દિલ્હીના વેપારીઓના સંગઠન CTIએ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહને દિવાળી સુધી બજારોમાં યોજાતા વિરોધ પ્રદર્શનો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરી છે.

દિલ્હીના વેપારીઓના સંગઠન ‘ચેમ્બર ઑફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી’ (CTI)એ આજે યોજાનારી CJPની પ્રસ્તાવિત વિરોધ માર્ચના મામલે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહને હસ્તક્ષેપ કરવાની અપીલ કરી છે. તહેવારોની સિઝન દરમિયાન થઈ રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને લઈને વેપારીઓએ ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

CTIનો દાવો છે કે ગત 10 ઑક્ટોબરે યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શનને કારણે દિલ્હીના વેપારીઓને અંદાજે ₹2,000 કરોડના વેપારનું મોટું નુકસાન થયું હતું.

વેપારીઓ માટે દિવાળીનો સમય મહત્ત્વપૂર્ણ

વેપારીઓના સંગઠને ચેતવણી આપી છે કે દિવાળીનો સમય દુકાનદારો અને રિટેલ વેપારીઓ માટે વર્ષનો સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ સમય હોય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બજારોની આસપાસ ફરીથી વિરોધ પ્રદર્શનો કે માર્ચ યોજવામાં આવે તો વેપાર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે અને દુકાનદારોને ભારે આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે.

વેપારીઓના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને CTIએ ગૃહમંત્રી અમિત શાહને કડક અપીલ કરી છે. સંગઠને માંગ કરી છે કે દિવાળીનો તહેવાર પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી દિલ્હીનાં બજારો અને વ્યાપારી કેન્દ્રોમાં કોઈપણ પ્રકારના ધરણાં, વિરોધ પ્રદર્શનો કે રાજકીય માર્ચ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે.

સંગઠનના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલાથી બજારોમાં શાંતિ જળવાઈ રહેશે અને ગ્રાહકો કોઈપણ મુશ્કેલી વિના ખરીદી કરી શકશે.

આ વિસ્તારોમાં પ્રદર્શનોથી ટ્રાફિક જામની આશંકા

CTIના જણાવ્યા અનુસાર, કનોટ પ્લેસ, જનપથ અને ખાન માર્કેટ સહિત નવી દિલ્હીનાં મુખ્ય બજારોમાં વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે ટ્રાફિક જામની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. તેના પરિણામે ગ્રાહકોની અવરજવર ઘટશે, જેની સીધી અસર દુકાનોના વેચાણ પર પડી શકે છે.

બિહારના સમસ્તીપુરમાં નકલી મસાલા બનાવતી ફેક્ટરી પર દરોડો, ચોખાનો ભૂકો, લાકડાનો વહેર, ડાંગરની ભૂસી અને શંકાસ્પદ રંગ સહિતની સામગ્રી મળી

તહેવારો દરમિયાન ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળના કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે. આ દરમિયાન બિહારના સમસ્તીપુરમાં લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં કરતી હોવાની આશંકા ધરાવતી નકલી મસાલાની ફેક્ટરીનો પર્દાફાશ થયો છે. ફેક્ટરીમાં ચોખાનો ભૂકો, લાકડાનો વહેર, ડાંગરની ભૂસી, ઈંટનો ભૂકો અને શંકાસ્પદ રંગ જેવી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને મસાલા બનાવવામાં આવતા હોવાની આશંકા છે.

સદર એસડીએમ રાકેશ કુમારના નેતૃત્વમાં પોલીસ, વહીવટી તંત્ર અને ખાદ્ય વિભાગની ટીમે દરોડો પાડીને ફેક્ટરીને સીલ કરી દીધી છે. ઘટનાસ્થળેથી એક વ્યક્તિને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યો છે, જ્યારે મસાલા બનાવવાનું કામ કરતા અન્ય લોકો ફરાર થઈ ગયા હતા.

