દિલ્હી-એનસીઆરમાં વધી રહેલા વાયુ પ્રદૂષણની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) પાસેથી સોગંદનામું માંગ્યું હતું. ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ અને કે. વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે કમિશનને સ્પષ્ટતા કરવા જણાવ્યું છે કે પ્રદૂષણને રોકવા માટે અત્યાર સુધીમાં કયા કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અધિકારીઓએ માત્ર પરિસ્થિતિ વધુ વણસે ત્યારે જ પગલાં લેવાને બદલે, પરિસ્થિતિ ગંભીર બને તે પહેલાં જ અગાઉથી તૈયારી કરવી જોઈએ અને સમયસર પગલાં લેવા જોઈએ.

દિવાળી સમયે 37 માંથી 9 સ્ટેશનો જ કાર્યરત હતા
સુનાવણી દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલ અપરાજિતા સિંહ, જેઓ કોર્ટના એમિકસ ક્યુરી તરીકે મદદ કરી રહ્યાં છે તેમણે મહત્વનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કોર્ટના ધ્યાન પર લાવ્યું કે દિવાળીના સમયગાળા દરમિયાન દિલ્હીના ઘણા વાયુ ગુણવત્તા મોનિટરિંગ સ્ટેશનો કાર્યરત નહોતા. તેમણે જણાવ્યું કે કુલ 37 સ્ટેશનોમાંથી ફક્ત નવ સ્ટેશન જ સતત કામ કરી રહ્યા હતા. સિંહે દલીલ કરી હતી કે જો મોનિટરિંગ સ્ટેશનો યોગ્ય રીતે કામ નહીં કરે, તો ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) ક્યારે લાગુ કરવો તે નક્કી કરવું ખૂબ મુશ્કેલ બની જશે, જેનાથી પ્રદૂષણ સામેની લડાઈ નબળી પડી શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે CAQM ને આદેશ આપ્યો કે તે પ્રદૂષણને “ગંભીર સ્તર” સુધી પહોંચતું અટકાવવા માટે લેવાયેલા પગલાંઓ અને ભવિષ્યમાં પ્રસ્તાવિત પગલાંઓનું વિગતવાર સોગંદનામું દાખલ કરે. કોર્ટે ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું કે એજન્સીઓએ ફક્ત પરિસ્થિતિ પર “પ્રતિક્રિયા” આપવાના બદલે “અગાઉથી તૈયારી” રાખવાની નીતિ અપનાવવી જોઈએ. CAQM નું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલે જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) પ્રદૂષણ ડેટા પર દેખરેખ રાખવા માટે જવાબદાર છે. વધારાના સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે બધી એજન્સીઓ ટૂંક સમયમાં તેમના સંબંધિત અહેવાલો ફાઇલ કરશે.

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે 15 ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટે દિવાળી દરમિયાન દિલ્હી-એનસીઆરમાં ગ્રીન ફટાકડાના મર્યાદિત વેચાણ અને ફોડવાની મંજૂરી આપી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે પરંપરાગત ઉજવણીઓ અને પર્યાવરણીય ચિંતાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મહત્ત્વપૂર્ણ છે. કોર્ટે આ છૂટને “ટેસ્ટ કેસ” ના આધારે વર્ણવી હતી અને સાથે જ CPCB અને રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડને 14 થી 25 ઓક્ટોબર સુધી હવાની ગુણવત્તાનું દૈનિક ધોરણે નિરીક્ષણ કરીને અહેવાલ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે રખડતા કૂતરા કેસની સુનાવણી કરી. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે તે 7 નવેમ્બરના રોજ આદેશ પસાર કરશે. ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ, સંદીપ મહેતા અને એન.વી. અંજારિયાની બનેલી ત્રણ સભ્યોની વિશેષ બેન્ચે નોંધ્યું કે મોટાભાગના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવો તેમની સમક્ષ હાજર હતા. કોર્ટે કેરળના મુખ્ય સચિવ દ્વારા મુક્તિની વિનંતી કરતી અરજીને મંજૂરી આપી, જેમાં મુખ્ય સચિવ હાજર હોવાનું નોંધ્યું.

