દેશભરમાં SIR પ્રક્રિયા હાથ ધરવા માટે ચૂંટણી પંચ દ્વારા તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે. ચૂંટણી પંચે રાજધાની દિલ્હીમાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજીને મહત્ત્વની જાહેરાત કરી છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું છે કે, બિહારની જેમ દેશના અન્ય 12 રાજ્યમાં સ્પેશિયલ ઈન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)નો બીજો તબક્કો શરૂ કરાશે.

દિલ્હીમાં પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધિત કરતા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે કહ્યું કે, ‘આજે અમે અહીં SIRના બીજા તબક્કાની શરૂઆતની જાહેરાત માટે આવ્યા છીએ. 12 રાજ્યોની મતદાર યાદીના SIRનો બીજો તબક્કો શરૂ કરાઈ રહ્યો છે. આ પ્રક્રિયા હેઠળ તમામ રાજ્યમાં મતદાર યાદીમાં નવા નામ ઉમેરવાનું, કાઢવાનું અને અન્ય ખામીઓ સુધારવાનું કામ કરાશે. હું બિહારના 7.5 કરોડ મતદારોને નમન કરું છું, જેમણે આ પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભાગીદારી નિભાવી અને તેને સફળ બનાવી.’

મતદાન મથકોની સંખ્યામાં પણ ફેરફાર થશે.
ચૂંટણી કમિશનરે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે હવે કોઈપણ મતદાન મથકમાં 1,000 થી વધુ મતદારો હોઈ શકે નહીં. પરિણામે, ખાસ સઘન સુધારા પછી મતદાન મથકોની સંખ્યામાં પણ ફેરફાર થશે, જેથી ક્યાંય મતદારોની ભીડ ન થાય.

પ્રક્રિયા શું છે?

• SIR પ્રક્રિયા ત્રણ તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે. પ્રથમ તબક્કામાં, મતદારોના નામ 2003 ની મતદાર યાદી સાથે જોડવામાં આવશે. મતદારોએ ફક્ત 2003 ની મતદાર યાદીમાં તેમનું અથવા તેમના માતાપિતાનું નામ ક્યાં હતું તે દર્શાવવાની જરૂર છે.
• જેમના નામ 2003 ની મતદાર યાદીમાં જોડાયેલા ન હતા તેમને બીજા તબક્કામાં ઉમેરવામાં આવશે. આ તબક્કામાં, ચૂંટણી પંચ એવા લોકોને નોટિસ જારી કરશે જેમના નામ લિંક થયેલા ન હતા. મતદારોએ સંબંધિત દસ્તાવેજો પ્રદાન કરવા જરૂરી રહેશે. આધાર કાર્ડ પણ સ્વીકારવામાં આવશે. તેમણે 2003 માં તેમના અને તેમના માતાપિતાના સ્થાનોની વિગતો પણ આપવી જરૂરી રહેશે. આ પછી, એક કામચલાઉ યાદી બહાર પાડવામાં આવશે.
• કામચલાઉ યાદી જાહેર થયા પછી મતદારોને અપીલ કરવાનો અધિકાર રહેશે. જે લોકોના નામ બીજા તબક્કામાં પણ યાદીમાં સામેલ ન હતા તેઓ અપીલ કરી શકશે. વધુમાં, જેમના નામ કે અન્ય માહિતીમાં વિસંગતતા હશે તેઓ પણ તેમની માહિતીમાં સુધારો કરાવી શકશે.

SIR 9 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં યોજાશે, યાદી જુઓ

બિહાર પછી, સમગ્ર દેશમાં ખાસ સઘન સુધારાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવનાર છે. આ અંગે માહિતી આપતાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે જણાવ્યું હતું કે બિહારમાં ખાસ સઘન સુધારાની પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કર્યા પછી, તેનો બીજો તબક્કો શરૂ કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે SIRનો બીજો તબક્કો પસંદગીના રાજ્યોમાં હાથ ધરવામાં આવશે. આ દરમિયાન, ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ પ્રક્રિયાનો હેતુ લાયક મતદારોને યાદીમાં સામેલ કરવાનો અને અયોગ્ય મતદારોને મતદાર યાદીમાંથી બાકાત રાખવાનો છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે કહ્યું કે દેશમાં છેલ્લી વખત 21 વર્ષ પહેલાં ખાસ સઘન સુધારા હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા. હવે આમાં ફેરફાર જરૂરી છે.