ફેક્ટરીમાંથી લાકડાનો વહેર અને ઈંટનો ભૂકો મળી આવ્યો

આ સમગ્ર મામલો બિહારના સમસ્તીપુરના કલ્યાણપુર પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારના વિરશિંહપુર ગામનો છે. મળતી માહિતી મુજબ, અહીં લાંબા સમયથી નકલી ગરમ મસાલા બનાવવામાં આવતા હોવાની ફરિયાદો તંત્રને મળી રહી હતી.

ગુરુવારે સદર એસડીએમ રાકેશ કુમારના નેતૃત્વમાં ખાદ્ય વિભાગ અને પોલીસની ટીમે ફેક્ટરી પર દરોડો પાડ્યો હતો. ટીમ પહોંચતાં જ ત્યાં કામ કરતા અનેક લોકો સ્થળ પરથી ફરાર થઈ ગયા હતા. જોકે, એક વ્યક્તિને અટકાયતમાં લઈને પૂછપરછ હાથ ધરવામાં આવી છે.

દરોડા દરમિયાન ફેક્ટરીમાંથી મોટી માત્રામાં હલકી ગુણવત્તાના ચોખા, ચોખાનો ભૂકો, લાકડાનો વહેર, ડાંગરની ભૂસી, મસાલામાં ભેળવવા માટે વપરાતો શંકાસ્પદ રંગ અને સુર્ખીનો ભૂકો સહિતની સામગ્રી મળી આવી હતી.

વહીવટી તંત્રએ તૈયાર મસાલાના નમૂનાઓ પણ જપ્ત કર્યા છે. આ નમૂનાઓને તપાસ માટે મોકલવામાં આવશે. તપાસ રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે મસાલામાં કઈ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને તે ખાદ્ય સુરક્ષાના ધોરણોને અનુરૂપ છે કે નહીં.

શું ફેક્ટરી ગેરકાયદે રીતે ચલાવવામાં આવતી હતી?

મળતી માહિતી મુજબ, અગાઉ આ સ્થળે લોકો પોતાના આખા મસાલા પીસાવવા માટે આવતા હતા. જોકે, બાદમાં અહીં કથિત રીતે નકલી ગરમ મસાલા બનાવવાનું કામ શરૂ થયું હોવાની આશંકા છે.

સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, શરૂઆતમાં અહીં લોકોના મસાલા પીસવાની કામગીરી થતી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર થયો હતો.

હાલમાં તપાસ એજન્સીઓ એ જાણવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે કે આ વ્યવસાય કેટલા સમયથી ચાલી રહ્યો હતો, ફેક્ટરીનો માલિક કોણ છે અને તેની પાછળ અન્ય કયા લોકો સંકળાયેલા છે. આ ઉપરાંત, ફેક્ટરી ચલાવવા માટે જરૂરી લાઇસન્સ અને મંજૂરીઓ લેવામાં આવી હતી કે નહીં તેની પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

સ્વચ્છતાનો સંદેશ આપવા શ્રી કેશવ રામલીલા સમિતિનો નિર્ણય; રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદના પૂતળા સાથે વંદાનું પૂતળું પણ સળગાવાશે

આ વર્ષે દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં યોજાનારી રામલીલામાં રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદનાં પૂતળાંની સાથે 30 ફૂટ ઊંચા વંદાના પૂતળાનું પણ દહન કરવામાં આવશે. પીતમપુરામાં રામલીલાનું આયોજન કરતી શ્રી કેશવ રામલીલા સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે વંદો ગંદકી અને અસ્વચ્છતાનું પ્રતીક છે. આ પહેલ સ્વચ્છ ભારત અને સ્વચ્છ દિલ્હી અભિયાનનો ભાગ છે. સમિતિના પ્રમુખ અને ભાજપના ધારાસભ્ય અશોક ગોયલે સમાચાર એજન્સી PTI સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે આ નિર્ણય પાછળ કોઈ રાજકીય હેતુ નથી. તેમણે કહ્યું કે વંદાના પૂતળાનું દહન કરવાનો હેતુ અનિષ્ટ પર સારાની જીતનો સંદેશ આપવા ઉપરાંત સ્વચ્છતાનું મહત્વ સમજાવવાનો છે. ગોયલે વધુમાં જણાવ્યું કે રાવણની સેનામાં સામેલ અસુરોમાં વંદાને પણ દર્શાવવામાં આવશે.

