લોકશાહીના સૌથી મોટા પર્વ એટલે કે ચૂંટણીને નિષ્પક્ષ રીતે પાર પાડવાની જવાબદારી ચૂંટણી પંચની હોય છે, પરંતુ જો પંચની કાર્યપ્રણાલી પર જ સવાલો ઊભા થાય તો? હાલમાં જ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર પર કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરી મનસ્વી નિર્ણયો લેવાના ગંભીર આક્ષેપો સાથે સુપ્રીમ કોર્ટમાં તેમને તાત્કાલિક સસ્પેન્ડ કરવાની માંગ ઉઠી હતી. જોકે, દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે આ મામલે અત્યંત સ્પષ્ટ અને તાર્કિક વલણ અપનાવતા કહ્યું છે કે, “માત્ર કોઈ ન્યૂઝ રિપોર્ટના આધારે અમે આવો કોઈ મોટો આદેશ પસાર કરી શકીએ નહીં.” આ કેસમાં અદાલતે સસ્પેન્શનની માંગ ફગાવી દીધી છે, પરંતુ પંચને નોટિસ ફટકારીને જવાબ માંગ્યો છે.
જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેન્ચ સમક્ષ સામાજિક કાર્યકર્તા રાકેશ કુમાર સિંહ અને વકીલ શૈલેન્દ્ર મણિ ત્રિપાઠી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓની સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. અરજદારો વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ વિકાસ સિંહે કોર્ટમાં એવી દલીલ કરી હતી કે નવા કાયદાઓએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને એટલા શક્તિશાળી બનાવી દીધા છે કે તેમને નિવૃત્તિ પછી પણ તપાસમાંથી વિશેષ સુરક્ષા મળેલી છે. તેમણે દાવો કર્યો કે આવી સુરક્ષા તો દેશના વડાપ્રધાન કે ન્યાયાધીશો પાસે પણ નથી. આ ઉપરાંત, મુખ્ય આક્ષેપ એ હતો કે ચૂંટણી પંચમાં નિયમ મુજબ નિર્ણયો સર્વસંમતિ અથવા બહુમતીથી લેવાવા જોઈએ, પરંતુ જ્ઞાનેશ કુમાર દ્વારા SIR અને ફોર્મ 6 સંબંધિત નિર્ણયો કથિત રીતે એકતરફી લેવામાં આવ્યા છે. આ દલીલોના આધારે તેમને પદ પરથી હટાવી અન્ય બે કમિશનરોને પંચનો ચાર્જ સોંપવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ ઉતાવળી માંગને સખ્ત શબ્દોમાં નકારી કાઢી છે. સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અરજદારોની મોટાભાગની દલીલો માત્ર અખબારી અહેવાલો (ન્યૂઝ રિપોર્ટ) પર આધારિત છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે બંધારણીય સંસ્થાઓ કાયદાના દાયરામાં રહીને જ કામ કરશે તેવી અદાલતને અપેક્ષા છે, પરંતુ માત્ર સમાચારોને આધાર બનાવીને કોર્ટ કોઈ બંધારણીય પદ પર બેઠેલી વ્યક્તિ વિરુદ્ધ આકરા આદેશો આપી શકે નહીં. ન્યાયના સિદ્ધાંત મુજબ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે નોટિસ જારી કરી છે. હવે પંચનો સત્તાવાર જવાબ આવ્યા બાદ જ આ કેસમાં આગળની કાર્યવાહી નક્કી કરવામાં આવશે.
