મધ્યપ્રદેશના ઈન્દોરની એક ફેમિલી કોર્ટે તાજેતરમાં હાઈ-પ્રોફાઇલ લગ્ન વિવાદ પર ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્વંયભૂ ધર્મગુરૂૂ આસારામના પુત્ર નારાયણ સાંઈ અને તેની પત્ની જાનકી હરપાલાની વચ્ચે લગભગ આઠ વર્ષથી ચાલી રહેલા કાયદાકીય વિવાદને સમાપ્ત કરતા તેના લગ્નને સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત જાહેર કરી દીધા છે. તેમાં નક્કી કરવામાં આવેલી એલીમની એટલે કે ભરણપોષણ રકમે પણ બધાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.

કોર્ટે પોતાના આદેશમાં નારાયણ સાંઈને નિર્દેશ આપ્યો કે તે પોતાની પત્નીને સ્થાયી ભરણપોષણના રૂૂપમાં 2 કરોડ રૂૂપિયાની એક સાછે ચુકવણી કરે. નોંધનીય છે કે નારાયણ સાંઈ વર્તમાનમાં સુરતની જેલમાં બંધ છે, જ્યાં તે દુષ્કર્મના એક ગંભીર મામલામાં આજીવન કેદની સજામાં બંધ છે. જેલમાં હોવા છતાં તેને કાયદાકીય રીતે પોતાની પત્નીને ભરણપોષણ આપવા માટે જવાબદાર માનવામાં આવ્યો છે.

જાનકી અને નારાયણ સાંઈ વચ્ચે આ વિવાદ છેલ્લા આઠ વર્ષથી કોર્ટમાં ચાલી રહ્યો છે. લાંબી કાયદાકીય કાર્યવાહી, સાક્ષીઓના નિવેદન અને બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ કોર્ટે આ મહિનાની શરૂૂઆતમાં પોતાનો ચુકાદો સુરક્ષિત રાખી લીધો હતો. જાનકીના વકીલ અનુરાગ ગોયક અનુસાર બધા કાયદાકીય પાસાના અભ્યાસ બાદ કોર્ટેનો તે નિષ્કર્ણ હતો કે હવે આ લગ્નને જારી રાખવાનું કોઈ મહત્વ રહી ગયું નથી. અરજીમાં આપવામાં આવેલી જાણકારી અનુસાર નારાયણ સાંઈ અને જાનકીના લગ્ન વર્ષ 2008મા થયા હતા. પરંતુ આ લગ્ન સંબંધ વધુ સમય સુધી સુખદ રહ્યો નહીં. વર્ષ 2013મા જ્યારે નારાયણ સાંઈ સામે ગુના નોંધાયા અને તેની ધરપકડ થઈ, ત્યારથી બંને અલગ-અલગ રહે છે. જાનકીએ કોર્ટમાં પોતાની વ્યથા જણાવતા નારાયણ સાંઈ પર ગંભીર આરોપ લગાવ્યા હતા.

પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે રાજદ્રોહના કેસમાં સ્વયંભૂ સંત રામપાલને જામીન મંજૂર કર્યા છે. લગભગ 11 વર્ષ બાદ મળેલી આ રાહતથી તેમના સમર્થકોમાં ખુશીની લાગણી જોવા મળી રહી છે. રામપાલ હાલ હરિયાણાની હિસાર જેલમાં બંધ છે. વર્ષ 2014માં હરિયાણાના બરવાલામાં આવેલ સતલોક આશ્રમમાં વહીવટીતંત્ર અને તેમના સમર્થકો વચ્ચે થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ અથડામણમાં 6 લોકોના મોત થયા હતા અને અનેક લોકો ઘાયલ થયા હતા. આ ઘટનાને પગલે તેમના વિરુદ્ધ અનેક કેસ નોંધાયા હતા, જેમાં રાજદ્રોહનો કેસ પણ સામેલ હતો.

હાઈકોર્ટમાંથી જામીન મળ્યા હોવા છતાં રામપાલની જેલમાંથી તાત્કાલિક મુક્તિ શક્ય નથી, કારણ કે તેમની સામે અન્ય અનેક કેસો હજુ પેન્ડિંગ છે. તેથી તેમની જેલમુક્તિ અન્ય કેસોની કાનૂની પ્રક્રિયા અને શરતોના પાલન પર આધારિત રહેશે. મળતી માહિતી મુજબ, જામીનની શરતોનું કડક પાલન કરવું જરૂરી રહેશે. રામપાલ સતલોક આશ્રમના પ્રમુખ છે અને તેમના અનુયાયીઓ દેશના અનેક રાજ્યોમાં ફેલાયેલા છે. હાઈકોર્ટના આ નિર્ણય બાદ એક તરફ તેમના સમર્થકોમાં ખુશી છે, તો બીજી તરફ વહીવટી તંત્ર આગળની કાનૂની પ્રક્રિયાઓ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

કોણ છે રામપાલ?
રામપાલ એક ભારતીય આધ્યાત્મિક ઉપદેશક અને સતલોક આશ્રમના સ્થાપક છે. તેમનો જન્મ 1951માં હરિયાણામાં થયો હતો. ધાર્મિક નેતા બનતા પહેલાં તેઓ સિંચાઈ વિભાગમાં જુનિયર એન્જિનિયર તરીકે કાર્યરત હતા. તેમણે ભગવદ ગીતા, કબીર સાગર સહિતના ધાર્મિક ગ્રંથોના આધાર પર પોતાના આધ્યાત્મિક ઉપદેશો આપવાનું શરૂ કર્યું. તેઓ સંત કબીરના ઉપદેશોને અનુસરીને ભક્તિ અને મોક્ષના માર્ગનો પ્રચાર કરે છે. તેમના અનુયાયીઓ તેમને આધ્યાત્મિક ગુરુ તરીકે માને છે.

શું છે વિવાદ?
વર્ષ 2006માં હરિયાણામાં રામપાલના અનુયાયીઓ અને અન્ય ધાર્મિક જૂથ વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી, ત્યારથી તેઓ ચર્ચામાં આવ્યા હતા. બાદમાં 2014માં હિસાર સ્થિત સતલોક આશ્રમમાં પોલીસ સાથે થયેલી હિંસક અથડામણમાં 6 લોકોના મોત થયા હતા. આ દરમિયાન પોલીસને રામપાલને ધરપકડ કરવામાં ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. રામપાલ પર ગેરકાયદેસર કેદ રાખવા અને લોકોને પર અત્યાચાર કરવા જેવા ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે. કેટલાક કેસોમાં અદાલતોએ તેમની વિરુદ્ધ ચુકાદા પણ આપ્યા છે. વિવાદો હોવા છતાં, ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાં તેમના અનુયાયીઓની મોટી સંખ્યા છે અને તેઓ વિવિધ માધ્યમો દ્વારા પોતાના ઉપદેશોનો પ્રસાર કરે છે.