ગુરુવારે અમદાવાદમાં એર ઇન્ડિયાનું વિમાન AI-171 અકસ્માતનો ભોગ બન્યું હતું. આ અકસ્માતમાં વિમાનમાં સવાર 242 લોકોમાંથી 241 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. આ અકસ્માતમાં ફક્ત એક જ વ્યક્તિ બચી શક્યો હતો. આ વિમાન અકસ્માત બાદ એર ઇન્ડિયા એરલાઇન કંપનીએ મોટી જાહેરાત કરી છે.

આ નિર્ણય આ કારણે લેવામાં આવ્યો હતો
એર ઇન્ડિયા અને એર ઇન્ડિયા (AI) એક્સપ્રેસ ક્યારેય ફ્લાઇટ નંબર ‘171’નો ઉપયોગ કરશે નહીં. શનિવારે સૂત્રોએ આ માહિતી આપી હતી. આ અકસ્માતમાં વિમાનમાં સવાર 241 લોકોના મોત થયા હતા. ટેકઓફ પછી તરત જ ક્રેશ થયેલ બોઇંગ 787-8 ડ્રીમલાઇનર વિમાન અમદાવાદથી લંડન ગેટવિક જતી ફ્લાઇટ નંબર ‘AI 171’નું સંચાલન કરી રહ્યું હતું.

હવે ફ્લાઇટ નંબર ‘AI 171’ ને બદલે ‘AI 159’ હશે.
શનિવારે સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે જીવલેણ ફ્લાઇટ અકસ્માતો પછી એરલાઇન્સ ચોક્કસ ફ્લાઇટ નંબરોનો ઉપયોગ બંધ કરે છે તે એક સામાન્ય પ્રથા છે. હવે, 17 જૂનથી, અમદાવાદ-લંડન ગેટવિક ફ્લાઇટ નંબર ‘AI 171’ ને બદલે ‘AI 159’ હશે. શુક્રવારે બુકિંગ સિસ્ટમમાં જરૂરી ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે, એમ એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું.

આ ‘IX 171’ બંધ થાય તે પહેલાં
સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસે પણ તેનો ફ્લાઇટ નંબર ‘IX 171’ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેમણે કહ્યું કે ફ્લાઇટ નંબર ‘171’ બંધ કરવો એ મૃતકોના આત્માઓ પ્રત્યે આદર દર્શાવવા માટે છે. અગાઉ 2020 માં, એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસે પણ કોઝિકોડમાં ક્રેશ થયેલા વિમાનના ફ્લાઇટ નંબરનો ઉપયોગ કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. આ અકસ્માતમાં 21 લોકો માર્યા ગયા હતા.

ઇઝરાયલ ડિફેન્સ ફોર્સે પોતાની ભૂલ બદલ માફી માંગી છે જેમાં ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ ખોટી રીતે દર્શાવવામાં આવી હતી અને જમ્મુ અને કાશ્મીરને પાકિસ્તાનનો ભાગ બતાવવામાં આવ્યું હતું. ભારતનો આ ખોટો નકશો ઇઝરાયલી ડિફેન્સ ફોર્સે તેના x હેન્ડલ પર શેર કર્યો હતો. આ નકશો શેર થતાંની સાથે જ સોશિયલ મીડિયા પર ટીકાઓનો વરસાદ શરૂ થઈ ગયો હતો. જ્યારે ઇઝરાયલી ડિફેન્સ ફોર્સને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો ત્યારે તેણે માફી માંગી. જોકે, ઇઝરાયલી ડિફેન્સ ફોર્સે કહ્યું કે તે યોગ્ય નકશો નથી, તે ફક્ત વિસ્તારનું ચિત્રણ હતું.

શું છે સમગ્ર મામલો?
અહેવાલો અનુસાર, 13મી જૂનના રોજ આઈડીએફએ એક ગ્રાફિકલ વર્લ્ડ મેપ ‘X’ પર પોસ્ટ કર્યો હતો. જેમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે, ઈરાનની મિસાઈલો કયા કયા વિસ્તારોમાં હુમલો કરી શકે છે. પોસ્ટમાં લખ્યું ‘ઈરાન એક વૈશ્વિક ખતરો છે. ઈઝરાયલ તેનું અંતિમ લક્ષ્ય નથી, તે ફક્ત શરૂઆત છે. અમારી પાસે કાર્યવાહી કરવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો.’ જો કે, નકશામાં ભારતની સરહદો સચોટ રીતે દર્શાવવામાં આવી ન હતી, જેના કારણે વિવાદ સર્જાયો હતો.

સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સે નકશામાં ભૂલો જોઈ. જમ્મુ-કાશ્મીરને પાકિસ્તાનનો ભાગ અને અરુણાચલ પ્રદેશને ચીનનો ભાગ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશ નેપાળ સાથે જોડાયેલો હતો. આ ભૂલથી ભારતીય સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ ગુસ્સે થયા હતા. કારણ કે તે ભારતની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતા પર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.

IDFએ માફી માંગી
આ મામલે વિવાદ વધતો જોઈને IDFએ 13મી જૂનના રોજ ફરી એક પોસ્ટ કરી, તેમાં લખ્યું ‘આ પોસ્ટમાં ફક્ત વિસ્તારનો નકશો છે. આ નકશો સરહદોનું સચોટ ચિત્રણ કરતો નથી. આ તસવીરના કારણે થયેલા કોઈપણ ગુના માટે અમે માફી માંગીએ છીએ.’ આ ઉપરાંત ભારતમાં ઈઝરાયલી રાજદૂતે પણ આ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા લખ્યું, ‘આ એક ખરાબ રીતે અનિચ્છનીય ઇન્ફોગ્રાફિક છે. તેને દૂર કરવા/સુધારવા માટે પહેલાથી જ કહેવામાં આવ્યું છે.’

ગુજરાતમાં એક દિવસ ગરમીનો પારો ઉચકાયા બાદ ફરીથી તાપમાનમાં ઘટાડો થયો હતો. એક તબક્કે 43 ડિગ્રી ઉપર વટાવેલું તાપમાન 40 ડિગ્રી આસપાસ આવી ગયું છે. હવામાન વિભાગે સાત દિવસની વરસાદની આગાહી પણ કરી છે. જેમાં બે દિવસ બાદ રાજ્યના કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારેથી અતિ ભારે વરસાદ વરસાદની પણ આગાહી કરી છે.

ગુજરાતમાં સાત દિવસ વરસાદની આગાહી
હવામાન વિભાગે રાજ્યમાં સાત દિવસ માટે વરસાદની આગાહી કરી છે. આગાહી પ્રમાણે બનાસકાંઠા, પાટણ, મહેસાણા, સાબરકાંઠા, ગાંધીનગર, અરવલ્લી, ખેડા, અમદાવાદ, આણંદ, પંચમહાલ, દાહોદ અને મહિસાગરમાં ગાજવીજ સાથે વરસાદ પડવાની શક્યતા દર્શાવી છે.

આ ઉપરાંત વડોદરા, છોટા ઉદેપુર, નર્મદા, ભરૂચ, સુરત, ડાંગ, નવસારી, વલસાડ, તાપી, દમણ, દાદરા નગર હવેલી ઉપરાંત સૌરાષ્ટ્રનાના સુરેન્દ્રનગર, રાજકોટ, જામનગર, પોરબંદર, જૂનાગઢ, અમરેલી, ભાવનગર, મોરબી, દ્વારકા, ગીર સોમનાથ, બોટાદ, કચ્છ અને દીવમાં કડાકા ભડાકા સાથે વરસાદની આગાહી કરી છે.

ભારતીય અવકાશયાત્રી શુભાંશુ શુક્લાને આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર લઈ જનારા મિશનનું પ્રક્ષેપણ હવે 19 જૂને થઈ શકે છે. ISROના જણાવ્યા અનુસાર, Axiom સ્પેસ કંપનીએ ફાલ્કન 9 રોકેટમાં પ્રવાહી ઓક્સિજન લીકને ઠીક કરી દીધો છે, જેના કારણે 11 જૂને લોન્ચિંગ મુલતવી રાખવું પડ્યું હતું. ISROએ એક પ્રેસ રિલીઝમાં જણાવ્યું હતું કે ISRO, Axiom સ્પેસ અને SpaceX વચ્ચેની બેઠક દરમિયાન, પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી કે ફાલ્કન 9 લોન્ચ વાહનમાં જોવા મળેલા પ્રવાહી ઓક્સિજન લીકને સફળતાપૂર્વક ઠીક કરવામાં આવ્યો છે.

એક્સિઓમ સ્પેસે અહેવાલ આપ્યો છે કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક પર ઝવેઝડા સર્વિસ મોડ્યુલમાં દબાણ વિસંગતતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે નાસા સાથે નજીકથી કામ કરી રહ્યા છે. એક્સિઓમ સ્પેસ હવે 19 જૂન, 2025 ના રોજ લોન્ચ કરવાનું લક્ષ્ય બનાવી રહ્યું છે.

