કંગાળ અર્થવ્યવસ્થાને પગલે વ્યક્તિગત અને સામૂહિક આપઘાતના રોજેરોજના બનાવોની હારમાળા છતાં શાસકોની સંવેદનાને અસર થતી નથી, મરવું કોઈને નથી, પરંતુ સંકટમાંથી બચવા મોત સિવાય કોઈ રસ્તો નથી મળતો

સાવરકુંડલા તાલુકાના હાડીડા ગામમાં આર્થિક સંકટમાં ઘેરાયેલા એક પિતાએ પાંચ વર્ષની વહાલી દીકરીની હત્યા કરીને પોતે કરેલી આત્મહત્યાની ઘટનાએ લોકોને સ્તબ્ધ કરી દીધા હતા

પિતાએ દીકરીની હત્યા કર્યા બાદ ગળામાં હાર પહેરાવી માથે ચૂંદડી ઓઢાડીને સમા‌‌િધની સ્થિતિમાં દીકરીનો મૃતદેહ ફ્રિજમાં મૂકી દીધો હતો જાણે સાક્ષાત માતાજી બેઠા હોય

જૂનાગઢના દંપતીએ કરેલા સામૂહિક આપઘાત પાછળ પણ આર્થિક સંકડામણ કારણભૂત હતી, ભાઈને ફોન કરીને દંપતીએ ઝેરી દવા ખાઈને સામૂહિક મોતની સોડતાણી લીધી હતી

પિતા માત્ર પાંચ વર્ષની દીકરીની હત્યા કરવા ઈચ્છતો નહોતો પરંતુ તેને પોતાના મોત પછીની દીકરીની ચિંતા હતી, લાચાર પિતાએ સ્યાસુઈડ નોટમાં વ્યક્ત કરેલી વેદના હચમચાવનારી હતી

