નેપાળમાં ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ થયેલા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનોએ દેશને હચમચાવી નાખ્યો છે. જન જીના વિરોધ પ્રદર્શનને કારણે, વડા પ્રધાન કે.પી. ઓલીએ રાજીનામું આપવું પડ્યું, જ્યારે સંસદ અને સરકારી ઇમારતોને આગ ચાંપી દેવામાં આવી. આ રમખાણોની આડમાં, દેશભરની જેલોમાંથી 13 હજારથી વધુ કેદીઓ પણ ભાગી ગયા. તેમાંથી ઘણા હવે ભારત-નેપાળ સરહદ પર પકડાઈ રહ્યા છે. સશસ્ત્ર સીમા બલ એટલે કે SSB એ અત્યાર સુધીમાં 60 ફરાર કેદીઓને પકડી પાડ્યા છે. આ બધા કેદીઓ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને પશ્ચિમ બંગાળની સરહદ પર પકડાયા છે.

ઓલીના રાજીનામા પછી પણ ગુસ્સો ઓછો થયો નહીં
કેદીઓ પકડાયા હોવાની માહિતી આપતાં, SSB ના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘આ સંખ્યા હજુ પણ વધી રહી છે, અમે સાવચેતી રાખી રહ્યા છીએ.’ તમને જણાવી દઈએ કે સોમવારે યુવાનોએ ભ્રષ્ટાચારના મુદ્દા પર અને સરકારના સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ સામે મોટા પાયે પ્રદર્શન કર્યું હતું. પોલીસ કાર્યવાહી અને પ્રદર્શનકારીઓ પર અન્ય ઘટનાઓમાં 31 લોકોનાં મોત થયા છે. પોલીસ કાર્યવાહીથી ગુસ્સે ભરાયેલા સેંકડો પ્રદર્શનકારીઓ વડા પ્રધાન ઓલીના કાર્યાલયમાં ઘૂસી ગયા અને તેમના રાજીનામાની માંગણી કરવા લાગ્યા. મંગળવારે, ઓલીએ પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં ઘણું મોડું થઈ ગયું હતું.

વિરોધીઓએ અનેક સરકારી ઇમારતોને આગ ચાંપી દીધી
પ્રદર્શનકારીઓએ સંસદ ભવન, રાષ્ટ્રપતિ ભવન, પ્રધાનમંત્રી નિવાસસ્થાન, સરકારી કાર્યાલયો, રાજકીય પક્ષના મુખ્યાલય અને વરિષ્ઠ નેતાઓના ઘરોમાં આગ લગાવી દીધી. ઓલીના ખાનગી નિવાસસ્થાનને પણ બાળી નાખવામાં આવ્યું. સોમવારે રાત્રે સોશિયલ મીડિયા પરનો પ્રતિબંધ પણ હટાવી લેવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ગુસ્સો ઓછો થયો ન હતો. બુધવારે, નેપાળ સેનાએ દેશવ્યાપી પ્રતિબંધાત્મક આદેશો જારી કર્યા હતા અને સંભવિત હિંસાને રોકવા માટે કર્ફ્યુ લાદ્યો હતો. ઓલીના રાજીનામા પછી, હવે દેશમાં વચગાળાની સરકાર બનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે અને સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુશીલા કાર્કી તેના વડા હોવાનું કહેવાય છે.

જેલમાંથી કેદીઓ ભાગી ગયા, 5 સગીર કેદીઓના મોત
પ્રદર્શનોની અંધાધૂંધીનો લાભ લઈને કેદીઓએ જેલ પર હુમલો કર્યો. મંગળવારથી ઘણી જેલોમાં સુરક્ષા કર્મચારીઓ અને કેદીઓ વચ્ચે અથડામણ થઈ રહી છે. મંગળવારે રાત્રે નેપાળના બાંકે જિલ્લાના બૈજનાથ ગ્રામીણ મ્યુનિસિપાલિટીના નૌબસ્તા વિસ્તારમાં સ્થિત નૌબસ્તા બાળ સુધારણા ગૃહમાં કેદીઓએ સુરક્ષા કર્મચારીઓ પાસેથી હથિયારો છીનવી લેવાનો પ્રયાસ કર્યો . આના કારણે અથડામણ થઈ જેમાં 5 કિશોર કેદીઓ માર્યા ગયા. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે દેશભરની જેલમાંથી 13 હજારથી વધુ કેદીઓ ભાગી ગયા છે. ભાગી ગયેલા ઘણા કેદીઓ ભારત તરફ ભાગી ગયા છે, ત્યારબાદ SSB એ સરહદ પર દેખરેખ વધુ તીવ્ર બનાવી દીધી છે.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુરુવારે વારાણસીમાં મોરેશિયસના પ્રધાનમંત્રી ડૉ. નવીનચંદ્ર રામગુલામ સાથે દ્વિપક્ષીય વાતચીત કરી હતી. પ્રધાનમંત્રી મોદી અને પ્રધાનમંત્રી ડૉ. નવીનચંદ્ર વચ્ચેની વાતચીત બાદ, બંને દેશો વચ્ચે અનેક સમજૂતી કરારો પર હસ્તાક્ષર થયા. આ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, “મને એ કહેતા ગર્વ થાય છે કે ભારત અને મોરેશિયસ ફક્ત ભાગીદારો નથી, પરંતુ એક પરિવાર છે.” પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે મોરેશિયસ ભારતની નેબરહુડ ફર્સ્ટ નીતિ અને વિઝન ઓશનનો એક મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ છે.