કોકરોચ જનતા પાર્ટીના વિરોધ પ્રદર્શન વચ્ચે નિર્ણય

આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે, જ્યારે કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) દ્વારા દિલ્હીમાં વિરોધ પ્રદર્શનો કરવામાં આવી રહ્યાં છે. શરૂઆતમાં પૂર્વ શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન કરનારા આ સંગઠને હવે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે આંદોલન શરૂ કર્યું છે.

જૂન અને જુલાઈ મહિનામાં આ સંગઠનના સભ્યોએ જંતર-મંતર ખાતે એક મહિનાથી વધુ સમય સુધી વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. ત્યારબાદ 20 જુલાઈએ સંસદ તરફ કૂચ પણ કરવામાં આવી હતી. અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ વિરોધ બાદ ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનને મંત્રીપદેથી રાજીનામું આપવાની ફરજ પડી હતી.

હવે CJP વિપક્ષી પક્ષો અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો સાથે મળીને મતદાર યાદીઓની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (Special Intensive Revision – SIR)માં કથિત ગેરરીતિઓના આક્ષેપોને લઈને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી રહી છે. દિલ્હીમાં યોજાયેલા આ વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન અનેક કાર્યકરો, વિદ્યાર્થીઓ અને પત્રકારોને પોલીસે અટકાયતમાં લીધા હતા.

વિદ્યાર્થી નેતા નેહા બોરાના ‘બાંગ્લાદેશે અમને રસ્તો બતાવ્યો’ એવા નિવેદનને લઈને ભાજપે આકરા પ્રહારો કર્યા છે. ભાજપનો આરોપ છે કે આ નિવેદન ભારતમાં સત્તા પરિવર્તન કરવાના ઇરાદાનો ખુલ્લો સ્વીકાર છે. વિદ્યાર્થી નેતા નેહા બોરાના ‘બાંગ્લાદેશે અમને રસ્તો બતાવ્યો’ એવા વીડિયો પર ભાજપે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ભાજપનું માનવું છે કે આ વીડિયો ભારતમાં સત્તા પરિવર્તન કરવાના ઇરાદાનો પુરાવો છે.

29 વર્ષીય વિદ્યાર્થી નેતા નેહા બોરાએ દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટીના સ્કૂલ ઑફ આર્ટ્સ એન્ડ એસ્થેટિક્સમાં ડોક્ટરેટનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો હતો. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેઓ કહેતાં સંભળાય છે કે ભારતમાં જોવા મળી રહેલા Gen Z આંદોલનની શરૂઆત સૌથી પહેલાં બાંગ્લાદેશમાં થઈ હતી.

ભાજપે વીડિયો શેર કર્યો

ભાજપના નેતા દ્વારા શેર કરવામાં આવેલા વીડિયોમાં નેહા બોરા કહેતાં સંભળાય છે, “આ દેશમાં દરેક જગ્યાએ જે Gen Z આંદોલન જોવા મળી રહ્યું છે, તેની શરૂઆત સૌથી પહેલાં બાંગ્લાદેશમાં થઈ હતી. અમને રસ્તો બતાવવા અને આ દેશના યુવાનો સાથે એકતા દર્શાવવા બદલ તમને અભિનંદન.”

ઉલ્લેખનીય છે કે 5 ઑગસ્ટ, 2024ના રોજ બાંગ્લાદેશનાં વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાને સત્તા પરથી હટાવવામાં આવ્યાં હતાં. તે પહેલાં વિદ્યાર્થીઓના નેતૃત્વમાં કેટલાંક અઠવાડિયાં સુધી વિરોધ પ્રદર્શનો થયાં હતાં, જે બાદમાં સમગ્ર દેશમાં ફેલાયાં હતાં અને હિંસક બન્યાં હતાં.

નેહા બોરાએ વીડિયોમાં શું કહ્યું?