પાછલા બે દિવસ દરમિયાન સૌરાષ્ટ્રમાં બનેલી બે ઘટનાએ સમાજની કથળતી જતી આર્થિક સ્થિતિનું કરૂણ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું હતું. પ્રથમ ઘટનામાં અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલા તાલુકાના હાડીડા ગામમાં બનેલી ઘટનાએ ઋજુ હૃદયના લોકોની આંખમાં આંસુ લાવી દીધાં હતાં. પાછલા વર્ષોથી રાજ્યમાં આપઘાતની ઘટનાઓને ગણવામાં આવે અને આપઘાત પાછળના કારણોનું મંથન કરવામાં આવે તો સમાજમાં વિકાસ અને સુખાકારીનો બૂંગિયો વગાડતા ફરતા લોકોના પગ નીચેથી ધરતી સરકી જશે.
મધ્યમ વર્ગની હવે આર્થિક સ્થિતિ મરી પરવાના આરે આવીને ઊભી છે. કેટલાંક પરિવારો એવા પણ હશે કે જેની પાસે શાકભાજી લેવાના પણ પૈસા નહીં હોય! પણ, ગરીબ પરિવારોની વ્યથા સાંભળવાની કોને પડી છે? વીતેલાં વર્ષોમાં વ્યક્તિગત અને સામૂહિક આપઘાતની બનેલી ઘટનાઓ અંગે વિગતે તપાસ કરવાની સમાજની કથળતી જતી આર્થિક પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરવાની સરકારમાં બેઠેલા કોઈને પણ ચિંતા નથી અને જે લોકો ચિંતા કરી શકે તેમ છે તેનો કોઈ અવાજ નથી. સરકારના સમાજ કલ્યાણ વિભાગની હાલત પણ તાળું મારી દેવા જેવી છે.
ખેર, સાવરકુંડલા તાલુકાના હાડીડા ગામમાં બનેલી ઘટના એટલે ચર્ચાનો વિષય બની હતી કે, લાચાર પિતાએ પોતે આપઘાત કરતા પહેલા પોતાની માત્ર પાંચ વર્ષની માસૂમ પુત્રીને ગળે ટૂંપો આપીને હત્યા કરી હતી! પોતાના જીવ કરતા વહાલી દીકરીની હત્યા કરતા પહેલા ચોક્કસ પિતાના હાથ ધ્રૂજ્યા હશે. ઘડીભર માટે પિતા થંભી ગયો પણ હશે, પરંતુ દીકરીના હત્યારા પિતાને ખબર હતી કે મારા આપઘાત પછી મારી દીકરીનું જીવતર બદ્દતર બની જશે. આમ પણ ગરીબ હોય કે અમીર, પરિવારોમાં દીકરી પિતાને સૌથી વધુ વહાલી હોય છે. બલ્કે દીકરી પિતા માટે માતા સમાન પણ હોય છે. કારણ કે, ઘરમાં દીકરી એક એવું પાત્ર છે કે, જે પિતાને પણ ઠપકો આપી શકે. પિતા સાથે લડી પણ શકે છે. આટલા પવિત્ર સંબંધો વચ્ચે કયો પિતા પોતાના કાળજાના ટુકડાની હત્યા કરે? પરંતુ કથળતી જતી આર્થિક પરિસ્થિતિએ અનેક પરિવારોને સામૂહિક આત્મહત્યા કરવા કે વ્યક્તિગત આત્મહત્યા કરવા મજબૂર કર્યા હશે.
હાડીડા ગામ ગણતરીની વસ્તીવાળું ગામ છે. વળી શહેરી વિસ્તારથી દૂર હોવાથી અહીંયા કોઈ ચમકદમક નથી. મોટાભાગના પરિવારો ગરીબ અને મધ્યમવર્ગના હોવાથી સુખ-દુઃખ વહેંચીને રહેતા ગામના પરિવારો ભાગ્યે જ એકબીજાની પરિસ્થિતિથી અજાણ હશે.
બાંધકામની સાઈટ ઉપર કામ કરતો કિશોર ધણાક પોતાના પરિવારને ખૂબ પ્રેમ કરતો હતો. આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ નબળી હતી. પરંતુ દીકરી હિમાંશી ઉર્ફે નિકુ અને પત્ની મંજુલા સાથે હળીમળીને રહેતા હતા. કિશોર ધણાક કામ ઉપરથી આવે અને દીકરીને મળે એટલે શરીરનો થાક આપોઆપ દૂર થઈ જતો હતો. માત્ર પાંચ વર્ષની નાનકડી ઢીંગલી જેવી હિમાંશી પિતા કિશોરને ખૂબ વહાલી હતી.
પરંતુ પરિવારની કથળતી જતી આર્થિક સ્થિતિ કિશોર ધણાકને કોરી ખાતી હતી. એક તરફ આંગણામાં ઊછરી રહેલી દીકરી હિમાંશી અને બીજી તરફ નિર્દોષ પત્નીના ભવિષ્યને લઈને કિશોર ધણાક મનોમંથન કરી રહ્યો હતો, પરંતુ ચારેતરફથી ભરડો લઈ ચૂકેલી મંદી અને બેરોજગારીને પગલે આર્થિક સંકડામણ કિશોર ધણાકના પરિવારને અજગરી ભરડો લઈ ચૂકી હતી. ગામના લોકોને કિશોર ધણાકની નબળી આર્થિક સ્થિતિનો ખ્યાલ હતો, પરંતુ કિશોરના મનમાં ચાલી રહેલા વલોપાતનો ભાગ્યે જ કોઈને ખ્યાલ હતો.