માર્ચમાં મને મોરેશિયસના રાષ્ટ્રીય દિવસ સમારોહમાં હાજરી આપવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું. તે સમયે, અમે અમારા સંબંધોને “ઉન્નત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી” નો દરજ્જો આપ્યો. આજે અમે દ્વિપક્ષીય સહયોગના તમામ પાસાઓની વિગતવાર સમીક્ષા કરી છે. અમે પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર પણ વિચારો શેર કર્યા.

ચાગોસ કરારના સમાપન પર હું પ્રધાનમંત્રી રામગુલામ અને મોરેશિયસના લોકોને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું.” પ્રધાનમંત્રીએ વધુમાં કહ્યું, “ભારતની બહાર પ્રથમ જન ઔષધિ કેન્દ્ર મોરેશિયસમાં સ્થાપિત થયું છે. આજે અમે નિર્ણય લીધો છે કે ભારત મોરેશિયસમાં આયુષ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ, 500 બેડવાળી સર સીવુસાગુર રામગુલામ નેશનલ (SSRN) હોસ્પિટલ, પશુચિકિત્સા શાળા અને પશુચિકિત્સા હોસ્પિટલના નિર્માણમાં સહયોગ કરશે.

પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ વારાણસીમાં રોડ શો પણ કર્યો હતો
આ પહેલા પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ વારાણસીમાં રોડ શો કર્યો હતો. વારાણસી પહોંચતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે શહેરમાં પોલીસ લાઇનથી હોટેલ તાજ સુધી રોડ શો કર્યો હતો. પીએમ નરેન્દ્ર મોદી બપોરે દેહરાદૂન જશે અને સાંજે 4:15 વાગ્યે ઉત્તરાખંડના પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોનું હવાઈ સર્વેક્ષણ કરશે અને સાંજે 5:00 વાગ્યે ઉચ્ચ સ્તરીય સમીક્ષા બેઠકની અધ્યક્ષતા કરશે.

વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિશ્રી પ્રધાનમંત્રી મોદી સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક પહેલા રામગુલામને મળ્યા હતા. ઉત્તર પ્રદેશના મંત્રી દયાશંકર મિશ્રાએ પ્રધાનમંત્રી મોદી અને મોરેશિયસના પ્રધાનમંત્રી રામગુલામ વચ્ચેની દ્વિપક્ષીય બેઠકનું સ્વાગત કરતા કહ્યું હતું કે તે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે.

મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે મોરેશિયસને વિશ્વનું બીજું ભારત માનવામાં આવે છે. મોરેશિયસના પ્રધાનમંત્રી નવીનચંદ્ર રામગુલામ અગાઉ કાશી પહોંચ્યા હતા. કાશી દેશની સાંસ્કૃતિક રાજધાની છે. આજે તેમની વચ્ચે વાતચીત થશે. ચોક્કસપણે, બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો મજબૂત બનશે. મોરેશિયસના પ્રધાનમંત્રી રામગુલામ 9 સપ્ટેમ્બરના રોજ કાશી પહોંચ્યા હતા અને તેમનું ઔપચારિક સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપવામાં આવ્યું હતું. ઉત્તર પ્રદેશના રાજ્યપાલ આનંદીબેન પટેલે તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું.

ઐતિહાસિક શહેર વારાણસીમાં બંને નેતાઓ વચ્ચેની મુલાકાત ભારત અને મોરેશિયસ વચ્ચેના ખાસ અને અનોખા સંબંધોને આકાર આપનારા કાયમી સભ્યતા સંબંધો, આધ્યાત્મિક બંધનો અને લોકો વચ્ચેના ઊંડા સંબંધોને રેખાંકિત કરે છે.