નેહા બોરાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બાંગ્લાદેશની જેમ ભારતમાં પણ લોકશાહી અને મતદાનના અધિકારોની પુનઃસ્થાપના માટે સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. આ અંતર્ગત કથિત ચૂંટણી ગેરરીતિઓના મુદ્દે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શનો કરવામાં આવી રહ્યાં છે.

તેમણે કહ્યું, “અમે જાણીએ છીએ કે બાંગ્લાદેશમાં શરૂ થયેલું આંદોલન લોકશાહી અને મતદાનના અધિકારો માટે હતું. આજે યુવાનો જે આંદોલનમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે અને તેનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે, તે પણ લોકશાહી અને મતદાનના અધિકારો માટે જ છે.”

તેમણે વધુમાં કહ્યું, “અમે જાણીએ છીએ કે તમારા દેશમાં તમે ધાર્મિક કટ્ટરવાદ સામે જે લડાઈ લડી રહ્યા છો, એ જ લડાઈ આજે Gen Z અને આપણા દેશના યુવાનો પણ લડી રહ્યા છે.”

નેહા બોરાએ એમ પણ કહ્યું, “અમને આશા છે કે બાંગ્લાદેશમાં તમે અને ભારતમાં અમે સાથે મળીને વધુ સારા દક્ષિણ એશિયા અને વધુ સારી દુનિયા માટે સંઘર્ષ કરી શકીશું.”

ભાજપના પ્રવક્તાએ આ જ વીડિયોના આધારે દાવો કર્યો છે કે આ નિવેદન ભારતમાં સત્તા પરિવર્તન કરવાના ઇરાદાનો ખુલ્લો સ્વીકાર છે.

પ્રદીપ ભંડારીએ શું દાવો કર્યો?

ભાજપના પ્રવક્તા પ્રદીપ ભંડારીએ દાવો કર્યો કે, “રાહુલ ગાંધી અને તેમની આખી ઇકોસિસ્ટમ માત્ર રાજકીય વિરોધ કરવા માગતી નથી. તેમનો હેતુ સત્તા પરિવર્તન કરવાનો છે. એક ઇન્ટરવ્યૂમાં નેહા બોરાએ કહ્યું હતું કે તેઓ બાંગ્લાદેશમાં Gen Zના નેતૃત્વ હેઠળ થયેલા આંદોલનથી પ્રેરિત છે અને ભારતમાં પણ બાંગ્લાદેશમાં જે થયું હતું તેનું પુનરાવર્તન કરવા માગે છે.”

તેમણે વધુમાં આરોપ લગાવ્યો કે, “આ સાબિત કરે છે કે રાહુલ ગાંધીનો હેતુ માત્ર રાજકીય વિરોધ કરવાનો નથી, પરંતુ ભારતના બંધારણ અને લોકશાહીને નષ્ટ કરવાનો છે. તે દર્શાવે છે કે સમગ્ર કોંગ્રેસી તંત્રનું ધ્યાન ભારતીય લોકશાહીને ખતમ કરવા અને બાંગ્લાદેશની જેમ સત્તા પરિવર્તન કરાવવા પર છે.”

પ્રદીપ ભંડારીએ રાહુલ ગાંધી અને કોંગ્રેસી તંત્રને ભારતીય લોકશાહી માટે જોખમ ગણાવ્યાં હતાં. તેમણે ભારતીય લોકશાહીમાં વિશ્વાસ ધરાવતા લોકોને તેમનો વિરોધ કરવાની અપીલ પણ કરી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે આ અઠવાડિયે નેહા બોરા, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કાઢવામાં આવેલી રેલીમાં સામેલ થયાં હતાં. આ રેલીનું નેતૃત્વ રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષી ઇન્ડિયા ગઠબંધનના નેતાઓએ કર્યું હતું.

ધર્મ પરિવર્તન કર્યા બાદ અનામતનો લાભ મેળવવાના મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ વ્યક્તિ હિંદુ ધર્મ છોડીને અન્ય ધર્મ અપનાવે તો તે માત્ર અગાઉની સામાજિક પછાત સ્થિતિના આધારે જૂના વર્ગના અનામતનો લાભ માગી શકે નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા અને ન્યાયમૂર્તિ શ્રી ચંદ્રશેખરની ખંડપીઠે તમિલનાડુ સરકારની અપીલ ફગાવીને મદ્રાસ હાઈકોર્ટના નિર્ણયને યથાવત્ રાખ્યો છે.

