કેન્દ્ર સરકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ માટે નવા નિયમો લાગુ કર્યા છે. હવે Instagram, X (Twitter) અને YouTube જેવી કંપનીઓએ સંવેદનશીલ અને ગેરકાયદેસર કન્ટેન્ટ સામે વધુ ઝડપથી કાર્યવાહી કરવી પડશે. ખાસ કરીને ડીપફેક, ખાનગી ફોટા-વીડિયો અને AI દ્વારા બનાવેલા કન્ટેન્ટ માટે કડક નિયમો અમલમાં આવ્યા છે.
શું બદલાયું?
• હવે 24 કલાક નહીં, માત્ર 2 કલાકમાં કાર્યવાહી
અગાઉ ફરિયાદ મળ્યા બાદ કન્ટેન્ટ હટાવવા માટે 24 કલાકનો સમય મળતો હતો. હવે ગંભીર પ્રકારના કન્ટેન્ટને માત્ર 120 મિનિટ (2 કલાક)માં દૂર કરવું પડશે.
• કયા પ્રકારના કન્ટેન્ટ પર તરત કાર્યવાહી થશે?
- મંજૂરી વગર શેર કરાયેલા ખાનગી ફોટા અથવા વીડિયો
- AI દ્વારા બનાવેલા ડીપફેક વીડિયો અથવા ઓડિયો
- ચહેરો અથવા અવાજ બદલી બનાવેલું ભ્રામક કન્ટેન્ટ
- કોર્ટ અથવા સરકાર દ્વારા ગેરકાયદેસર જાહેર કરાયેલ સામગ્રી
• AIથી બનેલા કન્ટેન્ટ માટે નવા નિયમો
જો ફોટો, વીડિયો અથવા ઓડિયો સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે AIથી બનાવવામાં આવ્યો હોય, તો પોસ્ટ કરતી વખતે તેની સ્પષ્ટ જાણ કરવી પડશે. માહિતી ન આપવાના કિસ્સામાં પ્લેટફોર્મ વોટરમાર્ક લગાવી શકે છે અથવા કન્ટેન્ટ હટાવી પણ શકે છે. જોકે સામાન્ય ફોટો એડિટિંગ અને કેમેરા ફિલ્ટર્સ આ નિયમથી બહાર રહેશે.
સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પર વધશે દબાણ
Meta, Google અને X જેવી કંપનીઓએ નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં કાર્યવાહી કરવી પડશે. જો તેઓ નિષ્ફળ જશે, તો માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી અધિનિયમની કલમ 79 હેઠળ મળતી “સેફ હાર્બર” સુરક્ષા ગુમાવી શકે છે, જેના કારણે કંપનીઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
સામાન્ય યુઝર્સ માટે શું બદલાશે?
- ડીપફેક અને ફેક કન્ટેન્ટ ઝડપથી દૂર થશે.
- ખાનગી ફોટા અથવા વીડિયો લીક થવાના કેસમાં પીડિતોને ઝડપી રાહત મળશે.
- વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ્સ વાયરલ થાય તે પહેલાં જ હટાવી શકાય છે.
- સોશિયલ મીડિયા વધુ સુરક્ષિત બનવાની શક્યતા છે.
અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર અસર?
નવા નિયમોને લઈને ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે. માત્ર 2 કલાકમાં નિર્ણય લેવા માટે પ્લેટફોર્મ્સને AI આધારિત મોડરેશનનો વધુ ઉપયોગ કરવો પડશે. કેટલીકવાર AI વ્યંગ્ય, પત્રકારિતા અથવા રાજકીય ટિપ્પણીઓને પણ ભૂલથી નિયમભંગ ગણી પોસ્ટ હટાવી શકે છે. તેથી ઝડપી કાર્યવાહી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.