અને આખરે લાંબા મનોમંથનના અંતે કિશોર ધણાકે આપઘાત કરવાનો નિર્ધાર કરી લીધો હશે. પરંતુ મારા મોત પછી મારી વહાલી દીકરીનું શું થશે? આ વિચારમાત્રથી કિશોરનો આત્મા ફફડી ઊઠ્યો હશે અને આ વાત કિશોરે આપઘાત કરતા પહેલા લખેલી સ્યુસાઈડ નોટમાં વર્ણવી હતી. કિશોર ધણાંકે લખ્યું હતું કે, આર્થિક વહેવાર ખોરવાઈ જવાથી આપઘાત જેવું પગલું ભરવા નિર્ણય કર્યો હતો, પરંતુ મારા મોત પછી મારી દીકરીનું શું થશે? આ વિચાર માત્રથી કદાચ કિશોર ધણાકે પોતે આપઘાત કરતા પહેલા પોતાની માસૂમ દીકરીની હત્યા કરીને મહાપાપ કર્યું હતું!
દીકરી પિતાને કેટલી વહાલી હતી તેનો પુરાવો આપતી ઘટનારૂપે દીકરીની હત્યા કર્યા બાદ દીકરીના મૃતદેહને કુમકુમ તિલક કરીને માથે ચૂંદડી ઓઢાડીને જાણે દીકરીને સમા‌‌િધ આપતો હોય તેમ દીકરીના મૃતદેહને ફ્રિજમાં સુવડાવીને નહીં પરંતુ જાણે દીકરી જીવતી જાગતી બેઠી હોય એ રીતે બંને બાજુમાં ઓશીકાની ગાદી બનાવીને ફ્રિજમાં બેસાડી છેલ્લી વખતે દીકરી માથે હેત વરસાવી લીધું હશે અને ત્યાર બાદ પોતે પોતાના મોઢા ઉપર સફેદ કપડાથી મોંઢું બાંધીને ગળાફાંસો ખાઈ લીધો! સાંજના સમયે પત્ની મંજુલાએ ઘરે આવીને દરવાજો ખટખટાવ્યો, પરંતુ અંદરથી પિતા-પુત્રી પૈકી કોઈનો પણ અવાજ નહીં આવતા મંજુલાબેનના મનમાં કંઈક અજુગતું થયાની ફાળ પડી હતી. ગામના સરપંચ અને લોકોને બોલાવીને દરવાજો તોડી ઘરમાં પ્રવેશ કરતા અંદરનું દૃશ્ય જોઈને સહુકોઈ ફફડી ઊઠ્યા હતા. એક તરફ કિશોર ધણાકનો મૃતદેહ લટકતો હતો. સાથે જ એક સ્યુસાઈડ નોટ મળી આવી હતી અને આ સ્યુસાઈડના એક-એક શબ્દ થથરાવનારા હતા. કિશોર ધણાંકે પોતાની આત્મહત્યા પાછળ આર્થિક કારણો અને નોકરી, ધંધાની કંગાળ સ્થિતિ કારણભૂત ગણાવી હતી અને ત્યાર પછી લખેલા શબ્દો અકળાવનારા હતા.
સ્યુસાઈડ નોટમાં લખ્યું હતું કે, મારી વહાલી દીકરી મારા મૃત્યુ પછી દુઃખી ન થાય એટલે તેની હત્યા કરીને લાશ ફ્રિજમાં મૂકી દીધી છે! અને લોકોએ ફ્રિજ ખોલતા જાણે દીકરી હસતી- ખેલતી બેઠી હોય એવું દૃશ્ય જોવા મળ્યું હતું. નાનકડી ઢીંગલીને માથે ચૂંદડી ઓઢાડીને ગળામાં હાર પહેરાવેલો હતો. જાણે સાક્ષાત્ માતાજીનો અવતાર હોય! વળી હિમાંશીને એક સ્વચ્છ આસન ઉપર બેસાડી બંને તરફ ઓશીકાના ટેકા મૂકી દેવાયા હતા!
ઘટના સમયે હાજર એક પણ વ્યક્તિ પાસે શબ્દો નહોતા. પત્ની મંજુલા પડી ભાંગી હતી. આખું હાડીડા ગામ શોકમાં સરી પડ્યું હતું. કિશોર ધણાકની કોઈ મોટી આર્થિક જવાબદારી નહોતી. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં ઘણા પરિવારો એવા હશે કે ઘર-પરિવારનો ગુજારો કરવાનું પણ શક્ય નહીં હોય અને રોજરોજ મરી રહ્યા હશે.
આવી એક ઘટના જુનાગઢ શહેરમાં બનવા પામી હતી. ગુજરાત એસ.ટી. નિગમમાં ફરજ દરમિયાન બરતરફ કરાયેલા ૫૮ વર્ષના વનરાજસિંહ ઝાલાએ તેમની ૫૫ વર્ષની પત્ની રેખાબા ઝાલા સાથે સામૂહિક આપઘાત કરી લીધો. દંપતીના આપઘાત પાછળ આર્થિક સંકડામણ કારણભૂત હતી. પતિ-પત્નીએ ઝેરી દવા પીતા પહેલા તેના ભાઈને છેલ્લો ફોન કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે, ‘હવે અમે જિંદગીથી અને આર્થિક સંકડામણથી થાકી ગયા છીએ અને અમે ઝેર ખાઈ લીધું છે!’
અલબત્ત, સંબંધીઓ દોડી આવ્યા હતા અને બંનેને હોસ્પિટલમાં ખસેડ્યા હતા. પરંતુ સારવાર દરમિયાન દંપતીએ અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. વર્તમાન આર્થિક તંગ સ્થિતિમાં અનેક પરિવારો મોતના દરવાજા નજીક પહોંચી ગયા હશે. રોજરોજ બનતી આપઘાતની ઘટનાઓ પૈકી મોટાભાગના આપઘાત પાછળ આર્થિક તંગદીલી, બેરોજગારી કારણભૂત હશે, પરંતુ સ્થિતિ એવી છે કે, જ્યારે બધા જ આર્થિક તંગ સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હોય ત્યારે કોણ કોના દર્દની પરવા કરે? બીજી તરફ સરકારની હાલત પણ કહેવા જેવી નથી. પહેલા કોઈ એક આપઘાતની ઘટના બને તો આખી સરકાર હાલી ઊઠતી હતી. પરંતુ રોજરોજ આપઘાતની અનેક ઘટનાઓ બનતી હોય ત્યારે સરકારની સંવેદના પણ કેટલી હદે ટકી શકે.
સ્મશાન ઘાટ દરેક મૃતકની પાછળ રડવા બેસે તો અંતિમ સંસ્કાર કઈ રીતે થઈ શકે?