ચૂંટણી કમિશનરે માહિતી આપી હતી કે બીએલઓ દરેક ઘરની ત્રણ વખત મુલાકાત લેશે. આ દરમિયાન, તેઓ મતદારોને મળશે અને યાદીમાં તેમના નામની પુષ્ટિ કરશે, તેમને મતદાર યાદીમાં તેમના નામ ઉમેરવા માટે ફોર્મ આપશે. જે લોકો દિવસ દરમિયાન ઘરની બહાર રહે છે અથવા ઓફિસે જાય છે, તેઓ તેમના નામ ઓનલાઈન ઉમેરી શકશે. નવી મતદાર યાદીમાં તેમના નામ ઉમેરવા માટે, મતદારોએ પ્રથમ તબક્કામાં કોઈ દસ્તાવેજ આપવાની જરૂર રહેશે નહીં. તેમણે ફક્ત એ જણાવવાનું રહેશે કે તેમનું નામ 2003 ની મતદાર યાદીમાં હતું કે નહીં અને જો તેમનું નામ ન હોય તો તેમના માતાપિતાનું નામ હતું. તમામ રાજ્યોની 2003 ની મતદાર યાદી ચૂંટણી પંચની વેબસાઇટ પર જોઈ શકાય છે.

SIR શું છે?
SIR એ ચૂંટણી પંચની એક પ્રક્રિયા છે જેમાં મતદાર યાદી અપડેટ કરવામાં આવે છે. ખાસ સઘન પુનરાવર્તન એ એક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા ચૂંટણી પંચ મતદાર યાદી અપડેટ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ક્યારેક એવું જોવા મળે છે કે કોઈ વ્યક્તિનું અવસાન થયું છે પરંતુ તેનું નામ મતદાર યાદીમાં હાજર છે, ક્યારેક કોઈ વ્યક્તિ 18 વર્ષની થઈ જાય છે પરંતુ તેનું નામ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવતું નથી, આવી સ્થિતિમાં, ખાસ સઘન પુનરાવર્તન દ્વારા મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા ઉમેરવામાં આવે છે.

ચૂંટણી પંચ આજે દેશભરમાં મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) ના પ્રથમ તબક્કાની તારીખો જાહેર કરે તેવી શક્યતા છે. ચૂંટણી પંચ સાંજે 4:15 વાગ્યે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરશે, જ્યાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના નેતૃત્વમાં સંપૂર્ણ વિગતો શેર કરવામાં આવશે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે પ્રથમ તબક્કામાં, 10 થી 15 રાજ્યોમાં મતદાર યાદી સુધારણા થશે, જેમાં 2026 માં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાનાર છે તે રાજ્યોનો પણ સમાવેશ થાય છે. 2026 માં આસામ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી, કેરળ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં વિધાનસભા ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે.

એ નોંધવું જોઈએ કે ભારતીય ચૂંટણી પંચની ટીમે તમામ રાજ્યોના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ (CEOs) સાથે બેઠક કર્યા પછી દેશભરમાં SIR ના ફોર્મેટને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું. બધા CEOs ને અગાઉના SIR હેઠળ અપડેટ કરેલી મતદાર યાદીઓ સત્તાવાર વેબસાઇટ પર અપલોડ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.

પ્રથમ તબક્કામાં SIR કયા રાજ્યોમાં હશે?

• પશ્ચિમ બંગાળ
• આસામ
• તમિલનાડુ
• પુડુચેરી
• કેરળ

SIR શું છે?
SIR એ ચૂંટણી પંચની એક પ્રક્રિયા છે જેમાં મતદાર યાદી અપડેટ કરવામાં આવે છે. ખાસ સઘન પુનરાવર્તન એ એક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા ચૂંટણી પંચ મતદાર યાદી અપડેટ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ક્યારેક એવું જોવા મળે છે કે કોઈ વ્યક્તિનું અવસાન થયું છે પરંતુ તેનું નામ મતદાર યાદીમાં હાજર છે, ક્યારેક કોઈ વ્યક્તિ 18 વર્ષની થઈ જાય છે પરંતુ તેનું નામ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવતું નથી, આવી સ્થિતિમાં, ખાસ સઘન પુનરાવર્તન દ્વારા મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા ઉમેરવામાં આવે છે.

ઘણી વખત લોકો ચૂંટણી યોજાઈ રહી હોય તે વિસ્તાર છોડીને જતા રહે છે, આવા કિસ્સાઓમાં પણ SIR દ્વારા મતદારનું નામ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે.

શું બધા મતદારોએ દસ્તાવેજો બતાવવા પડશે?
ઘણા લોકો વિચારી રહ્યા છે કે શું, વર્તમાન SIR પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં રાખીને, બધા મતદારોએ તેમના દસ્તાવેજો બતાવવા જરૂરી રહેશે. હકીકતમાં, આવું બિલકુલ નથી. જો કોઈ મતદારનું નામ કોઈપણ કારણોસર મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યું હોય, તો તેઓ તેમના દસ્તાવેજો બતાવીને તેમનું નામ યાદીમાં ઉમેરી શકે છે. જેમના નામ પહેલાથી જ મતદાર યાદીમાં છે તેમને કોઈ દસ્તાવેજો બતાવવાની જરૂર નથી.