ઉત્તર-પશ્ચિમ ચીનનો કિંગહાઈ પ્રાંત મંગળવારે સાંજે આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપથી હચમચી ગયો હતો. કિંગહાઈ પ્રાંતના હાઈક્સી મોંગોલ અને તિબેટીયન સ્વાયત્ત પ્રીફેક્ચર વિસ્તારમાં રિક્ટર સ્કેલ પર 6.3ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ નોંધાયો હતો. ભૂકંપના જોરદાર આંચકાના કારણે સમગ્ર વિસ્તારમાં લોકોમાં અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો હતો. ઘણા લોકો સુરક્ષા માટે પોતાના ઘરો, દુકાનો અને ઓફિસોમાંથી બહાર નીકળી ખુલ્લી જગ્યાઓ તરફ દોડી ગયા હતા.
ભૂકંપનો આંચકો એટલો શક્તિશાળી હતો કે દૂરના વિસ્તારોમાં પણ ધરતી ધ્રૂજવાની અસર અનુભવાઈ હતી. સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ, અચાનક આવેલા આંચકાથી લોકો ગભરાઈ ગયા હતા અને કેટલાક સમય સુધી ઘરોમાં પરત જવાની હિંમત કરી શક્યા નહોતા. પ્રશાસને લોકોને સાવચેતી રાખવા અને કોઈપણ અફવાઓથી દૂર રહેવાની અપીલ કરી છે.
ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને સમય
ચીન ભૂકંપ નેટવર્ક સેન્ટર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, આ ભૂકંપ બેજિંગના સ્થાનિક સમય અનુસાર સાંજે 5:06 વાગ્યે નોંધાયો હતો. ભારતીય સમય પ્રમાણે આ ભૂકંપ લગભગ બપોરે 2:36 વાગ્યે આવ્યો હતો. ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ કિંગહાઈ પ્રાંતના હાઈક્સી વિસ્તારમાં નોંધાયું હતું. વૈજ્ઞાનિક માહિતી અનુસાર, ભૂકંપનું કેન્દ્ર 37.80 ડિગ્રી ઉત્તર અક્ષાંશ અને 95.56 ડિગ્રી પૂર્વ રેખાંશ પર હતું. આ ભૂકંપ જમીનની સપાટીથી લગભગ 10 કિલોમીટર ઊંડાઈએ સર્જાયો હતો.
નિષ્ણાતોના મતે, ઓછી ઊંડાઈએ આવતા ભૂકંપ વધુ ખતરનાક બની શકે છે કારણ કે ભૂકંપની ઊર્જા જમીનની સપાટી સુધી ઓછા નુકસાન સાથે પહોંચે છે અને તેના કારણે ઇમારતો, રસ્તાઓ તથા અન્ય માળખાઓ પર વધુ અસર થઈ શકે છે.
મુખ્ય ભૂકંપ બાદ સતત આફ્ટરશોક્સ, 40 મિનિટમાં 7 આંચકા
કિંગહાઈમાં આવેલા મુખ્ય ભૂકંપ બાદ સૌથી મોટી ચિંતા આફ્ટરશોક્સને લઈને જોવા મળી રહી છે. મુખ્ય આંચકા બાદ માત્ર 40 મિનિટની અંદર 7 જેટલા આફ્ટરશોક્સ નોંધાયા હતા. આ આફ્ટરશોક્સમાંથી કેટલાક હળવા હતા, પરંતુ એક આંચકાની તીવ્રતા લગભગ 5.0ની આસપાસ માપવામાં આવી હતી. સતત આવતા આંચકાઓને કારણે લોકોમાં ભય ફેલાયો હતો. ઘણા લોકોએ રાત્રી દરમિયાન પણ બહાર રહેવાનું પસંદ કર્યું હતું. ભૂકંપ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, મોટા ભૂકંપ બાદ નાના આંચકા આવવા સામાન્ય પ્રક્રિયા છે, પરંતુ તેની તીવ્રતા અને સંખ્યા પર સતત નજર રાખવી જરૂરી હોય છે.
કિંગહાઈ વિસ્તારની ભૌગોલિક સ્થિતિ
કિંગહાઈ ચીનનો એક વિશાળ પરંતુ ઓછી વસ્તી ધરાવતો પ્રાંત છે. આ વિસ્તાર તિબેટીયન ઉચ્ચપ્રદેશ નજીક આવેલો છે અને અહીં મોટા ભાગે પહાડી તથા પથરાળ ભૂમિ જોવા મળે છે. ભૂકંપનું કેન્દ્ર જે વિસ્તારમાં આવ્યું છે ત્યાં વસ્તીનું પ્રમાણ ઓછું હોવાથી મોટી જાનહાનિ ટળી હોવાની શક્યતા છે. જોકે પહાડી વિસ્તારોમાં આવેલા કેટલાક નાના ગામોમાં મકાનો, દિવાલો અને સ્થાનિક માળખાને નુકસાન પહોંચ્યું હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. પ્રારંભિક માહિતી મુજબ, અત્યાર સુધી મોટા પાયે જાનહાનિ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. પરંતુ બચાવ ટીમો દ્વારા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં તપાસ ચાલુ છે.
ચીનમાં ભૂકંપનું મોટું કારણ શું છે?
ચીનના પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ વિસ્તારો ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાય છે. કિંગહાઈ, સિચુઆન અને તિબેટ જેવા વિસ્તારો ટેક્ટોનિક પ્લેટોની હલચલવાળા વિસ્તારમાં આવે છે. અહીં ભારતીય પ્લેટ અને યુરેશિયન પ્લેટ વચ્ચે સતત અથડામણ થાય છે. આ ભૂગર્ભીય દબાણના કારણે પૃથ્વીની અંદર ઊર્જા એકઠી થાય છે અને અચાનક મુક્ત થતાં ભૂકંપ સર્જાય છે. ભૂતકાળમાં પણ ચીનના આ વિસ્તારોમાં અનેક મોટા ભૂકંપ આવ્યા છે, જેના કારણે જાનમાલનું ભારે નુકસાન થયું છે.
રાહત અને બચાવ કામગીરી શરૂ
ભૂકંપ બાદ ચીનના સ્થાનિક પ્રશાસન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગે તાત્કાલિક કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરવા માટે નિષ્ણાતોની ટીમો મોકલવામાં આવી છે. રેસ્ક્યૂ ટીમો દ્વારા અસરગ્રસ્ત ગામડાઓની તપાસ, રસ્તા અને પુલોની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન, વીજળી અને સંચાર વ્યવસ્થાની ચકાસણી તેમજ ઇમરજન્સી સેવાઓને તૈયાર રાખવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. નજીકની હોસ્પિટલોને પણ એલર્ટ પર રાખવામાં આવી છે જેથી કોઈપણ ઇમરજન્સી પરિસ્થિતિમાં તરત સારવાર મળી શકે.
હાલ સ્થિતિ પર પ્રશાસનની નજર
હાલમાં ચીનનું પ્રશાસન ભૂકંપ પછીની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે. ખાસ કરીને આફ્ટરશોક્સની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને લોકોને સાવચેત રહેવા જણાવાયું છે. કિંગહાઈના આ ભૂકંપે ફરી એકવાર યાદ અપાવ્યું છે કે પૃથ્વીની ટેક્ટોનિક હલચલને કારણે વિશ્વના કેટલાક વિસ્તારોમાં કુદરતી આફતોનો ખતરો સતત રહે છે. બચાવ અને સર્વે કામગીરી પૂર્ણ થયા બાદ જ નુકસાનની સંપૂર્ણ તસવીર સ્પષ્ટ થશે.
