જો તમે પણ પેટ્રોલ પંપ પર જઈને કારની ટાંકી ફૂલ કરાવીને UPI થી સ્કેન કરીને પેમેન્ટ કરવાની આદત ધરાવો છો, તો તમારા માટે આ એક અત્યંત અગત્યના સમાચાર છે. ડિજિટલ પેમેન્ટના આ યુગમાં મધ્ય પ્રદેશ પેટ્રોલ પંપ ડીલર્સ એસોસિએશને એક મોટો અને કડક નિર્ણય લીધો છે. આગામી 16 ઓક્ટોબરથી મધ્ય પ્રદેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર જો તમારું બિલ ₹2,000 થી વધુ થશે, તો તમારું UPI પેમેન્ટ સ્વીકારવામાં નહીં આવે! ગ્રાહકોએ ફરજિયાતપણે રોકડ (Cash) અથવા ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડનો સહારો લેવો પડશે.
આવા કડક નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ નવો MDR (Merchant Discount Rate) નિયમ છે. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા લાગુ કરાયેલા નવા માળખા મુજબ, મોટા વેપારીઓ માટે ₹2,000 થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4 ટકા અથવા આવશ્યક સેવાઓ (જેમ કે ઇંધણ) પર પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન ફ્લેટ ₹5 નો ચાર્જ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.
પેટ્રોલ પંપ માલિકોની મુખ્ય સમસ્યા શું છે?
મધ્ય પ્રદેશ પેટ્રોલ પંપ ડીલર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ અજય સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, પેટ્રોલ પંપ ડીલર્સનું પ્રોફિટ માર્જિન પહેલેથી જ માત્ર 0.5% જેટલું નજીવું હોય છે. સરેરાશ એક પેટ્રોલ પંપ પર રોજના 100 જેટલા ગ્રાહકો ₹2,000 થી વધુનું પેટ્રોલ કે ડીઝલ પુરાવે છે. જો આ તમામ વ્યવહારો પર MDR ચાર્જ ચૂકવવો પડે, તો પંપ માલિકને રોજના અંદાજે ₹590 એટલે કે મહિનાના આશરે ₹17,700 નું મોટું નુકસાન વેઠવાનો વારો આવે. વધતી જતી મોંઘવારી અને નિશ્ચિત માર્જિન વચ્ચે આ વધારાનો આર્થિક બોજ ઉઠાવવો ડીલરો માટે અશક્ય છે.
અન્ય રાજ્યોમાં પણ વિરોધના સૂર
માત્ર મધ્ય પ્રદેશ જ નહીં, પરંતુ પંજાબ, દિલ્હી-NCR, ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં પણ પેટ્રોલ પંપ ડીલરો આ નિયમનો સખત વિરોધ કરી રહ્યા છે. ઓલ ઇન્ડિયા પેટ્રોલિયમ ડીલર્સ એસોસિએશને (AIPDA) નાણામંત્રીને પત્ર લખીને પેટ્રોલ પંપોને આ ચાર્જમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપવાની અપીલ કરી છે.
ગ્રાહકો માટે વિકલ્પો અને નાના વેપારીઓને રાહત
ડીલર્સે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ₹2,000 થી નીચેના તમામ વ્યવહારો માટે UPI પેમેન્ટ રાબેતા મુજબ વિનામૂલ્યે સ્વીકારવામાં આવશે. ઉપરાંત, ક્રેડિટ કાર્ડ અને ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા થતા પેમેન્ટ પર સરકાર તરફથી MDR માં અગાઉથી જ છૂટ મળેલી હોવાથી, ગમે તેટલી રકમનું પેમેન્ટ કાર્ડ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવશે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિયમનો આર્થિક બોજ સામાન્ય ગ્રાહક પર બિલકુલ નહીં પડે. દેશમાં થતા કુલ UPI ટ્રાન્ઝેક્શનમાંથી 96% થી વધુ વ્યવહારો ₹2,000 કે તેથી ઓછાના હોય છે. ચાની લારી, શાકભાજી વાળા કે નાના કરિયાણાના દુકાનદારો (જેમનું માસિક ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન 1 લાખ રૂપિયા સુધી છે) તેમને આ MDR ચાર્જમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રાખવામાં આવ્યા છે.
હવે જોવાનું એ રહે છે કે સરકાર પેટ્રોલ પંપ એસોસિએશનની માંગ સ્વીકારે છે કે પછી 16 ઓક્ટોબરથી ગ્રાહકોને મોટા વ્યવહારો માટે ખરેખર રોકડ કે કાર્ડનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે.
