સુરતીઓનો સૌથી પ્રિય અને મીઠો તહેવાર ચંદની પડવો અથવા ચાંદની પડવો આ વર્ષે પણ ઉત્સાહ અને ઘારીની મધુર સુગંધ સાથે ભવ્ય રીતે ઉજવાયો છે. પૂનમના બીજા દિવસે, મંગળવારે, શહેરભરમાં મીઠાઈની દુકાનો અને ડેરીઓના સ્ટોલ બહાર ઘારી ખરીદવા માટે વહેલી સવારથી જ ગ્રાહકોની લાંબી કતારો જોવા મળી હતી. એક અનુમાન મુજબ, આ વર્ષે ચંદની પડવો નિમિત્તે સુરત શહેરમાં અંદાજે ₹14 કરોડની કિંમતની 2 લાખ કિલો ઘારી અને 25,000 કિલો ભૂસાનું વિક્રમી વેચાણ થવાનો અંદાજ છે, જે સુરતીઓના આ તહેવાર પ્રત્યેના અખંડ પ્રેમને દર્શાવે છે.
આ વેચાણનો મોટો હિસ્સો સહકારી ક્ષેત્રની જાયન્ટ સંસ્થા સુમુલ ડેરીના નામે રહ્યો છે, જેણે એકલા હાથે કુલ વેચાણની આશરે 75% ઘારી એટલે કે 95 હજાર કિલો ઘારીનું વેચાણ કરીને પોતાનું પ્રભુત્વ જાળવી રાખ્યું છે. સુમુલ ડેરીએ ગત વર્ષની સરખામણીમાં 10 હજાર કિલો વધુ ઘારીનું વેચાણ કરવાનો અંદાજ મૂક્યો છે. ઘારી સાથે ખાવાની પરંપરા ધરાવતા પ્રિય ફરસાણ ભૂસાનું પણ રેકોર્ડબ્રેક વેચાણ નોંધાયું છે. શહેરમાં આવેલી નામાંકિત દુકાનો, વિવિધ સમાજો અને ચોર્યાસી ડેરી (3500 કિલો) દ્વારા પણ મોટી માત્રામાં ઘારી વેચાઈ છે, જે સાબિત કરે છે કે સુરતીઓ આ પર્વની ઉજવણીમાં કોઈ કસર છોડતા નથી અને આ વર્ષે પણ જંગી વ્યાપાર નોંધાયો છે.
ઘારી અને ભૂસાની સાંસ્કૃતિક જોડીનો ઇતિહાસ
ચાંદની પડવો (અથવા ચંદી પડવો) એ હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર શરદ પૂર્ણિમાના બીજા દિવસે એટલે કે આસો વદ પડવાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર મૂળભૂત રીતે ચોમાસાની ઋતુ પૂરી થઈ ગઈ છે અને હવે ઠંડા શિયાળાનું આગમન થઈ રહ્યું છે, તેની ઉજવણી કરવા માટેનો છે.
- ઘારીનો ઐતિહાસિક ઉદ્ભવ: 1857નો સંગ્રામ
ઘારીના ઇતિહાસનો સીધો સંબંધ 1857ના ભારતીય વિપ્લવ સાથે જોડાયેલો છે:
- તાત્યા ટોપે અને સૈનિકો માટે: એવું માનવામાં આવે છે કે 1857ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દરમિયાન, જ્યારે પ્રખ્યાત સ્વાતંત્ર્ય સેનાની તાત્યા ટોપે સુરત આવ્યા હતા, ત્યારે તેમને અને તેમના સૈનિકોને વધારે ઊર્જા અને તાકાત મળી રહે તે માટે સુરતના એક સ્થાનિક કારીગર દેવશંકર ઘારીવાલા દ્વારા આ ઘારી બનાવવામાં આવી હતી .હાઇ-કેલરી એનર્જી સ્વીટ: ઘારી, જે માવા (દૂધમાંથી બનેલું), ઘી, અને ડ્રાયફ્રૂટ્સથી ભરપૂર હોય છે, તે એક પ્રકારની એનર્જી બાર જેવી હતી જે સૈનિકોને લાંબા યુદ્ધ માટે જરૂરી ગરમી અને તાકાત પૂરી પાડતી હતી.
- આ ઘટના બાદ, આસો વદ પડવાના દિવસે મોટી સંખ્યામાં ઘારી ખાઈને તહેવારની ઉજવણી કરવાની પ્રથા શરૂ થઈ.
2. ઘારી અને ભૂસાની અનોખી પરંપરા
ચાંદની પડવા પર ફક્ત ઘારી જ નહીં, પણ સાથે ભૂસું (ચવાણા જેવું એક તીખું-ખારું ફરસાણ) ખાવાની પણ અનોખી પરંપરા છે.
મીઠું-તીખું સંતુલન (Sweet & Savoury Balance): ઘારીની અતિશય મીઠાશને સંતુલિત કરવા માટે સુરતીઓ ભૂસું ખાય છે. આ મીઠા અને તીખાનો જોડાણ (જુગલબંધી) સુરતીઓના સ્વાદનું પ્રતીક છે.ઠંડીની શરૂઆત: શિયાળાની શરૂઆતમાં ઘારી શરીરને ગરમી અને ઊર્જા આપે છે, જ્યારે ભૂસું સાથે ખાવાથી જીભને તીખો ચટકો મળે છે અને તે આખા આહારને સંપૂર્ણ બનાવે છે.સામુદાયિક ઉત્સવ: સુરતીઓ આ દિવસે પરિવાર અને મિત્રો સાથે ખુલ્લા આકાશ નીચે, છત પર કે પછી જાહેર જગ્યાઓ પર બેસીને ચાંદનીના અજવાળામાં ઘારી અને ભૂસાની જયાફત ઉડાવે છે. આ પરંપરા સુરતીઓની સમુદાય ભાવના અને સામાજિક એકતાને પણ દર્શાવે છે.આમ, ઘારી અને ભૂસું માત્ર ખાદ્ય પદાર્થો નથી, પરંતુ તે સુરત શહેરના ઐતિહાસિક વારસા, સ્વાદ સંસ્કૃતિ અને સામુદાયિક ઉત્સવનું પ્રતીક છે.