શુભાંશુ શુક્લા કોણ છે?
ભારતીય વાયુસેનાના ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લા ગગનયાન કાર્યક્રમમાં સામેલ ચાર અવકાશયાત્રીઓમાંના એક છે. તેમની સાથે યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સીના પોલેન્ડના અવકાશયાત્રી સ્લાવોઝ ઉજ્ન્સ્કી-વિસ્નીવસ્કી, નાસાના ભૂતપૂર્વ અવકાશયાત્રી પેગી વ્હિટસન અને હંગેરીના ટિબોર કાપુ આ મિશનનો ભાગ છે. શુક્લાને 2023માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અમેરિકા મુલાકાત દરમિયાન Ax-4 મિશન માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. શુભાંશુએ SpaceX અને Axiom Space તરફથી પણ ખાસ તાલીમ લીધી છે.

રાકેશ શર્મા, અવકાશમાં જનાર પ્રથમ ભારતીય
શુભાંશુ શુક્લાનું આ મિશન આપણને અવકાશમાં જનારા પ્રથમ ભારતીય રાકેશ શર્માની યાદ અપાવે છે. રાકેશ ૧૯૮૪માં સોવિયેત યુનિયન સાથે મળીને અવકાશમાં ગયા હતા. આ પછી સુનિતા વિલિયમ્સે નાસાના ઘણા મિશનમાં અવકાશ યાત્રા કરી હતી. હવે શુભાંશુ શુક્લા પણ અવકાશમાં જઈ રહ્યા છે. ભારતે આ મિશન પર અત્યાર સુધીમાં લગભગ ૫૪૮ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા છે. આમાં શુભાંશુ શુક્લા અને તેમના બેકઅપ ગ્રુપ કેપ્ટન પ્રશાંત નાયરની પ્રક્ષેપણ તેમજ તાલીમનો સમાવેશ થાય છે.

મહારાષ્ટ્રના અહમદનગર જિલ્લામાં સ્થિત પ્રસિદ્ધ શનિ શિંગણાપુર મંદિરના ટ્રસ્ટ ‘શ્રી શનિશ્ચર દેવસ્થાન’ એ તાજેતરમાં જ શિસ્તભંગના કારણોસર 167 કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢી મૂક્યા છે. કાઢી મૂકવામાં આવેલા કર્મચારીઓમાંથી 114 એટલે કે લગભગ 68% મુસ્લિમ છે. જોકે, ટ્રસ્ટે પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં ધાર્મિક આધાર પર ભેદભાવનો ઈનકાર કર્યો છે અને જણાવ્યું કે આ પગલું કર્મચારીઓનું ખરાબ પ્રદર્શન અને લાંબા સમયથી ગેરહાજર રહેવાના કારણે લેવામાં ઉઠાવવામાં આવ્યું છે.

મંદિર ટ્રસ્ટનો શું અભિપ્રાય છે?
આ અંગે મંદિર ટ્રસ્ટ કહે છે કે એ વાત સાચી છે કે મંદિર ટ્રસ્ટમાં કુલ 114 મુસ્લિમ કર્મચારીઓ કામ કરે છે પરંતુ મંદિર પરિસરમાં એક પણ મુસ્લિમ કર્મચારી ફરજ પર નથી. આ મુસ્લિમ કર્મચારીઓ મંદિર ટ્રસ્ટના કૃષિ વિભાગ, કચરો વ્યવસ્થાપન વિભાગ અને શિક્ષણ વિભાગમાં કામ કરે છે. 114 મુસ્લિમ કર્મચારીઓમાંથી 99 કર્મચારીઓ છેલ્લા 5 મહિનાથી કામ પર આવી રહ્યા નથી. આ બધા કર્મચારીઓના પગાર બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. બાકીના 15 કર્મચારીઓમાંથી કેટલાક છેલ્લા 20 વર્ષથી ટ્રસ્ટમાં કામ કરી રહ્યા છે.

વિવાદ કેવી રીતે શરૂ થયો?
૨૧ મે ૨૦૨૫ ના રોજ જ્યારે મુસ્લિમ કારીગરોએ મંદિરના પવિત્ર ચબુતરામાં ગ્રીલ લગાવી અને ભગવાન શનિદેવના ચબુતરાને સાફ અને રંગ કર્યો ત્યારે મામલો ગરમાયો. આ ઘટના પ્રકાશમાં આવ્યા બાદ, મહારાષ્ટ્ર મંદિર મહાસંઘ અને હિન્દુ સંગઠનોએ સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારબાદ મંદિરના ટ્રસ્ટ બોર્ડે હવે તમામ મુસ્લિમ કર્મચારીઓને પરિસરમાંથી દૂર કરી દીધા છે.

