ભારત-AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026માં દુનિયાભરના ટોચના AI નિષ્ણાતો એકઠા થયા હતા. આ કાર્યક્રમમાં સેમ ઓલ્ટમેન, ડેમિસ હાસાબીસ અને ડારિયો જેવી પ્રખ્યાત હસ્તીઓએ ભાગ લીધો હતો. સમિટ દરમિયાન AIની ઝડપી ટેક્નોલોજી બદલાવ, સરકારોની નીતિઓ, અર્થતંત્ર પર પડતા પ્રભાવ અને નૈતિક પ્રશ્નો પર ચર્ચા થઈ. આ સંદર્ભમાં, ‘આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ’ શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો અને કોણે બનાવ્યો તે જાણવું રસપ્રદ બને છે.
“આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ” શબ્દનો પહેલો ઉપયોગ 1956માં થયો હતો. આ શબ્દ અમેરિકન કમ્પ્યુટર વૈજ્ઞાનિક જોન મેકકાર્થીએ સૂચવ્યો હતો, જે મશીનોને માણસોની જેમ વિચારવા સક્ષમ બનાવવા માટે સંશોધન કરતા હતા. તે જ વર્ષે ડાર્ટમાઉથ કોલેજમાં યોજાયેલી પ્રસિદ્ધ ડાર્ટમાઉથ કોન્ફરન્સના પ્રસ્તાવમાં આ શબ્દનો પ્રથમ વખત ઔપચારિક ઉપયોગ થયો હતો.
જોન મેકકાર્થી અને તેમના સાથી વૈજ્ઞાનિકો માનતા હતા કે જો મશીનો શીખી શકે છે, તર્ક આપી શકે અને સમસ્યાઓ ઉકેલવા સક્ષમ બને, તો તેને કૃત્રિમ બુદ્ધિ કહી શકાય. આ વિચાર પરથી “આર્ટિફિશિયલ “(જેનો અર્થ “કૃત્રિમ”) અને “ઇન્ટેલિજન્સ”(જેનો અર્થ “બુદ્ધિ”) શબ્દો જોડીને AI શબ્દ બનાવાયો. તે સમયમાં કમ્પ્યુટર્સ નવી ટેક્નોલોજી હતા, છતાં વૈજ્ઞાનિકોએ કલ્પના કરી હતી કે ભવિષ્યમાં મશીનો ચેસ રમશે, ભાષા સમજશે અને પોતે નિર્ણય પણ લેશે, જે તે સમય માટે બહુ સાહસિક વિચાર ગણાતો હતો.
ડાર્ટમાઉથ કોન્ફરન્સમાં માર્વિન મિન્સ્કી, ક્લાઉડ શેનોન અને એલન નેવેલ જેવા જાણીતા વૈજ્ઞાનિકો હાજર રહ્યા હતા. તેમણે મળીને AI સંશોધન માટે મજબૂત પાયો તૈયાર કર્યો, જોકે તે સમયે તેમને અંદાજ નહોતો કે આ શબ્દ અને વિચાર ભવિષ્યમાં ટેક્નોલોજીની દુનિયામાં મોટો બદલાવ લાવશે.
1956 પછી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ધીમે ધીમે વૈજ્ઞાનિકોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો. શરૂઆતમાં સંશોધન ઓછું હતું, પરંતુ 1980 પછી કમ્પ્યુટરની શક્તિ વધતા AI વિકાસ ઝડપથી આગળ વધ્યો. આજે AI મશીન લર્નિંગ, ડીપ લર્નિંગ, રોબોટિક્સ અને ભાષા સમજવાની ટેક્નોલોજી જેવા અનેક ક્ષેત્રોમાં ઉપયોગી છે. જોકે તેની શરૂઆત માત્ર એક સરળ વિચાર અને શબ્દથી થઈ હતી.
આજે AI ઘણા ક્ષેત્રોમાં ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યું છે. આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં રોગ ઓળખવામાં, બેંકિંગમાં ફ્રોડ શોધવામાં અને રોજિંદા જીવનમાં ચેટબોટ્સ, વોઇસ આસિસ્ટન્ટ તથા સ્વચાલિત કાર જેવી ટેક્નોલોજીમાં તેનો ભાગ છે. મોબાઇલ ફોનથી લઈને તબીબી સાધનો, કાર અને કાયદાકીય સિસ્ટમ સુધી AI હવે લગભગ દરેક જગ્યાએ હાજર છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.
