ઉત્તરાખંડ પછી ગુજરાતમાં ભાજપ સરકાર હવે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) લાગુ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. એક નિષ્ણાત સમિતિએ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને પોતાનો અંતિમ અહેવાલ સુપરત કર્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સરકાર ચાલુ બજેટ સત્ર દરમિયાન વિધાનસભામાં UCC બિલ રજૂ કરી શકે છે. આ બિલમાં લગ્ન, છૂટાછેડા અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપ સંબંધિત ચોક્કસ જોગવાઈઓ શામેલ હશે.
અહેવાલો અનુસાર આ પાંચ સભ્યોની સમિતિની રચના 4 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને તેની અધ્યક્ષતા સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ રંજના દેસાઈ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. રાજ્યભરના વિવિધ સામાજિક, ધાર્મિક અને રાજકીય હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કર્યા પછી સમિતિએ તેની ભલામણો અને કાયદાનો ડ્રાફ્ટ મુખ્યમંત્રીને તેમના નિવાસસ્થાને સુપરત કર્યો.
23 માર્ચે રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવશે
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, UCC સંબંધિત દરખાસ્તો પર વર્તમાન વિધાનસભા સત્ર દરમિયાન જ ચર્ચા કરવામાં આવશે. રિપોર્ટ 23 માર્ચે ગૃહમાં રજૂ થવાની સંભાવના છે, જ્યારે બિલ 24 માર્ચે રજૂ થવાની અપેક્ષા છે. જે આ બજેટ સત્રનો અંતિમ દિવસ પણ છે. જો આ બિલ પસાર થઈ જશે તો ગુજરાત ઉત્તરાખંડ પછી યુસીસી લાગુ કરનાર દેશનું બીજું રાજ્ય બનશે.
લગ્ન, છૂટાછેડા અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપ માટે ચોક્કસ જોગવાઈઓ
પ્રસ્તાવિત યુસીસી કાયદામાં લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપ સંબંધિત જોગવાઈઓ શામેલ છે. ડ્રાફ્ટ મુજબ લગ્ન, છૂટાછેડા અને લિવ-ઇન રિલેશનશિપની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે. બહુપત્નીત્વ પ્રતિબંધિત રહેશે. મહિલાઓને સમાન મિલકત અધિકારો આપવામાં આવશે. બધા ધર્મો પર સમાન નિયમો લાગુ પડશે. ડ્રાફ્ટમાં ‘હલાલા’ જેવી પ્રતિગામી પ્રથાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે. મહિલાઓ માટે લગ્ન માટેની લઘુત્તમ ઉંમર 18 વર્ષ રહેશે.
રાજ્ય સરકાર આ પહેલને જાતિ સમાનતા અને તમામ નાગરિકો માટે સમાન કાનૂની માળખાને સુનિશ્ચિત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવે છે. વિધાનસભામાં આ બિલ પર ચર્ચા બાદ આગામી દિવસોમાં પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ થવાની અપેક્ષા છે.
યુસીસી લાગુ કરનાર ઉત્તરાખંડ પ્રથમ રાજ્ય
ઉત્તરાખંડ 27 જાન્યુઆરી, 2025 થી અમલમાં આવેલ સમાન નાગરિક સંહિતા (યુસીસી) લાગુ કરનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય છે. આ કાયદાનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યના તમામ નાગરિકો માટે – તેમના ધર્મને ધ્યાનમાં લીધા વિના લગ્ન, છૂટાછેડા, વારસો અને દત્તક લેવા જેવી વ્યક્તિગત બાબતોમાં સમાન નિયમો સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. યુસીસી હેઠળ લગ્ન અને લિવ-ઇન સંબંધોની નોંધણી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે, જ્યારે બહુપત્નીત્વ અને બાળ લગ્ન જેવી પ્રથાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ કાયદાની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે તે મિલકત વારસા અંગે પુત્ર અને પુત્રી બંનેને સમાન અધિકાર આપે છે.
