આગામી મહિનાઓમાં અલ નીનોની અસરને કારણે ભારતમાં આકરી ગરમીનો ખતરો વધી શકે છે. Climate Impact Labના નવા અંદાજ મુજબ, ઓક્ટોબર 2026થી માર્ચ 2027 દરમિયાન ભારતમાં ગરમી સંબંધિત અંદાજે 55,000 વધારાના મૃત્યુ થઈ શકે છે. આ અંદાજિત આંકડો છે, મૃત્યુની નિશ્ચિત આગાહી નહીં.
અલ નીનો શું છે અને કેમ વધી રહી છે ચિંતા?
અલ નીનો એ પ્રશાંત મહાસાગરના મધ્ય અને પૂર્વીય વિષુવવૃત્તીય વિસ્તારોમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધવાની આબોહવાકીય ઘટના છે. તેની અસરથી પવનની દિશા, વરસાદની પેટર્ન અને વૈશ્વિક તાપમાનમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. આના કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળ, પૂર અને આકરી ગરમીનું જોખમ વધી શકે છે.
મીડિયા અહેવાલ અનુસાર, સપ્ટેમ્બર સુધીમાં પ્રશાંત મહાસાગરના સંબંધિત વિસ્તારોમાં તાપમાનમાં 3.08 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો નોંધાયો હતો. કેટલાક નિષ્ણાતો આ પરિસ્થિતિને ‘સુપર અલ નીનો’ તરીકે ઓળખાવી રહ્યા છે.
કયા દેશોમાં સૌથી વધુ જોખમ?
Climate Impact Labના El Niño Heat Mortality Tracker મુજબ, ઓક્ટોબર 2026થી માર્ચ 2027ના સમયગાળા માટે ગરમી સંબંધિત વધારાના મૃત્યુના અંદાજ નીચે મુજબ છે.
| દેશ | અંદાજિત વધારાના મૃત્યુ |
|---|---|
| નાઇજીરિયા | 56,000 |
| ભારત | 55,000 |
| ઇન્ડોનેશિયા | 29,000 |
| બ્રાઝિલ | 19,000 |
આ અંદાજો અગાઉના વર્ષોના તાપમાન અને મૃત્યુદરના આંકડા તથા આગાહી કરાયેલા તાપમાનના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. આ આંકડાઓને અલ નીનોને કારણે સીધા થયેલા મૃત્યુની પુષ્ટિ તરીકે ગણવા નહીં.
માર્ચ મહિનામાં ભારતમાં વધી શકે છે ગરમીની અસર
ટ્રેકરના અંદાજ પ્રમાણે, ભારતમાં ગરમી સંબંધિત વધારાના મૃત્યુનો મોટો હિસ્સો માર્ચ મહિનામાં જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ખુલ્લામાં કામ કરતા શ્રમિકો, વૃદ્ધો અને ઠંડકની સુવિધાઓ તથા આરોગ્ય સેવાઓ સુધી મર્યાદિત પહોંચ ધરાવતા લોકો માટે જોખમ વધી શકે છે.
ડિસેમ્બરમાં અલ નીનોની અસર ટોચે પહોંચવાની શક્યતા
વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO)ના જણાવ્યા અનુસાર, આ વર્ષનો અલ નીનો 1950 પછીના સૌથી મજબૂત અલ નીનો પૈકીનો એક બની શકે છે. તેની અસર ડિસેમ્બર આસપાસ ટોચે પહોંચવાની શક્યતા છે અને તેની અસરો 2027ની શરૂઆત સુધી ચાલુ રહી શકે છે.
આ ઉપરાંત, મુંબઈ જેવા શહેરોમાં પવનની ગતિ ધીમી પડવાથી હવાનું પ્રદૂષણ વધવાની પણ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ગરમીથી બચવા શું કરી શકાય?
- ગરમીના સમયગાળામાં પૂરતું પાણી પીતા રહો.
- બપોરના આકરા તડકામાં બહાર જવાનું ટાળો.
- બહાર કામ કરતા લોકો માટે છાંયડો, પાણી અને આરામની વ્યવસ્થા કરો.
- હવામાન વિભાગની ચેતવણીઓ અને સ્થાનિક પ્રશાસનની સૂચનાઓનું પાલન કરો.
નોંધ: 55,000 મૃત્યુનો આંકડો સંશોધન આધારિત અંદાજ છે, નિશ્ચિત આગાહી નથી. સમયસરની ચેતવણીઓ, આરોગ્ય સુવિધાઓ અને ગરમીથી બચવાનાં પગલાં દ્વારા જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
