હિંદુ ધર્મમાં દશેરાને ખાસ મહત્વ આપવામાં આવે છે. આ તહેવાર દર વર્ષે આસો સુદ માસની દશમી તિથીએ ઉજવવામાં આવે છે. દશેરાને અધર્મ પર ધર્મની વિજય તરીકે મનાવવામાં આવે છે. આ વર્ષે દશેરા 2 ઓક્ટોબરે ઉજવાશે. માન્યતા મુજબ, આ જ દિવસે ભગવાન રામે રાવણનો વધ કરીને પૃથ્વીને તેના અત્યાચારોથી મુક્ત કરી હતી. દેશભરમાં અનેક સ્થળોએ રામલીલાનું આયોજન કરવામાં આવે છે અને રાવણના પુતળાનું દહન કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, દુર્ગા પૂજાના સમય દરમિયાન સ્થાપિત દેવી દુર્ગાની મૂર્તિઓનું વિસર્જન પણ આ જ દિવસે કરવામાં આવે છે.
દશેરાનો ઇતિહાસ
હિંદુ મહાકાવ્ય રામાયણ મુજબ, અયોધ્યાના રાજા દશરથના પુત્ર ભગવાન રામને 14 વર્ષનું વનવાસ મળ્યું હતું. વનવાસ દરમિયાન, રાવણએ રામની પત્ની સીતાનું અપહરણ કર્યું હતું. સીતાને છોડાવવા માટે રામે લંકા પર આક્રમણ કર્યું હતું. જ્યાં તેમણે રાવણના ભાઈ કુંભકર્ણ અને રાવણનો વધ કરીને સીતાને મુક્ત કરી હતી.
માન્યતા છે કે ભગવાન રામે લંકા પર ચઢાઈ કરતા પહેલા 9 દિવસ સુધી શક્તિની આરાધના કરી હતી. એ જથી 9 દિવસીય નવરાત્રી પૂજાની શરૂઆત થઈ. અને જે દિવસે રામે રાવણનો વધ કર્યો તે દિવસને દશેરા તરીકે મનાવવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો દશેરાનો તહેવાર દેવી દુર્ગા દ્વારા મહિષાસુર દૈત્યના વધની ખુશીમાં પણ ઉજવે છે.
દેવી દુર્ગાને વિદાય અપાય છે
દશેરા દુર્ગા પૂજાના ત્રણ દિવસીય સમાપન ઉત્સવ તરીકે પણ ઉજવાય છે. નવરાત્રીના અંતિમ ત્રણ દિવસ દેશભરમાં દુર્ગા પૂજા તરીકે મનાવવામાં આવે છે. આ દરમિયાન ભવ્ય પંડાલોમાં દુર્ગા પ્રતિમાઓ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. દશેરાના દિવસે આ પ્રતિમાઓનું વિસર્જન કરવામાં આવે છે. વિજયાદશમીનો તહેવાર નવરાત્રી અને દુર્ગા પૂજાના સમાપનની નિશાની છે. આ દિવસે શસ્ત્રોની પૂજાનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. દશેરાના દિવસે કરવામાં આવેલી પૂજા શુભ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
દશેરા 2025નો શુભ મુહૂર્ત
જ્યોતિષ પંચાંગ મુજબ, આ વર્ષે દશમી તિથી 1 ઓક્ટોબર 2025 સાંજે 07:00 વાગ્યે શરૂ થશે અને 2 ઓક્ટોબર 2025 સાંજે 07:10 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. એટલે કે વિજયાદશમીનો પર્વ ગુરુવાર, 2 ઓક્ટોબર ઉજવાશે. ખાસ વાત એ છે કે આ દિવસે રવિ યોગ પણ બનશે, જેના કારણે તહેવારનું મહત્વ વધુ વધશે.
દશેરાનું ધાર્મિક મહત્વ
શાસ્ત્રોમાં દશેરાને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવ્યું છે. આ દિવસે દરેક શહેરમાં રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાથના પુતળા દહનની પરંપરા છે. માન્યતા છે કે શુભ મુહૂર્તમાં રાવણ દહન કરવાથી શુભ અસર પડે છે. સાથે જ આ દિવસે શસ્ત્રોની પૂજાનું પણ ખાસ મહત્વ છે. આ આખો દિવસ શુભ માનવામાં આવે છે, એટલે કે આ દિવસે કોઈપણ વસ્તુ ખરીદવા માટે અલગ મુહૂર્ત જોવાની જરૂર રહેતી નથી.
રાવણ દહનનો શુભ મુહૂર્ત
હિંદુ પંચાંગ મુજબ, વિજયાદશમીના દિવસે રાવણ દહન પ્રદોષ કાળમાં કરવાનો વિધાન છે. પ્રદોષ કાળનો સમય સૂર્યાસ્ત એટલે કે સાંજે 06:05 વાગ્યે રહેશે. એટલે કે રાવણ દહન સૂર્યાસ્ત પછી કરવામાં આવશે. દશેરાથી થોડા દિવસો પહેલા જ સ્થળ સ્થળે રામલીલાનું આયોજન શરૂ થાય છે. લગભગ 10 દિવસ ચાલતી રામલીલાનો સમાપન દશેરા દિવસે રાવણ દહન સાથે થાય છે.