દ્વિપક્ષીય ચર્ચા દરમિયાન, બંને નેતાઓ વિકાસ ભાગીદારી અને ક્ષમતા નિર્માણ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સહકારના સમગ્ર સ્પેક્ટ્રમની સમીક્ષા કરશે. તેઓ આરોગ્ય, શિક્ષણ, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, ઉર્જા, માળખાગત સુવિધા તેમજ નવીનીકરણીય ઉર્જા, ડિજિટલ જાહેર માળખાગત સુવિધા અને વાદળી અર્થતંત્ર જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાની તકો પર પણ ચર્ચા કરશે.

નેપાળમાં હિંસક પ્રદર્શન દરમિયાન અનેક ભારતીયો ફસાયા હોવાની માહિતી સામે આવી છે. આ દરમિયાન એક મહિલાનો વીડિયો પણ સામે આવ્યો છે, જેમાં મહિલાનો દાવો છે કે, ભીડ તેની પાછળ દંડો લઈને દોડી રહી હતી અને તે માંડ-માંડ જીવ બચાવીને ત્યાંથી ભાગી. આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે, ફક્ત કેરળમાંથી જ 40થી વધુ લોકો નેપાળમાં ફસાયેલા છે.

રડતા રડતા માગી રહી છે મદદ
આ વીડિયોમાં યુવતી રડતા રડતા ભારત સરકાર પાસે મદદ માગી રહી છે. યુવતીએ પોતાનું નામ ઉપાસના ગીલ કહ્યું છે અને નેપાળમાં જે સ્થિતિમાં તે રહે છે તે વિશે રડતા રતડા તે જણાવી રહી છે.

યુવતી કહે છે કે તે અહીંયા સ્પોર્ટ્સ ઈવેન્ટ માટે આવી હતી. તે જ્યારે સ્પા હતી ત્યારે તેની હોટેલ આખી સળગાવી નાખી, તેનો સામાન તો ગયો અને સ્પામાં પણ લોકોએ હુમલો કર્યો હતો અને મોટા દંડા લઈ ટોળું પાછળ પઢ્યું હતું. તે ગમે તેમ કરી જીવ બચાવી નીકળી ગઈ. હવે તે ખરાબ રીતે ફસાઈ ગઈ છે.

યુવતીએએ પ્રફુલ ગર્ગનું નામ બોલ્યું છે જે જર્નાલિસ્ટ હોવાનું બહાર આવ્યું છે. આ સાથે તે ભારતીય દુતાવાસને મદદની આજીજી કરે છે. યુવતી નેપાળના પોખરામા ફસાઈ છે. ઉપાસનાના જણાવ્યા અનુસાર અહીં પર્યટકો પણ સુરક્ષિત નથી. હિંસક ટોળુ ગમે તેના પર હુમલો કરે છે. આગ લગાવે છે અને હાલાત ખૂબ જ ખરાબ છે તેમ આ યુવતી રડતા રડતા કહે છે.

ભારત સરકારે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે, ‘એ પણ ધ્યાનમાં આવ્યું છે કે અધિકારીઓએ કાઠમાંડુ અને નેપાળના અન્ય ઘણાં શહેરોમાં કર્ફ્યુ લાદવામાં આવ્યો છે. નેપાળમાં હાજર ભારતીય નાગરિકોને સતર્ક રહેવા અને નેપાળી અધિકારીઓ દ્વારા જારી કરાયેલી સૂચનાઓ અને નિયમોનું પાલન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.’ નેપાળમાં પરિસ્થિતિ વધુ વણસી જતાં, ભારતે તેના નાગરિકોને પરિસ્થિતિ શાંત ન થાય ત્યાં સુધી ત્યાંની તેમની યાત્રા ટાળવા માટેની અપીલ કરી છે.

વિદેશ મંત્રાલયે આ મુદ્દે જણાવ્યું કે, ‘નેપાળમાં વિકસતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય નાગરિકોને પરિસ્થિતિ શાંત ન થાય ત્યાં સુધી નેપાળની યાત્રા ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. નેપાળમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે, તેઓ તેમના વર્તમાન રહેઠાણ સ્થળોએ રહે, રસ્તાઓ પર બહાર નીકળવાનું ટાળે અને ખૂબ જ સાવધાની રાખે. તેમને નેપાળ અધિકારીઓ અને કાઠમાંડુમાં ભારતીય દૂતાવાસ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી સ્થાનિક સુરક્ષા સલાહકારોનું પાલન કરવાની પણ સલાહ આપવામાં આવે છે.’