પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેના અઢાર દિવસના યુધ્ધ વિરામ બાદ સ્થિતિ વિસ્ફોટક બની છે. હોર્મુઝની ખાડીમાં અમેરિકા અને ઈરાન ફરી સામસામે આવી ગયા છે. ઈરાને ગઈકાલે યુએઈના ઓઈલ પોર્ટ ફુજેરા ઉપર હુમલો કર્યા બાદ ખાડીમાં ફરી તંગદિલી વધી છેત. ઈરાની મીડિયાએ સૈન્ય સુત્રોનો હવાલો આપી દાવો કર્યો છે કે અમેરિકી સેનાએ માલસામાન લઈ જતી બે નાગરિક બોટને નિશાન બનાવતા 6 નાગરિકોના મોત થયા છે. જો કે અમેરિકાએ સ્વયં જાહેરાત કરી છે કે સાત ઈરાની બોટનો ખાત્મો બોલાવવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાને શંકા હતી કે આ બોટો સમુદ્રમાં વધુ માઈન્સ બિછાવનારી હતી.
વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંના એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ ગંભીર સ્તરે વધી ગયો છે. આ વિસ્તારમાં દક્ષિણ કોરિયાના વેપારી જહાજ પર વિસ્ફોટ થયો હતો, જ્યારે ઈરાને યુએઈના ફુજૈરાહ તેલ ટર્મિનલમાં ડ્રોન હુમલા દ્વારા આગ લગાવી હતી. આ ઘટનાક્રમ ત્યારે જ થયો જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુએસ નૌકાદળનો ઉપયોગ કરીને શિપિંગ ટ્રાફિક માટે આ જળમાર્ગ ખોલવાની યોજના જાહેર કરી હતી.
યુએસ સૈન્યનો દાવો છે કે અમેરિકન ધ્વજ હેઠળ મુસાફરી કરતા બે વેપારી જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી સફળતાપૂર્વક અને સુરક્ષિત રીતે પસાર થયા છે. જોકે, આ પરિવહન ક્યારે થયું તે ચોક્કસ રીતે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. તેનાથી વિપરીત, ઈરાને આ દાવાને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો છે, અને કહ્યું છે કે તાજેતરના કલાકોમાં કોઈ જહાજ આ સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થયું નથી. ટ્રમ્પ દ્વારા હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખોલવા માટે નૌકાદળનો ઉપયોગ કરવામાં આવતાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે સીધા લશ્કરી મુકાબલાનો ભય ઉભરી આવ્યો છે.
આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, દક્ષિણ કોરિયન શિપિંગ કંપનીની માલિકીના જહાજ નામુ પર વિસ્ફોટ થયો – ત્યારબાદ આગ લાગી – જ્યારે તે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં હતું. આ ઘટનામાં પનામા-ધ્વજવાળા કાર્ગો જહાજનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં આગ એન્જિન રૂૂમમાં લાગી હોવાનું કહેવાય છે. સદનસીબે, કોઈ જાનહાનિના અહેવાલ નથી. અગાઉ, ઈરાને યુએસ યુદ્ધ જહાજ પર ગોળીબાર કરવાનો દાવો કર્યો હતો, જોકે આ ગોળીબારને પાછળથી ચેતવણીના ગોળીબાર તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. ગલ્ફમાં વધતા તણાવની અસર તેલ બજાર પર પણ પડી છે, તેલના ભાવમાં 2 થી 5 ટકા સુધીની વધઘટ નોંધાઈ છે. દરમિયાન, શિપિંગ કંપનીઓ આ માર્ગને સલામત માનવા તૈયાર નથી. ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે એક અલગ દાવો રજૂ કર્યો છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમુદ્રી સીમા પર અત્યારે તીવ્ર સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે ત્યારે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અમેરિકન જહાજો પર કોઈ પણ પ્રકારનો હુમલો કરવામાં આવશે, તો તેનો વળતો જવાબ અત્યંત ઘાતક આપવામાં આવશે. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે આક્રમક તેવર બતાવતા કહ્યું કે, જો આવી હરકત થશે તો ઈરાની દળોને ’પૃથ્વીના નકશા પરથી ભૂંસી નાખવામાં આવશે’. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા પાસે અત્યારે અત્યાધુનિક શસ્ત્રો છે અને જરૂૂર પડ્યે તેનો ઉપયોગ કરતા અચકાશે નહીં.
ઈરાન દ્વારા પર્સિયન ગલ્ફમાં કરવામાં આવેલી નાકેબંધીને કારણે અનેક મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ છે. આ નાકેબંધી તોડવા અને ત્યાં ફસાયેલા સેંકડો વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા માટે અમેરિકાએ ’પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ નામનું ખાસ નૌકાદળ ઓપરેશન શરૂૂ કર્યું છે. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકન દળોએ આ વિસ્તારમાં ઈરાન તરફથી કરવામાં આવેલા ક્રૂઝ મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓને સફળતાપૂર્વક નિષ્ફળ બનાવ્યા છે.
