કિન્શાસા: આફ્રિકા ખંડના સૌથી મોટા જાહેર આરોગ્ય સંગઠન ‘આફ્રિકા સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન’ (Africa CDC) એ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે કે, ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગો (DRC) ના ઇતુરી (Ituri) પ્રાંતમાં ઇબોલા વાયરસનો એક નવો અને અત્યંત ખતરનાક પ્રકોપ ફાટી નીકળ્યો છે. વર્ષ 1976માં આ જીવલેણ બીમારીની ઓળખ થયા બાદ કોંગોમાં આ 17મો મોટો પ્રકોપ માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ નવા આઉટબ્રેકને કારણે સમગ્ર આફ્રિકામાં હેલ્થ ઈમરજન્સી જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
અત્યાર સુધીમાં 246 કેસ અને 65ના મોત
મળતા અહેવાલો અનુસાર, આ પ્રકોપમાં અત્યાર સુધીમાં 246 શંકાસ્પદ કેસ નોંધાયા છે અને 65 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. જોકે, મેડિકલ લેબોરેટરીમાં અત્યાર સુધી માત્ર 4 મોતમાં જ ઇબોલાની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ છે, જ્યારે બાકીના અન્ય શંકાસ્પદ કેસો અને મૃત્યુના સેમ્પલની તપાસ હજુ ચાલી રહી છે. પરંતુ અત્યારે ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોમાં ફેલાયેલા વાઈરસના કારણે સ્વાસ્થ્ય વિભાગ સતર્ક થઈ ગયો છે.
સરહદી વિસ્તારોમાં સંક્રમણ ફેલાવવાનો મોટો ખતરો
આ સંક્રમણ મુખ્યત્વે ઇતુરી પ્રાંતના મોંગવાાલુ અને રવામપારા આરોગ્ય ક્ષેત્રોમાં જોવા મળ્યું છે, જ્યારે કેટલાક કેસ પ્રાંતીય રાજધાની બુનિયામાં પણ સામે આવ્યા છે. દૂરના વિસ્તારો અને ખરાબ રસ્તાઓ પણ અસર કરી રહ્યાં છે. આ પ્રભાવિત વિસ્તાર દેશના પૂર્વી ભાગમાં આવેલો છે, જે મુખ્ય રાજધાની કિન્શાસાથી 1000 કિલોમીટર દૂર છે. અહીં રસ્તાઓ ખૂબ જ ખરાબ હોવાથી રાહત સામગ્રી અને તબીબી સેવાઓ પહોંચાડવામાં ભારે મુશ્કેલી પડી રહી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પણ ચિંતાનો વિષય બની
સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે, આ પ્રભાવિત વિસ્તારો યુગાન્ડા અને સાઉથ સુદાનની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદોની ખૂબ જ નજીક છે. હિંસા અને સશસ્ત્ર જૂથોના ડરથી હજારો લોકો વિસ્થાપિત થઈને અવરજવર કરી રહ્યા છે, જેથી સંક્રમણ અન્ય દેશોમાં ફેલાવવાનો ભય વધી ગયો છે. યુગાન્ડામાં પણ કોંગોથી આવેલા એક વ્યક્તિનું ઇબોલાથી મોત થતાં ત્યાં પણ તમામ સંપર્કોને ક્વોરેન્ટાઈન કરવામાં આવ્યા છે.
વાયરસના સ્ટ્રેનની પુષ્ટિ કરવી કેમ જરૂરી?
પ્રારંભિક તપાસમાં આ કેસ ‘ઇબોલા ઝૈરે’ (Ebola Zaire) પ્રકારનો હોવાનું અનુમાન છે, પરંતુ તેની ચોક્કસ પુષ્ટિ કરવા માટે જિનોમ સિક્વન્સિંગ (Gene Sequencing) કરવામાં આવી રહ્યું છે. ઇબોલા વાયરસના મુખ્ય 3 પ્રકાર છે. જેમાં ઇબોલા વાયરસ (ઝૈરે સ્ટ્રેન), સુદાન વાયરસ અને બુંડીબુગ્યો વાયરસનો સમાવેશ થાય છે.
ઇબોલા એક અત્યંત ચેપી અને જીવલેણ વાયરસ છે.
જંગલી પ્રાણીઓથી મનુષ્યમાં સંક્રમણ થયા છે અને માનવથી માનવ સંક્રમણ શરીરના પ્રવાહી કે લોહી દ્વારા થાય છે. આ વાયરસ સૌપ્રથમ જંગલી પ્રાણીઓમાંથી માણસોમાં આવે છે. ત્યારબાદ સંક્રમિત વ્યક્તિના લોહી, ઉલટી, પરસેવો અથવા અન્ય શારીરિક પ્રવાહીના (Body Fluids) સીધા સંપર્કમાં આવવાથી બીજા માણસોમાં ફેલાય છે. દર્દીના કપડાં કે પથારીનો ઉપયોગ કરવાથી પણ ચેપ લાગી શકે છે.
કેવી રીતે ફેલાય છે આ ઘાતક ઇબોલા વાયરસ?
જીવલેણ વાયરસ ઇબોલાના મુખ્ય લક્ષણોની વાત કરવામાં આવે તો, અચાનક તેજ તાવ આવવો, શરીરમાં અને સ્નાયુઓમાં અસહ્ય દુખાવો, ઉલટી, ડાયરિયા (ઝાડા-ઉલટી), નબળાઈ અને ગંભીર સ્થિતિમાં શરીરના આંતરિક કે બાહ્ય ભાગોમાંથી રક્તસ્ત્રાવ થવો તેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. આ ગંભીર કટોકટીને જોતા આફ્રિકા CDC એ કોંગો, યુગાન્ડા અને દક્ષિણ સુદાનના આરોગ્ય અધિકારીઓ સાથે એક હાઈ-લેવલ ઈમરજન્સી બેઠક બોલાવી છે જેથી આ વાયરસને આફ્રિકાની બહાર જતા રોકી શકાય.
