‘ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા, અગલે બરસ તું જલ્દી આ…’ દસ દિવસ સુધી જેમના નાદથી ઘર, સોસાયટીઓ અને મોટા પંડાલો ભક્તિમય વાતાવરણમાં ગુંજી ઉઠ્યા છે, એવા વિઘ્નહર્તા દેવને વિદાય આપવાની ભાવનાત્મક ઘડી હવે એકદમ નજીક આવી ગઈ છે. બાપ્પાની સ્થાપના તો ધામધૂમથી થઈ ગઈ, પરંતુ ભક્તોના મનમાં આ વખતે એક મોટો પ્રશ્ન ઘૂમરાઈ રહ્યો છે—બાપ્પાનું વિસર્જન ૨૪ સપ્ટેમ્બરે કરવું કે ૨૫ સપ્ટેમ્બરે? જો તમે પણ આ તારીખની અસમંજસમાં છો અને સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા મેસેજિસથી મૂંઝાઈ ગયા છો, તો પંચાંગની સચોટ ગણતરીએ આ કન્ફ્યુઝનનો સંપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ ઉકેલ આપી દીધો છે.
૨૪ કે ૨૫ સપ્ટેમ્બર? સમજો તિથિનું ગણિત
વર્ષ ૨૦૨૬માં અનંત ચતુર્દશી અને મુખ્ય ગણેશ વિસર્જન માટે ૨૫ સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારનો દિવસ જ ફાઇનલ ગણાશે. પંચાંગ અનુસાર, ચતુર્દશી તિથિ ૨૪ સપ્ટેમ્બરની રાત્રે લગભગ ૧૧:૧૮ વાગ્યે શરૂ થઈને ૨૫ સપ્ટેમ્બરની રાત્રે ૧૧:૦૬ વાગ્યા સુધી રહેવાની છે. સનાતન ધર્મમાં ‘ઉદયાતિથિ’ (સૂર્યોદય સમયે રહેલી તિથિ)ને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે. ૨૫ સપ્ટેમ્બરે સૂર્યોદય સમયે ચતુર્દશી હાજર હોવાથી, અનંત ચતુર્દશીનો મુખ્ય પર્વ અને વિસર્જન આજ દિવસે માન્ય ગણાશે.
અમદાવાદ અને સુરતમાં વિસર્જનના શુભ મુહૂર્ત
અમદાવાદ અને સુરતમાં સ્થાનિક સૂર્યોદય સમયના આધારે ચોઘડિયાના મુહૂર્તોમાં થોડી મિનિટોનો ફેરફાર જોવા મળે છે. ૨૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ આ સમયગાળામાં વિસર્જન કરવું શ્રેષ્ઠ રહેશે:
અમદાવાદ માટે (સૂર્યોદય ૦૬:૨૯, સૂર્યાસ્ત ૦૬:૩૩):
સવારનો સમય:૦૬:૨૯ થી ૧૧:૦૧ (ચર, લાભ અને અમૃત ચોઘડિયું)
બપોરનો સમય: ૧૨:૩૧ થી ૦૨:૦૨ (શુભ ચોઘડિયું)
સાંજનો સમય: ૦૫:૦૩ થી ૦૬:૩૩ (ચર ચોઘડિયું)
રાત્રિનો સમય: ૦૯:૩૨ થી ૧૧:૦૨ (લાભ ચોઘડિયું)
સુરત માટે (સૂર્યોદય ૦૬:૨૮, સૂર્યાસ્ત ૦૬:૩૨):
સવારનો સમય: ૦૬:૨૮ થી ૧૧:૦૦ (ચર, લાભ અને અમૃત ચોઘડિયું)
બપોરનો સમય: ૧૨:૩૦ થી ૦૨:૦૧ (શુભ ચોઘડિયું)
સાંજનો સમય: ૦૫:૦૨ થી ૦૬:૩૨ (ચર ચોઘડિયું)
રાત્રિનો સમય: ૦૯:૩૧ થી ૧૧:૦૧ (લાભ ચોઘડિયું)
વિદાયની શાસ્ત્રોક્ત વિધિ
બાપ્પાને જળમાં પધરાવતા પહેલાં ઉત્તરપૂજા કરવી ખૂબ જ આવશ્યક છે. ગણેશજીને કંકુનું તિલક કરી દૂર્વા, ફૂલ અને તેમના પ્રિય મોદક કે લાડુનો ભોગ અર્પણ કરો. પરિવાર સાથે આરતી કર્યા બાદ, દસ દિવસની પૂજામાં અજાણતા થયેલી ભૂલચૂક માટે બે હાથ જોડીને ક્ષમા યાચના કરો. જો પ્રતિમા નાની અને માટીની હોય તો ઘરે જ એક કુંડા કે પાણીના મોટા પાત્રમાં સ્વચ્છ જળ લઈને ઈકો-ફ્રેન્ડલી વિસર્જન કરવું ઉત્તમ છે. મોટી પ્રતિમાઓ માટે સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા તૈયાર કરાયેલા કૃત્રિમ તળાવો અને ગાઇડલાઇન્સનું કડક પાલન કરવું જોઈએ.
પરિવારની સ્થાપિત પરંપરા અનુસાર દોઢ, ત્રણ, પાંચ કે સાતમા દિવસે પણ વિસર્જન કરી શકાય છે, પરંતુ અનંત ચતુર્દશીનું મુખ્ય વિસર્જન ૨૫ સપ્ટેમ્બરે જ રહેશે. અન્ય શહેરો માટે સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ ચોઘડિયાના સમયમાં પાંચથી દસ મિનિટનો તફાવત હોઈ શકે છે.