અમદાવાદમાં ગુરુવારના રોજ થયેલા એર ઇન્ડિયાના વિમાન અકસ્માત પછી બ્લેક બોક્સની શોધ ચાલુ છે. સમાચાર લખાયા ત્યા સુધી એર ઇન્ડિયાના આ વિમાનનો બ્લેક બોક્સ મળ્યો નથી. બ્લેક બોક્સ મળ્યા પછી જ સાબિત થઈ શકશે કે બોઇંગ કંપનીનું આ ડ્રીમલાઇનર પ્લેન શા માટે ક્રેશ થયું હતું. આ દુર્ઘટનામાં 241 મુસાફરોના મૃત્યુ થયા છે. આ વિમાન અહમદાબાદથી લંડન જઇ રહ્યું હતું.

અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાની તપાસ માટે બ્લેક બોક્સ ખૂબ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. તેનાથી જાણવા મળશે કે આ દુર્ઘટના ટેક્નિકલ ખામી, એન્જિન ફેલ થવું, પક્ષી અથડાવું, વિમનમાં આગ લાગવી કે માનવ ભૂલના કારણે થઈ હતી કે નહીં. બ્લેક બોક્સમાંથી ક્રૂના MAYDAY કોલ, પ્રાપ્ત થયેલા ઓટોમેટેડ અલર્ટ અને ઉડાન પછી વિમાનને કંટ્રોલ કરવા માટે કરવામાં આવેલા પગલાં વિશે વિગતવાર માહિતી મળશે.

ઓરેન્જ રંગનો બ્લેક બોક્સ
બ્લેક બોક્સ એ ખાસ પ્રકારની ડિવાઇસ હોય છે. તેનો રંગ ચમકદાર નારંગી (ઓરેન્જ) હોય છે જેથી દુર્ઘટના પછી તેને સહેલાઈથી શોધી શકાય. તેને વિમાનમાં લગાવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય કાર્ય ફ્લાઇટ સાથે જોડાયેલી તમામ માહિતી રેકોર્ડ કરવાનું હોય છે. વેપારી વિમાનોમાં આવા બે રેકોર્ડર હોય છે. આ રેકોર્ડર મજબૂત કેસિંગમાં બંધ હોય છે. આ કેસિંગ વિસ્ફોટ, આગ, પાણીનો દબાણ અને ઊંચી ગતિએ થતી દુર્ઘટનાનો સામનો કરી શકે છે. એટલે કે બ્લેક બોક્સ પર આ તમામ ઘટનાઓનો કોઈ અસર થતી નથી અને તેમાં રહેલી માહિતી સુરક્ષિત રહે છે.

તેનું કાર્ય શું હોય છે?
બ્લેક બોક્સના બે ભાગ હોય છે – ફલાઇટ ડેટા રેકોર્ડર (FDR) અને કૉકપિટ વૉઇસ રેકોર્ડર (CVR)। આ બંને ભાગોને મળીને બ્લેક બોક્સ કહેવામાં આવે છે. ફલાઇટ ડેટા રેકોર્ડર એન્જિનના કાર્યક્ષમતા, કંટ્રોલ સર્વેસની ચળપળ અને સિસ્ટમ અલર્ટ અંગેની માહિતી આપે છે. સાથે જ તે ઊંચાઈ, ઝડપ, એન્જિન થ્રસ્ટ અને ઉડાન માર્ગ જેવા મહત્વપૂર્ણ ટેક્નિકલ પેરામીટરો વિશે માહિતી આપે છે.

કૉકપિટ વૉઇસ રેકોર્ડરથી જાણવા મળે છે કે ક્રૂએ ઈમરજન્સી ચેકલિસ્ટનું પાલન કર્યું હતું કે નહીં, તેઓએ કેવી પ્રતિક્રિયા આપી અને શું તેમણે કોઈ ટેક્નિકલ સમસ્યા અંગે વાત કરી હતી કે નહીં. કૉકપિટ વૉઇસ રેકોર્ડર કૉકપિટની બધી જ અવાજો રેકોર્ડ કરે છે. તેમાં પાઇલટની વાતચીત, રેડિયો ટ્રાન્સમિશન, ચેતવણી આપતા એલાર્મ અને આસપાસની મેકેનિકલ અવાજો પણ હોય છે. આ અવાજો દુર્ઘટના પહેલાંના મહત્વપૂર્ણ પળોની માહિતી આપી શકે છે.