ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી પંચાયત ચૂંટણીઓ પહેલા, રાજ્યની મતદાર યાદીમાં એક નોંધપાત્ર વિસંગતતા બહાર આવી છે. એક મોટા વિકાસમાં, ચૂંટણી પંચની તપાસમાં 1 કરોડથી વધુ શંકાસ્પદ મતદારોનો ખુલાસો થયો છે. સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ એન્ટ્રીઓમાં નામ, જાતિ, સરનામા, લિંગ અને ઉંમરમાં નોંધપાત્ર સમાનતાઓ હતી, જેના કારણે તેમની અધિકૃતતા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા.
આ તપાસમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં મતદાર યાદીઓની ચકાસણી માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો ઉપયોગ પહેલી વાર કરવામાં આવ્યો છે. AI-સંચાલિત ઓડિટમાં ડેટાબેઝમાં શંકાસ્પદ પેટર્નની ઓળખ થઈ, જેના કારણે અધિકારીઓએ વધુ ચકાસણી પગલાં શરૂ કર્યા. AI રિપોર્ટ બાદ, બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLOs) ને મતદાર ઓળખની પુષ્ટિ કરવા અને ખોટી એન્ટ્રીઓ દૂર કરવા માટે ઘરે-ઘરે જઈને ચકાસણી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
રાજ્ય ચૂંટણી કમિશનર રાજ પ્રતાપ સિંહે પુષ્ટિ આપી કે ચહેરો ઓળખવાની સિસ્ટમ અને AI ટેકનોલોજી હવે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. “ખાસ કરીને સંવેદનશીલ બૂથ પર, નકલી મતદારો શોધવા માટે AI-આધારિત સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે,” તેમણે કહ્યું.
જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટને તમામ ફ્લેગ કરેલી એન્ટ્રીઓની ભૌતિક ચકાસણી સુનિશ્ચિત કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. વધુમાં, મતદાર યાદીમાં ખોટા નામો અંગેની કોઈપણ ફરિયાદની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવશે.
અધિકારીઓએ ભાર મૂક્યો કે રાજ્યમાં મુક્ત, ન્યાયી અને પારદર્શક ચૂંટણીઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પગલાં મહત્વપૂર્ણ છે. 2024ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં લોકસભાના વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા મતદાર યાદીમાં છેડછાડના ચાલી રહેલા દાવાઓ વચ્ચે આ વાત સામે આવી છે. ગાંધીએ અન્ય વિપક્ષી નેતાઓ સાથે તાજેતરમાં બિહારમાં ‘મતદાર અધિકાર યાત્રા’નું સમાપન કર્યું હતું.