આ મામલો તમિલનાડુ સરકારના 9 માર્ચ, 2024ના સરકારી આદેશ સાથે જોડાયેલો હતો. આ આદેશ હેઠળ પછાત વર્ગ (BC), અત્યંત પછાત વર્ગ (MBC), વિમુક્ત સમુદાયો અને અનુસૂચિત જાતિના એવા લોકોને ઇસ્લામ અપનાવ્યા બાદ પછાત વર્ગના મુસ્લિમ તરીકે માન્યતા આપવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

ધર્મ પરિવર્તન બાદ જૂના સામાજિક દરજ્જાનો આપમેળે લાભ નહીં

સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હિંદુ સામાજિક વ્યવસ્થા છોડીને અન્ય ધર્મની સામાજિક વ્યવસ્થામાં પ્રવેશ કરનાર વ્યક્તિ માત્ર ધર્મ પરિવર્તન પહેલાંની સામાજિક પછાત સ્થિતિના આધારે બંધારણની કલમ 16(4) હેઠળ અનામતનો દાવો કરી શકે નહીં.

ખંડપીઠે સ્પષ્ટ કર્યું કે અગાઉના સામાજિક માળખામાં અનુભવેલી પછાત સ્થિતિના આધારે વ્યક્તિને નવા ધર્મમાં પછાત વર્ગનો દરજ્જો આપમેળે મળી જતો નથી.

અદાલતે બંધારણ (અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ, 1950નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ આદેશના ફકરા ત્રણ અનુસાર, હિંદુ, શીખ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ સિવાયના અન્ય ધર્મને અનુસરતી વ્યક્તિને અનુસૂચિત જાતિના સભ્ય તરીકે માન્યતા આપવામાં આવતી નથી.

ફરીથી હિંદુ ધર્મ અપનાવ્યા બાદ પણ જૂનો દરજ્જો આપમેળે નહીં મળે

સુપ્રીમ કોર્ટે વધુમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે જો કોઈ વ્યક્તિ ધર્મ પરિવર્તન કર્યા બાદ ફરીથી હિંદુ ધર્મ અપનાવે, તો પણ તેને અગાઉનો પછાત વર્ગનો દરજ્જો આપમેળે મળી જશે નહીં.

અનામતના અધિકારનો નિર્ણય માત્ર અગાઉની સામાજિક સ્થિતિના આધારે કરી શકાય નહીં. આ માટે લાગુ પડતા કાયદાકીય નિયમો અને સંબંધિત પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

સમીર અહમદના કેસથી શરૂ થયો હતો વિવાદ

આ સમગ્ર વિવાદ સમીર અહમદ સાથે જોડાયેલો છે. તેમનો જન્મ હિંદુ પરિવારમાં થયો હતો અને જન્મ સમયે તેમનું નામ પરમાસિવમ હતું. વર્ષ 2015માં તેમણે ઇસ્લામ ધર્મ અપનાવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે મુસ્લિમ રીતિ-રિવાજ મુજબ લગ્ન કર્યા અને ‘મુસ્લિમ લબ્બાઈ’ સમુદાયનું પ્રમાણપત્ર માગ્યું હતું. તમિલનાડુમાં આ સમુદાયનો સમાવેશ પછાત વર્ગના મુસ્લિમોમાં થાય છે.

જોકે, તહસીલદારે તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ સમીર અહમદે મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. હાઈકોર્ટે પણ તેમની અરજી ફગાવીને રાજ્ય સરકારના વર્ષ 2024ના સરકારી આદેશને ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યો હતો.

તમિલનાડુ સરકારે મદ્રાસ હાઈકોર્ટના આ નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારની અપીલ ફગાવી દેતાં હાઈકોર્ટના નિર્ણયને યથાવત્ રાખ્યો હતો.