ધર્મ પરિવર્તન કર્યા બાદ અનામતનો લાભ મેળવવાના મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ વ્યક્તિ હિંદુ ધર્મ છોડીને અન્ય ધર્મ અપનાવે તો તે માત્ર અગાઉની સામાજિક પછાત સ્થિતિના આધારે જૂના વર્ગના અનામતનો લાભ માગી શકે નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા અને ન્યાયમૂર્તિ શ્રી ચંદ્રશેખરની ખંડપીઠે તમિલનાડુ સરકારની અપીલ ફગાવીને મદ્રાસ હાઈકોર્ટના નિર્ણયને યથાવત્ રાખ્યો છે.
આ મામલો તમિલનાડુ સરકારના 9 માર્ચ, 2024ના સરકારી આદેશ સાથે જોડાયેલો હતો. આ આદેશ હેઠળ પછાત વર્ગ (BC), અત્યંત પછાત વર્ગ (MBC), વિમુક્ત સમુદાયો અને અનુસૂચિત જાતિના એવા લોકોને ઇસ્લામ અપનાવ્યા બાદ પછાત વર્ગના મુસ્લિમ તરીકે માન્યતા આપવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.
ધર્મ પરિવર્તન બાદ જૂના સામાજિક દરજ્જાનો આપમેળે લાભ નહીં
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હિંદુ સામાજિક વ્યવસ્થા છોડીને અન્ય ધર્મની સામાજિક વ્યવસ્થામાં પ્રવેશ કરનાર વ્યક્તિ માત્ર ધર્મ પરિવર્તન પહેલાંની સામાજિક પછાત સ્થિતિના આધારે બંધારણની કલમ 16(4) હેઠળ અનામતનો દાવો કરી શકે નહીં.
ખંડપીઠે સ્પષ્ટ કર્યું કે અગાઉના સામાજિક માળખામાં અનુભવેલી પછાત સ્થિતિના આધારે વ્યક્તિને નવા ધર્મમાં પછાત વર્ગનો દરજ્જો આપમેળે મળી જતો નથી.
અદાલતે બંધારણ (અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ, 1950નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ આદેશના ફકરા ત્રણ અનુસાર, હિંદુ, શીખ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ સિવાયના અન્ય ધર્મને અનુસરતી વ્યક્તિને અનુસૂચિત જાતિના સભ્ય તરીકે માન્યતા આપવામાં આવતી નથી.
ફરીથી હિંદુ ધર્મ અપનાવ્યા બાદ પણ જૂનો દરજ્જો આપમેળે નહીં મળે
સુપ્રીમ કોર્ટે વધુમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે જો કોઈ વ્યક્તિ ધર્મ પરિવર્તન કર્યા બાદ ફરીથી હિંદુ ધર્મ અપનાવે, તો પણ તેને અગાઉનો પછાત વર્ગનો દરજ્જો આપમેળે મળી જશે નહીં.
અનામતના અધિકારનો નિર્ણય માત્ર અગાઉની સામાજિક સ્થિતિના આધારે કરી શકાય નહીં. આ માટે લાગુ પડતા કાયદાકીય નિયમો અને સંબંધિત પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
સમીર અહમદના કેસથી શરૂ થયો હતો વિવાદ
આ સમગ્ર વિવાદ સમીર અહમદ સાથે જોડાયેલો છે. તેમનો જન્મ હિંદુ પરિવારમાં થયો હતો અને જન્મ સમયે તેમનું નામ પરમાસિવમ હતું. વર્ષ 2015માં તેમણે ઇસ્લામ ધર્મ અપનાવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે મુસ્લિમ રીતિ-રિવાજ મુજબ લગ્ન કર્યા અને ‘મુસ્લિમ લબ્બાઈ’ સમુદાયનું પ્રમાણપત્ર માગ્યું હતું. તમિલનાડુમાં આ સમુદાયનો સમાવેશ પછાત વર્ગના મુસ્લિમોમાં થાય છે.
જોકે, તહસીલદારે તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ સમીર અહમદે મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. હાઈકોર્ટે પણ તેમની અરજી ફગાવીને રાજ્ય સરકારના વર્ષ 2024ના સરકારી આદેશને ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યો હતો.
તમિલનાડુ સરકારે મદ્રાસ હાઈકોર્ટના આ નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારની અપીલ ફગાવી દેતાં હાઈકોર્ટના નિર્ણયને યથાવત્ રાખ્યો હતો.
