દિવાળીના તહેવારમાં જો તમે ઘરે કંઈક ખાસ અને સ્વાદિષ્ટ બનાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો ગુજરાતની પરંપરાગત મીઠાઈ મગજને તમારી યાદીમાં જરૂર સામેલ કરો. આ ખાસ રીતથી મગજની મીઠાઈ એકદમ દાણેદાર, સ્વાદિષ્ટ અને મોઢામાં ઓગળી જાય તેવી બનશે. તો નોંધી લો તેની સરળ રેસિપી.
ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક અને પરંપરાગત મીઠાઈઓની વાત આવે ત્યારે મગજની મીઠાઈનું નામ સૌથી પહેલાં આવે છે. ચણાનો લોટ, ઘી અને સૂકામેવાના મિશ્રણથી બનતી આ મીઠાઈ ખાસ કરીને દિવાળી, ભાઈબીજ અને અન્ય તહેવારોમાં દરેક ગુજરાતી ઘરની શોભા વધારે છે.
મગજ બનાવવાની રીત થોડી પરંપરાગત છે, પરંતુ તેનો અનોખો સ્વાદ અને સુગંધ દરેકનું દિલ જીતી લે છે. દેખાવમાં સુંદર અને ખાવામાં સ્વાદિષ્ટ એવી આ મીઠાઈમાં શુદ્ધ દેશી ઘી, બદામ અને પિસ્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
મગજની મીઠાઈ બનાવવા માટેની સામગ્રી
- ચણાનો જાડો લોટ – 2 કપ
- શુદ્ધ દેશી ઘી – 1 કપ
- બૂરું અથવા પીસેલી ખાંડ – 1થી 1.25 કપ
- દૂધ – 2 મોટા ચમચા
- એલચી પાઉડર – 1 નાની ચમચી
- જાયફળ પાઉડર – અડધી નાની ચમચી
- બદામ અને પિસ્તાની કતરણ – સજાવટ માટે
મગજની મીઠાઈ બનાવવાની સરળ રીત
1. સૌથી પહેલાં એક મોટા અને પહોળા વાસણમાં જાડો ચણાનો લોટ ચાળી લો.
2. હવે તેમાં 2 મોટા ચમચા ઓગાળેલું ઘી અને 2 મોટા ચમચા દૂધ ઉમેરીને હાથથી બરાબર મસળી લો.
3. આ રીતે લોટને મસળવાથી તેમાં નાના-નાના દાણા તૈયાર થાય છે, જેનાથી મગજની મીઠાઈ દાણેદાર બને છે. હવે આ મિશ્રણને ઢાંકીને 10થી 15 મિનિટ માટે રાખી દો.
4. ત્યારબાદ જાડા તળિયાવાળી કડાઈમાં બાકીનું ઘી ગરમ કરો.
5. ઘી થોડું ગરમ થાય એટલે તેમાં તૈયાર કરેલો ચણાનો લોટ ઉમેરો.
6. ગેસની આંચ ધીમી રાખીને લોટને સતત હલાવતા રહો.
7. લોટનો રંગ સોનેરી ભૂરો થાય અને તેમાંથી સરસ મજાની સુગંધ આવવા લાગે ત્યાં સુધી તેને શેકો.
8. આ પ્રક્રિયામાં આશરે 20થી 25 મિનિટનો સમય લાગી શકે છે.
9. લોટ બરાબર શેકાઈ જાય એટલે ગેસ બંધ કરી દો.
10. હવે તેમાં એલચી પાઉડર અને જાયફળ પાઉડર ઉમેરીને સારી રીતે મિક્સ કરો.
11. ત્યારબાદ આ મિશ્રણને બીજી થાળી અથવા વાસણમાં કાઢીને ઠંડું થવા દો.
12. ખાસ ધ્યાન રાખો: મિશ્રણ સંપૂર્ણ ઠંડું અથવા હળવું નવશેકું થાય ત્યારબાદ જ તેમાં ખાંડ ઉમેરવી. મિશ્રણ વધારે ગરમ હશે તો ખાંડ ઓગળી જશે અને મગજની દાણેદાર રચના બગડી શકે છે.
13. મિશ્રણ યોગ્ય તાપમાને આવે એટલે તેમાં બૂરું અથવા પીસેલી ખાંડ ઉમેરીને હાથથી સારી રીતે મિક્સ કરો.
14. હવે એક થાળીમાં થોડું ઘી લગાવી તેને ચીકણી કરી લો.
15. તૈયાર મિશ્રણને થાળીમાં નાખીને સરખી રીતે ફેલાવી દો.
16. ઉપરથી બદામ અને પિસ્તાની કતરણ છાંટીને હળવા હાથે દબાવી દો.
17. હવે થાળીને 1થી 2 કલાક માટે સેટ થવા મૂકી દો.
18. મિશ્રણ બરાબર સેટ થઈ જાય ત્યારબાદ છરીની મદદથી મનપસંદ ચોરસ અથવા બરફી આકારના ટુકડા કાપી લો.
મગજને દાણેદાર બનાવવાની ખાસ ટિપ
મગજની મીઠાઈને દાણેદાર બનાવવા માટે ચણાના લોટમાં થોડું ઘી અને દૂધ ઉમેરીને હાથથી મસળવું સૌથી મહત્ત્વનું છે. સાથે જ લોટને ધીમી આંચ પર સારી રીતે શેકવો અને ખાંડ ઉમેરતાં પહેલાં મિશ્રણને ઠંડું થવા દેવું. આટલી કાળજી રાખશો તો ઘરે જ બજાર જેવી સ્વાદિષ્ટ અને દાણેદાર મગજની મીઠાઈ તૈયાર કરી શકશો.
