરમાણુ લોન્ચ પેડ?
રણપ્રદેશમાં બનાવવામાં આવેલું આ નવું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર આઠ ભુજાવાળા બે માળખા પર આધારિત છે. તેને છેલ્લા છ વર્ષ દરમિયાન પૂર્વી શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં બનાવવામાં આવ્યા છે. બંને માળખા હામી પરમાણુ ભંડાર વિસ્તારના દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા છે. તેમાંનું એક લગભગ 140 કિલોમીટર દૂર છે, જ્યારે બીજું લગભગ 230 કિલોમીટર દૂર આવેલું છે.

આ માળખાઓમાં સૈનિકોના રહેવાની વ્યવસ્થા તેમજ મોટા સૈન્ય વાહનો રાખવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. અહીં એરપોર્ટ અને રેલવે લાઇનો પણ છે, જે આ માળખાઓને હામીના પરમાણુ ભંડાર સાથે જોડે છે.

ચીન જે મોટા પાયે નિર્માણ કરી રહ્યું છે તે તેના જમીન આધારિત પરમાણુ દળોની સુરક્ષા અને સંચાલન માટે તૈયાર કરાયેલા મજબૂત માળખાકીય વિસ્તરણ તરફ ઈશારો કરે છે. આ ચીનની “સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક” ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારો દર્શાવે છે. આ બધું એવા સમયે થઈ રહ્યું છે જ્યારે તાઇવાનને લઈને તણાવ વધી રહ્યો છે અને ચીને ટાપુની નજીક પોતાની સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓ તેજ કરી છે.

સેકન્ડ-સ્ટ્રાઈક ક્ષમતાને મજબૂત કરવાની તૈયારી
રણપ્રદેશમાં આવેલા આ શસ્ત્ર ભંડારની સુરક્ષા ચીનના તે ઘોષિત લક્ષ્ય તરફનું પગલું છે, જેના હેઠળ તે એક વિશ્વસનીય પરમાણુ પ્રતિરોધક શક્તિ (ન્યુક્લિયર ડિટરન્ટ) તૈયાર કરવા માંગે છે. આ એવી નીતિ છે જે એ ક્ષમતા પર આધારિત છે કે જો તેના પર પહેલો હુમલો થાય તો તે અસરકારક જવાબી કાર્યવાહી કરી શકે.

જોકે, ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી પનડૂબીઓ અને વિમાનોમાંથી પણ પરમાણુ હથિયારો છોડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે, પરંતુ શિનજિયાંગ અને ગાન્સુ પ્રાંતમાં આવેલા ભંડાર વિસ્તારો તેના પરમાણુ દળોનો મુખ્ય આધાર માનવામાં આવે છે.

ચીનની પરમાણુ નીતિનો મુખ્ય આધાર “પહેલા ઉપયોગ ન કરવાની” નીતિ છે. તેનો અર્થ એ થાય છે કે ચીની સેનાઓ ક્યારેય પરમાણુ યુદ્ધની શરૂઆત નહીં કરે. જોકે, સુરક્ષા વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે તાઇવાનને લઈને કોઈ સંઘર્ષ સર્જાય તો બાહ્ય હસ્તક્ષેપને મર્યાદિત કરવા માટે ચીન પરમાણુ દબાણનો સહારો લઈ શકે છે.

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ Xi જિનપિંગએ જ મહિને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સાથે મુલાકાત આપી હતી કે આ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે તત્પર વિનિમયમાં આવે તો યોગ્ય રીતે ખતરનાક તત્પરતા લઈ શકે છે.

અમેરિકન સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે ભારતીય સેનાની પ્રશંસા કરી છે. શનિવારે તેમણે ભારતના લશ્કરી આધુનિકીકરણના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી છે. તેમણે દેશને એક શક્તિ અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સ્થિરતાનો મુખ્ય સ્તંભ ગણાવ્યો હતો.

સિંગાપોરમાં શાંગરી-લા ડાયલોગમાં બોલતા હેગસેથે કહ્યું કે ભારત તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે અને ઉચ્ચ કક્ષાના લશ્કરી કામગીરીને ટેકો આપવા માટે તેના ઔદ્યોગિક અને લોજિસ્ટિક્સ માળખાનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે.

ટ્રમ્પના નજીકના સહાયક પીટ હેગસેથે કહ્યું, “ભારત મજબૂત છે અને તેની સેનાને આધુનિક બનાવી રહ્યું છે. તે ઉચ્ચ કક્ષાના લશ્કરી કામગીરીને ટકાવી રાખવા માટે વિશાળ ઔદ્યોગિક અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષમતાઓનું નિર્માણ કરી રહ્યું છે.”

હેગસેથે કહ્યું, “અમે ક્ષમતાઓ વધારવા માટે ભારત સાથે સહ-ઉત્પાદન કરવાનું પણ વચન આપ્યું છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તેના સંરક્ષણનું રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદન વૈશ્વિકરણ કરી રહ્યું છે.” યુએસ સંરક્ષણ સચિવે ભારતને દક્ષિણ એશિયામાં એક મુખ્ય ભાગીદાર ગણાવ્યું અને કહ્યું કે એક મજબૂત ભારત જે પોતાના હિતમાં કાર્ય કરે છે તે પ્રાદેશિક સ્થિરતાના સહિયારા ધ્યેયને પણ આગળ ધપાવે છે.

પીટ હેગસેથે કહ્યું, “દક્ષિણ એશિયામાં રેખા જાળવી રાખવા માટે ભારત એક મહત્વપૂર્ણ એન્કર છે. એક મજબૂત ભારત જે પોતાના હિતમાં કાર્ય કરે છે તે સમગ્ર ક્ષેત્રમાં શક્તિનું સંતુલન જાળવવાના આપણા સહિયારા ધ્યેયને આગળ ધપાવે છે.”

પીટ હેગસેથે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ભારત વચ્ચે વધતા સંરક્ષણ સહયોગ તરફ ધ્યાન દોર્યું, જેમાં જેવેલિન એન્ટી-ટેન્ક ગાઇડેડ હથિયાર જેવી અદ્યતન લશ્કરી પ્રણાલીઓનું સહ-ઉત્પાદન કરવાના પ્રયાસોનો સમાવેશ થાય છે.

તેમણે કહ્યું, “અમે અમારી ક્ષમતાઓ વધારવા માટે ભારત સાથે સહયોગ કરવાનું પણ વચન આપ્યું છે.” તેમણે આવા પ્રયાસોને બંને દેશોના સશસ્ત્ર દળોની તૈયારી સુધારવા તરફ આવશ્યક પગલાં ગણાવ્યા.

હેગસેથે જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, આસિયાન અને ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે સંરક્ષણ સંબંધિત સંબંધોનું પણ મૂલ્યાંકન કર્યું. સમગ્ર પ્રદેશના મહેમાનોને સંબોધતા, હેગસેથે જણાવ્યું કે ઈન્ડો-પેસિફિક વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્ર રહે છે. તેમણે અમેરિકાના સાથીઓ અને ભાગીદારોને તેમની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓમાં વધુ રોકાણ કરવા વિનંતી કરી.

પીટ હેગસેથે પ્રાદેશિક સુરક્ષા જાળવવા માટે અમેરિકાની પ્રતિબદ્ધતાનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો અને કહ્યું કે કોઈપણ દેશને એવું વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં જે બીજાઓની સુરક્ષા માટે જોખમી હોય.