વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શનિવારે 62,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુના વિવિધ યુવા-કેન્દ્રિત પહેલો શરૂ કરશે. વડા પ્રધાન કાર્યાલય અનુસાર, આ યુવા વિકાસ માટે એક ઐતિહાસિક પહેલ છે, જે શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને ઉદ્યોગસાહસિકતાને નિર્ણાયક પ્રોત્સાહન આપશે. પીએમઓએ જણાવ્યું હતું કે પીએમ મોદી 60,000 કરોડ રૂપિયાના રોકાણ સાથે કેન્દ્રિય પ્રાયોજિત યોજના પીએમ-સેતુ શરૂ કરશે. આ યોજનામાં 1,000 સરકારી ITI ને ‘હબ-એન્ડ-સ્પોક’ મોડેલમાં અપગ્રેડ કરવાનો વિચાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં 200 હબ ITI અને 800 સ્પોક ITIનો સમાવેશ થાય છે.
‘હબ એન્ડ સ્પોક’ મોડેલ કેવી રીતે કાર્ય કરશે?
“હબ એન્ડ સ્પોક” મોડેલ એક ડિલિવરી સિસ્ટમ છે જે સાયકલ વ્હીલની જેમ કામ કરે છે, જેમાં એક “હબ” (કેન્દ્ર) બધા “સ્પોક્સ” (નાના, પેટાકંપની સ્થાનો) ને જોડે છે. દરેક “હબ” સરેરાશ ચાર “સ્પોક્સ” સાથે જોડાયેલ હશે, જે અદ્યતન માળખાગત સુવિધાઓ, આધુનિક સાહસો, ડિજિટલ લર્નિંગ સિસ્ટમ્સ અને ઇન્ક્યુબેશન સુવિધાઓથી સજ્જ ક્લસ્ટર બનાવશે. પીએમઓ અનુસાર, મુખ્ય ઉદ્યોગ ભાગીદારો આ ક્લસ્ટરોનું સંચાલન કરશે અને બજારની માંગ સાથે સંરેખિત પરિણામ-આધારિત કુશળતા સુનિશ્ચિત કરશે. હબમાં નવીનતા કેન્દ્રો, ટ્રેનર તાલીમ સુવિધાઓ, ઉત્પાદન એકમો અને પ્લેસમેન્ટ સેવાઓ પણ હશે, જ્યારે સ્પોક્સ ઍક્સેસ વિસ્તારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. “સામૂહિક રીતે, પીએમ-સેટુ ભારતના ITI ઇકોસિસ્ટમને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરશે, તેને સરકારની માલિકીની છતાં ઉદ્યોગ-વ્યવસ્થાપિત બનાવશે, વિશ્વ બેંક અને એશિયન વિકાસ બેંક તરફથી વૈશ્વિક સહ-ધિરાણ સહાય સાથે,” નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે. યોજનાના અમલીકરણના પ્રથમ તબક્કામાં, બિહારના પટના અને દરભંગામાં ITI પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે.
1200 વ્યાવસાયિક કૌશલ્ય પ્રયોગશાળાઓનું ઉદ્ઘાટન
પ્રધાનમંત્રી 34 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 400 નવોદય વિદ્યાલયો અને 200 એકલવ્ય મોડેલ રહેણાંક શાળાઓમાં સ્થાપિત 1,200 વ્યાવસાયિક કૌશલ્ય પ્રયોગશાળાઓનું પણ ઉદ્ઘાટન કરશે, એમ પીએમઓએ જણાવ્યું હતું. આ પ્રયોગશાળાઓ દૂરના અને આદિવાસી વિસ્તારોના વિદ્યાર્થીઓને આઇટી, ઓટોમોટિવ, કૃષિ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, લોજિસ્ટિક્સ અને પર્યટન સહિત 12 ઉચ્ચ-માગવાળા ક્ષેત્રોમાં વ્યવહારુ તાલીમ પૂરી પાડશે. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) ના અભ્યાસક્રમ અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટમાં ઉદ્યોગ-સંબંધિત શિક્ષણ પ્રદાન કરવા અને રોજગાર માટે પાયો નાખવા માટે 1,200 વ્યાવસાયિક શિક્ષકોને તાલીમ આપવાનો સમાવેશ થાય છે. આ કાર્યક્રમ ખાસ કરીને બિહારમાં પરિવર્તનકારી પ્રોજેક્ટ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જે રાજ્યના સમૃદ્ધ વારસા અને યુવા વસ્તી વિષયકતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે, એમ નિવેદનમાં જણાવાયું છે.
