વિદેશી ફંડિંગ મેળવતી NGO અને અન્ય સંસ્થાઓ માટે મહત્વના FCRA Amendment Bill 2026ને લઈને સંસદમાં મોટો વળાંક આવ્યો છે. સરકાર હવે આ વિવાદાસ્પદ બિલને વધુ ઊંડી તપાસ માટે બંને ગૃહોની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ પાસે મોકલી રહી છે. બીજી તરફ કોંગ્રેસ, TMC અને DMK સહિતના વિપક્ષી પક્ષો બિલને પરત ખેંચવાની માંગ પર અડગ છે.
લોકસભામાં રજૂ થઈ ચૂક્યું છે બિલ
Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill, 2026ને 25 માર્ચ 2026ના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ FCRA હેઠળ વિદેશી યોગદાન મેળવતી સંસ્થાઓના ફંડ અને તેમાંથી બનેલી સંપત્તિના સંચાલન તથા દેખરેખ માટે વધુ સ્પષ્ટ કાયદાકીય વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે.
બિલમાં એવી જોગવાઈઓ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી છે કે કોઈ સંસ્થાનું FCRA રજીસ્ટ્રેશન રદ થાય, સંસ્થા રજીસ્ટ્રેશન સરેન્ડર કરે અથવા તેનું રિન્યૂઅલ ન થાય, તો તેના વિદેશી ફંડ અને તેનાથી બનેલી સંપત્તિના સંચાલન માટે Designated Authority ની ભૂમિકા રહેશે.
કોંગ્રેસ અને TMCનો વિરોધ
મંગળવારે રાજ્યસભાની Business Advisory Committeeની બેઠક દરમિયાન કોંગ્રેસ અને TMCએ FCRA બિલનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. બંને પક્ષોએ બિલને પાછું ખેંચવાની માંગ કરી હતી. DMKએ પણ બિલ પરત ખેંચવાની માંગ કરી છે. બીજી તરફ BJD સહિતના કેટલાક પક્ષો બિલને સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ પાસે મોકલીને તેની વધુ તપાસ કરાવવાના પક્ષમાં છે.
JPC એટલે શું?
Joint Parliamentary Committee (JPC) એટલે લોકસભા અને રાજ્યસભાના સાંસદોને મળીને બનાવવામાં આવતી સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ. સંસદમાં કોઈ મહત્વના બિલ અથવા મુદ્દાની વધુ વિગતવાર તપાસ જરૂરી હોય ત્યારે તેને JPCને મોકલી શકાય છે.
JPC બિલની જોગવાઈઓની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી શકે છે, નિષ્ણાતો તથા સંબંધિત પક્ષોના અભિપ્રાયો મેળવી શકે છે અને અંતે પોતાની ભલામણો સાથે રિપોર્ટ સંસદમાં રજૂ કરે છે.
જોકે JPCનો રિપોર્ટ સરકાર અથવા સંસદ માટે આપમેળે બંધનકર્તા હોતો નથી. અંતિમ નિર્ણય સંસદીય પ્રક્રિયા અને ગૃહોમાં થનારી ચર્ચા તથા મતદાન બાદ થાય છે.
હવે આગળ શું?
FCRA Billને JPCમાં મોકલવાનો નિર્ણય થતાં હવે બિલની જોગવાઈઓ પર વધુ વિગતવાર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. સરકાર માટે આ પગલું વિપક્ષના વિરોધ વચ્ચે બિલ અંગે વધુ વ્યાપક સંસદીય તપાસનો માર્ગ ખોલે છે. બીજી તરફ વિપક્ષ હજુ પણ બિલની કેટલીક જોગવાઈઓને લઈને વાંધો ઉઠાવી રહ્યું છે.