આગામી સુનાવણી 7 નવેમ્બરે
બેન્ચે કહ્યું કે આ કેસમાં એનિમલ વેલફેર બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયાને પણ પક્ષકાર બનાવવો જોઈએ. સુનાવણીની શરૂઆતમાં, સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ બેન્ચને માહિતી આપી કે મોટાભાગના રાજ્યોએ આ મામલે તેમના પાલન સોગંદનામા દાખલ કર્યા છે. બેન્ચે કહ્યું, “નિર્ણય માટે 7 નવેમ્બરની તારીખ સૂચવો.” સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોની ભૌતિક હાજરી હવે જરૂરી નથી. જો કે, બેન્ચે કહ્યું કે આદેશોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળતાના કિસ્સામાં, મુખ્ય સચિવોની હાજરી ફરીથી જરૂરી બનશે.

કોર્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરી
સુપ્રીમ કોર્ટે 27 ઓક્ટોબરે આ મામલાની સુનાવણી કરતી વખતે, પશ્ચિમ બંગાળ અને તેલંગાણા સિવાયના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને 3 નવેમ્બરે તેની સમક્ષ હાજર થવા અને કોર્ટના 22 ઓગસ્ટના આદેશ છતાં પાલન સોગંદનામા કેમ દાખલ કરવામાં આવ્યા નથી તે સમજાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. 22 ઓગસ્ટના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પશુ જન્મ નિયંત્રણ (ABC) નિયમોનું પાલન કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે પૂછ્યું હતું. બેન્ચે તેના આદેશનું પાલન ન થવા પર નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી અને કહ્યું હતું કે 27 ઓક્ટોબર સુધી, પશ્ચિમ બંગાળ, તેલંગાણા અને દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (MCD) સિવાય કોઈપણ રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશે પાલન સોગંદનામા દાખલ કર્યા નથી.

કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે મુખ્ય સચિવોએ કોર્ટ સમક્ષ હાજર થવું જોઈએ અને સમજાવવું જોઈએ કે તેમણે પાલન સોગંદનામા કેમ દાખલ કર્યા નથી. 27 ઓક્ટોબરના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે પાલન સોગંદનામા દાખલ ન કરવા બદલ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ઠપકો આપ્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે આવી ઘટનાઓ વારંવાર બની રહી છે અને વિદેશમાં દેશની “પ્રતિષ્ઠા” ને ખરડી રહી છે.

કોર્ટે કેસનો વ્યાપ વધાર્યો
અગાઉ, સુપ્રીમ કોર્ટે રખડતા કૂતરા કેસનો વ્યાપ દિલ્હી-એનસીઆરની સીમાઓથી આગળ વધારી દીધો હતો અને તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આ કેસમાં પક્ષકાર બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. તેણે મ્યુનિસિપલ અધિકારીઓને કૂતરાઓના ઘેરા, પશુચિકિત્સકો, કૂતરા પકડનારા કર્મચારીઓ અને ખાસ કરીને સુધારેલા વાહનો અને પાંજરા માટે ઉપલબ્ધ સંસાધનોના સંપૂર્ણ ડેટા સાથે પાલન સોગંદનામું ફાઇલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો જેથી એબીસી નિયમોનું પાલન કરી શકાય. બેન્ચે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પણ આ કેસમાં પક્ષકાર બનાવ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે એબીસી નિયમોનું પાલન સમગ્ર ભારતમાં એકસરખી રીતે થવું જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટ 28 જુલાઈના રોજ એક મીડિયા રિપોર્ટ પર સ્વતઃ સંજ્ઞાન લીધા બાદ આ કેસની સુનાવણી કરી રહી છે જેમાં રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં રખડતા કૂતરા કરડવાથી ખાસ કરીને બાળકોમાં હડકવાનો રોગ ફેલાતો હોવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

રાજસ્થાનના જયપુરમાં ભયાનક માર્ગ અકસ્માત થયો છે. જેમાં એક ડમ્પરે 10થી વધુ વાહનોને ટક્કર મારી હતી. આ ઘટનામાં 10 લોકોના મોત થયાના અહેવાલ છે અને ઘણા લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. આ અકસ્માત હરમાડા વિસ્તારમાં પુરઝડપે આવતા ડમ્પરે લગભગ એક ડઝન વાહનોને ટક્કર મારી હતી. આ અકસ્માતમાં મૃતકોની સંખ્યા વધવાની આશંકા છે.