‘મુખ્યમંત્રી નિશ્ચય સ્વ-સહાય ભથ્થું યોજનાનો શુભારંભ કરશે’
પીએમ મોદી બિહારની સુધારેલી “મુખ્યમંત્રી નિશ્ચય સ્વયં સહાયતા ભટ્ટ યોજના” પણ શરૂ કરશે, જે હેઠળ આશરે પાંચ લાખ સ્નાતકોને બે વર્ષ માટે ₹1,000 નું માસિક ભથ્થું અને મફત કૌશલ્ય તાલીમ મળશે. તેઓ સુધારેલી “બિહાર વિદ્યાર્થી ક્રેડિટ કાર્ડ” યોજના પણ શરૂ કરશે, જે ₹4 લાખ સુધીની વ્યાજમુક્ત શિક્ષણ લોન પૂરી પાડે છે. આ યોજના હેઠળ 3.92 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓને ₹7,880 કરોડથી વધુની લોન મળી ચૂકી છે. રાજ્યમાં યુવા સશક્તિકરણને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે, મોદી બિહાર યુવા આયોગનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન કરશે, જે 18 થી 45 વર્ષની વયના લોકો માટે એક વૈધાનિક આયોગ છે, જેનો હેતુ રાજ્યની યુવા વસ્તીની સંભાવનાનો ઉપયોગ કરવાનો છે, એક નિવેદનમાં જણાવાયું છે.
યુનિવર્સિટીઓમાં નવી શૈક્ષણિક અને સંશોધન સુવિધાઓ માટે શિલાન્યાસ
બિહારમાં આ વર્ષે વિધાનસભા ચૂંટણી યોજાવાની છે. બિહાર કેન્દ્ર અને રાજ્યમાં NDA સરકારોની અનેક વિકાસ અને કલ્યાણકારી પહેલોના કેન્દ્રમાં રહ્યું છે. બિહારમાં બીજો એક પ્રોજેક્ટ જેનું ઉદ્ઘાટન પ્રધાનમંત્રી કરશે તે છે જન નાયક કરપુરી ઠાકુર સ્કિલ યુનિવર્સિટી, જેનો ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક કાર્યબળ તૈયાર કરવા માટે ઉદ્યોગ-લક્ષી અભ્યાસક્રમો અને વ્યાવસાયિક શિક્ષણ પ્રદાન કરવાનો છે. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 ને અનુરૂપ, ઉચ્ચ શિક્ષણની તકોમાં સુધારો કરવાના વિઝન સાથે, પ્રધાનમંત્રી PM-USHA (પ્રધાનમંત્રી ઉચ્ચતર શિક્ષા અભિયાન) હેઠળ બિહારની ચાર યુનિવર્સિટીઓમાં નવી શૈક્ષણિક અને સંશોધન સુવિધાઓનો શિલાન્યાસ કરશે, જેમાં પટણા યુનિવર્સિટી, મધેપુરામાં ભૂપેન્દ્ર નારાયણ મંડળ યુનિવર્સિટી, છપરામાં જય પ્રકાશ યુનિવર્સિટી અને પટણામાં નાલંદા ઓપન યુનિવર્સિટીનો સમાવેશ થાય છે. PMO અનુસાર, કુલ ₹160 કરોડની ફાળવણી સાથેના આ પ્રોજેક્ટ્સ આધુનિક શૈક્ષણિક માળખા, અદ્યતન પ્રયોગશાળાઓ, છાત્રાલયો અને બહુ-શાખાકીય શિક્ષણ દ્વારા 27,000 થી વધુ વિદ્યાર્થીઓને લાભ આપશે.
એનઆઈટી પટનાનું બિહતા કેમ્પસ રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવશે
પીએમ મોદી NIT પટનાના બિહતા કેમ્પસને રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરશે. આશરે 6,500 વિદ્યાર્થીઓની ક્ષમતા ધરાવતા, કેમ્પસમાં અદ્યતન સુવિધાઓ છે, જેમાં 5G યુઝ કેસ લેબ, ISRO ના સહયોગથી સ્થાપિત પ્રાદેશિક અવકાશ શૈક્ષણિક કેન્દ્ર અને એક નવીનતા અને ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટરનો સમાવેશ થાય છે, જે પહેલાથી જ નવ સ્ટાર્ટ-અપ્સને ટેકો આપી ચૂક્યું છે. પ્રધાનમંત્રી બિહાર સરકારમાં 4,000 થી વધુ નવા ભરતી થયેલા ઉમેદવારોને નિમણૂક પત્રોનું વિતરણ પણ કરશે અને મુખ્યમંત્રી છોકરાઓ/છોકરીઓ શિષ્યવૃત્તિ યોજના હેઠળ ધોરણ 9 અને 10 ના 2.5 મિલિયન વિદ્યાર્થીઓને ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) દ્વારા 450 કરોડ રૂપિયાની શિષ્યવૃત્તિનું વિતરણ કરશે.
