જો તમે તમારા બાળક માટે નવો પાસપોર્ટ બનાવવાનું વિચારી રહ્યા છો અથવા આગામી સમયમાં વિદેશ પ્રવાસનું આયોજન કરી રહ્યા છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે મહત્વના છે. કેન્દ્ર સરકારે બાળકોના પાસપોર્ટની માન્યતા અંગેના નિયમોમાં ફેરફાર કર્યો છે. નવા નિયમ હેઠળ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને આપવામાં આવતો 36 પાનાનો સામાન્ય પાસપોર્ટ હવે 5 વર્ષ અથવા બાળક 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કરે ત્યાં સુધી—જે પણ વહેલું હોય—માન્ય રહેશે.
વિદેશ મંત્રાલયે Passports (Amendment) Rules, 2026 જાહેર કરીને Passports Rules, 1980ના Rule 12(1A)માં ફેરફાર કર્યો છે. સત્તાવાર Gazetteમાં પ્રકાશિત સુધારા મુજબ આ નિયમ 36 પાનાના ordinary passport માટે છે. નવા નિયમો Official Gazetteમાં પ્રકાશિત થયાની તારીખથી અમલમાં આવ્યા છે.
પહેલાં શું નિયમ હતો?
જૂના Rule 12(1A) મુજબ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકનો 36 પાનાનો સામાન્ય પાસપોર્ટ 5 વર્ષ અથવા બાળક 15 વર્ષની ઉંમર સુધી—જે પણ વહેલું હોય—માન્ય રહેતો હતો. હવે આ મર્યાદામાં ફેરફાર કરીને બાળકની ઉંમર 18 વર્ષ કરવામાં આવી છે.
એટલે કે, ઉદાહરણ તરીકે, 10 વર્ષના બાળકનો પાસપોર્ટ બનશે તો તે 5 વર્ષ સુધી માન્ય રહેશે. જ્યારે 14 વર્ષની ઉંમરે પાસપોર્ટ બનાવવામાં આવે તો તે બાળક 18 વર્ષનું થાય ત્યાં સુધી માન્ય રહેશે.
પાસપોર્ટની ફીમાં પણ ફેરફાર
હાલના revised fee structure મુજબ 18 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના અરજદારો માટે 36 પાનાના સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી ₹2,500 અને 60 પાનાના પાસપોર્ટની ફી ₹3,500 છે. બાળકો માટે 36 પાનાના સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી ₹1,750 છે.
8 વર્ષથી નાના બાળકોને 10% ડિસ્કાઉન્ટ
પાસપોર્ટની fresh application કરાવતા 8 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને 10 ટકા fee discount મળતો રહે છે. 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના senior citizens માટે પણ fresh passport application પર 10 ટકા discountની જોગવાઈ ચાલુ છે. આ છૂટ re-issue application માટે લાગુ પડતી નથી.
આ રીતે નવા નિયમથી ખાસ કરીને નાના બાળકોના વાલીઓને પાસપોર્ટની validity બાબતે વારંવારની પ્રક્રિયામાંથી રાહત મળી શકે છે. જોકે, બાળકની ઉંમર પ્રમાણે actual validity 5 વર્ષ કરતાં ઓછી પણ થઈ શકે છે, કારણ કે નિયમમાં 18 વર્ષની ઉંમરને અંતિમ મર્યાદા રાખવામાં આવી છે.