ડમ્પર ચાલકે કાબુ ગુમાવ્યો હતો
આ અકસ્માત બપોરે 1 વાગ્યાની આસપાસ સીકર રોડ પર લોહા મંડી વિસ્તારમાં થયો હતો. જયારે રોડ પર ટ્રાફિક સામાન્ય હતો ત્યારે અચાનક પુરઝડપે આવી રહેલા ડમ્પર ચાલકે કાબુ ગુમાવ્યો અને સામેથી આવતા વાહનો સાથે અથડાવા લાગ્યો હતો. આ ટક્કર એટલી ગંભીર હતી કે ઘણી કાર અને બાઇકને ભારે નુકસાન થયું. ડમ્પરે અનેક વાહનોને ટક્કર મારી હતી. તેમજ આ અકસ્માતને કારણે રોડ પર અફડાતફડી મચી ગઈ હતી.

ફાયર બ્રિગેડ અને એમ્બ્યુલન્સ ઘટના સ્થળે પહોંચી
આ દુર્ઘટનાની જાણ થતા જ પોલીસ, ફાયર બ્રિગેડ અને એમ્બ્યુલન્સ ઘટના સ્થળે પહોંચી હતી. તેમજ રાહત અને બચાવ કામગીરીમાં લાગ્યા હતા. આ અકસ્માતમાં અનેક લોકો વાહનો નીચે ફસાયા હતા. તેમજ ડમ્પરે નીચે અનેક વાહનો દબાયા હતા. જેમાં ઘાયલોને સારવાર માટે હોસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યા છે. જયારે મૃતકોને શબને પોસ્ટ મોર્ટમ માટે મોક્લવામાં આવ્યા છે.

જમ્મુ કાશ્મીરના પહલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલા બાદ આ વિસ્તારમાં વિકાસ કાર્યો પર રોક લગાવવામાં આવી હતી. જયારે હવે એનઆઈએ જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામના બાયસરન વિસ્તારમાં 1.4 કિલોમીટરના કેબલ કાર પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી છે. આ પ્રોજેક્ટનો અંદાજીત ખર્ચ 120 કરોડનો છે. જે 18 મહિનામાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે અને પ્રવાસનને વેગ આપશે. બાયસરન એ જ વિસ્તાર છે જ્યાં 22 એપ્રિલ 2025 ના રોજ થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં 26 લોકો માર્યા ગયા હતા.

એનઆઈએ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી
આ અંગે મળતી માહિતી મુજબ જમ્મુ અને કાશ્મીર વહીવટીતંત્રે આ પ્રોજેક્ટ પર એનઆઈએનો અભિપ્રાય માંગ્યો હતો, કારણ કે એજન્સી આ જ આતંકવાદી હુમલાની તપાસ કરી રહી છે. એનઆઈએના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, અમને પ્રોજેક્ટ પર અમારો અભિપ્રાય પૂછવામાં આવ્યો હતો અને અમે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તપાસના દૃષ્ટિકોણથી અમને કોઈ વાંધો નથી.

હલગામ પછીની પરિસ્થિતિને કારણે કામ હજુ સુધી શરૂ થયું નથી
આ પ્રોજેક્ટ અંગે 27 ઓક્ટોબરના રોજ જમ્મુ કાશ્મીર વિધાનસભામાં પહલગામના ધારાસભ્ય અલ્તાફ અહેમદ વાનીના પ્રશ્નના જવાબમાં સરકારે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ એક કંપનીને સોંપવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ પહલગામ પછીની પરિસ્થિતિને કારણે કામ હજુ સુધી શરૂ થયું નથી.

પ્રોજેક્ટ માટે બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર
જમ્મુ અને કાશ્મીર કેબલ કાર કોર્પોરેશને આ 1.4 કિલોમીટરના પ્રોજેક્ટ માટે બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરી છે. જેમાં નીચેનું સ્ટેશન યાત્રી નિવાસની નજીક હશે અને ઉપરનું સ્ટેશન બાયસરનમાં હશે. આ પ્રોજેક્ટ માટે કુલ 9.13 હેક્ટર જમીનની જરૂર પડશે જે વન વિભાગ હસ્તગત છે.

કંપની સાથે કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા
મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લા જણાવ્યું હતું કે પ્રોજેક્ટ માટે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ તૈયાર કરવા માટે ટેન્ડર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ કંપની સાથે કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. જો કે, સુરક્ષાના લીધે એજન્સી હજુ સુધી સ્થળ નિરીક્ષણ કરી શકી નથી.