ચાલી રહેલા ગલ્ફ વોર વચ્ચે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારાથી ભારતની સરકારી તેલ કંપનીઓ પર દબાણ વધ્યું છે. જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) એ સરકાર પાસે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPGના ભાવ વધારવાની માંગ કરી છે. ગુરુવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ૧૨૬ ડોલર પ્રતિ બેરલને વટાવી ગયા હતા, જેના કારણે આ કંપનીઓનું નુકસાન વધુ વધ્યું હતું. યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન પર નૌકાદળ નાકાબંધી લંબાવવાના સંકેત આપ્યા બાદ તેલના ભાવમાં આ વધારો થયો છે. આનાથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા
માટેનો મુખ્ય માર્ગ , હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના લાંબા સમય સુધી બંધ થવાની શક્યતા વધી ગઈ છે . આનાથી તેલ પુરવઠામાં વિક્ષેપનું જોખમ વધ્યું છે. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવોને કારણે OMCs (IOC, BPCL, HPCL) ને પેટ્રોલ, ડીઝલ, રસોઈ ગેસ અને ઉડ્ડયન બળતણ (ATF) ના વેચાણ પર ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે.
સરકારનો શું અભિપ્રાય છે?
ઇંધણ કંપનીઓએ ભાવમાં તાત્કાલિક વધારો કરવાની માંગ કરી છે, પરંતુ સરકાર હાલ માટે સામાન્ય લોકોને આ ફુગાવાથી બચાવવા માંગે છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ ખૂબ જ અસ્થિર છે અને ઝડપથી વધ્યા છે, પરંતુ સરકાર ગ્રાહકોને થતી અસુવિધાને ઓછી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. તેમણે હાલ માટે તાત્કાલિક ભાવ વધારાની ખબરોને ફગાવી દીધી છે.
વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ કેટલો વધ્યો?
- ફેબ્રુઆરીની સરખામણીમાં એપ્રિલમાં ડીઝલના ભાવમાં ૧૧૯%નો વધારો થયો છે.
- જ્યારે પેટ્રોલ 69% મોંઘુ થયું છે.
- LPGના ભાવમાં 40% થી વધુનો વધારો થયો છે.
- ATF ના ભાવ પણ લગભગ બમણા થઈ ગયા છે.
ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં કેટલો વિકાસ થયો છે?
- આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે ATF, કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર (તાજેતરમાં 993 રૂપિયાનો જંગી વધારો) અને બલ્ક ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
- એપ્રિલ 2022 થી સામાન્ય પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે.
- અત્યાર સુધી, ઘરેલુ LPG માં પ્રતિ સિલિન્ડર માત્ર 50 રૂપિયાનો નજીવો વધારો થયો છે.
સરકાર શું કરી શકે?
નિષ્ણાતો માને છે કે ગલ્ફ વોર ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી, તેથી નજીકના ભવિષ્યમાં છૂટક ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. સરકાર કાં તો ગ્રાહકો પર બોજ નાખશે અથવા નુકસાનને પહોંચી વળવા કંપનીઓને ભારે સબસિડી આપશે, જેનાથી જાહેર તિજોરી પર વધુ ભાર પડશે.