ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાનું નિધન થયું છે. તેમના અંતિમ સંસ્કાર આજે કરવામાં આવશે. મહારાષ્ટ્ર સરકારે કેન્દ્ર સરકાર પાસે તેમને ભારત રત્ન આપવાની માગ કરી છે. એના માટે મહારાષ્ટ્રની શિંદે કેબિનેટે ઠરાવ પસાર કર્યો છે. એ ઠરાવમાં દેશના ‘રતન’ને મરણોપરાંત ભારત રત્ન આપવાની માગ કરવામાં આવી છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે મહારાષ્ટ્ર કેબિનેટના આ પ્રસ્તાવ પર અંતિમ નિર્ણય લેશે.

દેશના દિગજ્જ ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાનું બુધવારે મોડી રાત્રે 86 વર્ષની જૈફ વયે નિધન થયું હતું. વિનમ્ર ઉદ્યોગપતિની નામના ધરાવતા રતન ટાટાના અવસાનના અહેવાલથી સામાન્ય માણસથી લઈને નેતાઓ તથા ઉદ્યોગજગતમાં શોકનું મોજું ફરી વળ્યું હતું. ઉંમરને લગતી સમસ્યાઓને પગલે ભારતીય ઉદ્યોગજગતના પિતામહ તરીકેની નામના દરાવતા ટાટાને મુંબઈની બ્રીચ કેન્ડી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા હતા. તેમના કુશળ નેતૃત્વ હેઠળ ટાટા જૂથે મીઠાથી લઈને સોફ્ટવેર સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રમાં વિસ્તરણ કર્યું હતું.

‘ભારત રત્ન’ દેશનું સર્વોચ્ચ નાગરિક સમ્માન છે, જેની શરૂઆત વર્ષ 1954માં કરવામાં આવી હતી. ભારત રત્ન સમ્માન માટે તમામ વ્યક્તિ, જાતિ, વ્યવસાય, પદ અને લિંગના ભેદભાવ વગર પાત્ર છે. આ સન્માન રાજનીતિ, કલા, સાહિત્ય અને વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રોમાં કોઇ વિચારક, વૈજ્ઞાનિક, ઉદ્યોગપતિ, લેખક અને સામાજિક કાર્યકરને આપવામાં આવે છે.

ભારત રત્ન આપવાની શરૂઆત 2 જાન્યુઆરી 1954માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડૉક્ટર રાજેન્દ્ર પ્રસાદે કરી હતી.સૌથી પ્રથમ સમ્માન સ્વતંત્ર ભારતના પ્રથમ ગવર્નર જનરલ ચક્રવર્તી રાજગોપાલાચારી, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉક્ટર સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન અને વૈજ્ઞાનિક ડૉક્ટર ચંદ્રશેખર વેંકટ રમનને આપવામાં આવ્યું હતું.

ટાટા ગ્રુપના વડા, દેશના સૌથી મોટા ઉદ્યોગપતિ અને સામાજિક કાર્યકર રતન ટાટાનું નિધન થયું છે. તેઓ 86 વર્ષના હતા. રતન નવલ ટાટાએ મુંબઈની એક હોસ્પિટલમાં અંતિમ શ્વાસ લીધા અને દુનિયાને અલવિદા કહ્યું. ટાટા સન્સના ચેરમેને તેમના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરતું સત્તાવાર નિવેદન જારી કર્યું છે. હાલમાં જ તેની ખરાબ તબિયત અંગેના સમાચાર આવ્યા હતા, જેને તેણે ખુદ પોતાના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર નકારી કાઢ્યા હતા.

તમને જણાવી દઈએ કે પારસી સમુદાયમાં અંતિમ સંસ્કારના નિયમો તદ્દન અલગ છે. પારસીઓમાં અંતિમ સંસ્કારની પરંપરા 3 હજાર વર્ષ જૂની છે. હજારો વર્ષ પહેલાં પર્શિયા (ઈરાન)થી ભારતમાં આવેલા પારસી સમુદાયમાં ન તો મૃતદેહને બાળવામાં આવે છે કે ન તો દફનાવવામાં આવે છે. પારસી ધર્મમાં, મૃત્યુ પછી, મૃતદેહને ગીધ માટે ટાવર ઓફ સાયલન્સ અથવા દખ્મા તરીકે ઓળખાતા પરંપરાગત કબ્રસ્તાનમાં ખાવા માટે ખુલ્લામાં છોડી દેવામાં આવે છે.

ગીધનું મૃતદેહ ખાવું એ પણ પારસી સમુદાયની પરંપરાનો એક ભાગ છે. જો કે, રતન ટાટાના અંતિમ સંસ્કાર હિંદુ વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવશે. અગાઉ સપ્ટેમ્બર 2022માં ટાટા સન્સના ભૂતપૂર્વ ચેરમેન સાયરસ મિસ્ત્રીના અંતિમ સંસ્કાર પણ હિંદુ વિધિ પ્રમાણે કરવામાં આવ્યા હતા. કારણ કે કોરોના મહામારી દરમિયાન મૃતદેહોના અગ્નિસંસ્કારની પદ્ધતિઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. તે દરમિયાન પારસી સમુદાયના અંતિમ સંસ્કારના રિવાજો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

એક સમયે વર્તમાન ઈરાન એટલે કે પર્શિયાની વસ્તી ધરાવતા આ સમુદાયના લોકો હવે આખી દુનિયામાં બહુ ઓછી સંખ્યામાં બચ્યા છે. 2021માં કરાયેલા સર્વે મુજબ વિશ્વમાં પારસીઓની સંખ્યા 2 લાખથી ઓછી છે. વિશ્વભરમાં અંતિમ સંસ્કારની અનોખી પરંપરાને કારણે આ સમુદાયને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ટાવર ઓફ સાયલન્સ માટે યોગ્ય જગ્યાના અભાવ અને ગરુડ અને ગીધ જેવા પક્ષીઓના અભાવને કારણે, પારસી લોકોએ અંતિમ સંસ્કાર કરવાની રીત બદલવાનું શરૂ કર્યું છે.