ભારતીય સેના હાલમાં તેના સૌથી મોટા માનવશક્તિ સંકટમાંથી એકનો સામનો કરી રહી છે. આશરે 1.8 લાખ સૈનિકોની અછત સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે. કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન સેનાએ આ પરિસ્થિતિનો સૌથી વધુ સામનો કરવો પડ્યો હતો, જ્યારે ભરતી બે વર્ષ સુધી બંધ રહી હતી અને દર વર્ષે હજારો સૈનિકો નિવૃત્ત થતા રહ્યા. ભરતીના આ અભાવ અને સતત નિવૃત્તિને કારણે ખાલી જગ્યાઓમાં વધારો થયો. 2022માં અગ્નિપથ પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકાયો તે પહેલાં જ આ અછત ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી. આ તે જગ્યા છે જ્યાં ભારતીય સેનાનું માળખું ધીમે ધીમે અસંતુલિત થવા લાગ્યું.

અગ્નિપથ પ્રોજેક્ટ 2022માં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો, અને પ્રથમ તબક્કામાં, ફક્ત 46,000 અગ્નિવીરોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. તેમાંથી આશરે 40,000 સૈન્યમાં ગયા જ્યારે બાકીના નૌકાદળ અને વાયુસેનાને ફાળવવામાં આવ્યા હતા. યોજના મુજબ થોડા વર્ષોમાં અગ્નિવીરોની સંખ્યા વધારીને 1.75 લાખ કરવામાં આવી હતી પરંતુ આ સમયગાળા દરમિયાન 60,000-65,000 નિવૃત્ત સૈનિકો દર વર્ષે નિવૃત્ત થતા રહ્યા. નવા અગ્નિવીરોની સંખ્યા ઓછી હતી અને નિવૃત્તિઓ વધુ હતી. આના કારણે દર વર્ષે વધુ અછત સર્જાઈ અને દળનું સંતુલન બગડવા લાગ્યું.

પહેલી બેચ 2026 માં નિવૃત્ત થશે
અગ્નિવીર મોડેલ હેઠળ પહેલી બેચ ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યા પછી 2026 માં નિવૃત્ત થવાનું શરૂ કરશે. આમાંથી માત્ર 25 ટકા કર્મચારીઓને કાયમી ધોરણે સેનામાં સોંપવામાં આવશે. ત્યારબાદ બાકીના કર્મચારીઓ જશે. આનાથી સેનાની એકંદર અછતમાં વધુ વધારો થશે. આ પડકારને ધ્યાનમાં રાખીને સેનાએ હવે તેની ભરતી પેટર્ન બદલવા માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું છે.

દર વર્ષે 1 લાખથી વધુ અગ્નિવીરોની ભરતી કરવાની તૈયારીઓ
સૂત્રો અનુસાર સેના હવે મોટા પાયે ખાલી જગ્યાઓ ભરવાની યોજના બનાવી રહી છે. વર્તમાન વાર્ષિક ભરતી લગભગ 45-50 હજાર છે, જેને વધારીને 100,000 થી વધુ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. આટલી મોટી સંખ્યા જરૂરી છે કારણ કે પહેલી બેચ 2026 માં નિવૃત્ત થશે જ્યારે નિયમિત સૈનિકો નિવૃત્ત થતા રહેશે જેનાથી મોટો તફાવત સર્જાશે. સમયસર અછતને પહોંચી વળવા માટે 2025 થી ભરતી પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવામાં આવશે.

શું તાલીમ કેન્દ્રો આટલી મોટી બેચને સંભાળી શકશે?
સેના હાલમાં તેના રેજિમેન્ટલ કેન્દ્રોમાં શક્તિ, તાલીમ ક્ષમતાઓ અને ઉપલબ્ધ સ્ટાફનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે. મોટી સંખ્યામાં અગ્નિવીરોની ભરતી ફક્ત ત્યારે જ લાગુ કરવામાં આવશે જ્યારે ખાતરી કરવામાં આવે કે તાલીમની ગુણવત્તા પ્રભાવિત ન થાય અને તમામ સલામતી ધોરણો જાળવવામાં આવે. તેથી, નિર્ણય ઉતાવળમાં લેવામાં આવશે નહીં, પરંતુ સેનાની વાસ્તવિક ક્ષમતાઓ અનુસાર આગળ વધશે.

સેનાનું સત્તાવાર નિવેદન
મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં, સેનાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે અગ્નિપથના પ્રથમ તબક્કામાં 1.75 લાખ અગ્નિવીરોને સામેલ કરવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. વધુમાં વર્તમાન અછતને પહોંચી વળવા માટે વધારાની ખાલી જગ્યાઓ બહાર પાડવામાં આવશે. આ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે આગામી મહિનાઓમાં નોંધપાત્ર ભરતીની અપેક્ષા રાખવામાં આવશે.

મુંબઈમાં એક વ્યક્તિના જન્મદિવસની ઉજવણી તેના મિત્રો દ્વારા જીવતો સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે તેના જન્મદિવસની ઉજવણી મૃત્યુની નજીક પહોંચી ગઈ. પાંચ મિત્રોના જૂથે તેમના એક મિત્ર, અબુલ રહેમાન મક્સૂદ આલમ ખાનને કેક કાપવા અને તેનો જન્મદિવસ ઉજવવાના બહાને આમંત્રણ આપ્યું હતું. જોકે, અબુલે કેક કાપવાનું શરૂ કરતાની સાથે જ, તેઓએ તેને જીવતો સળગાવી દેવાની તેમની મૂળ યોજનાને અમલમાં મૂકી. હત્યાના પ્રયાસનો કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે.

25 નવેમ્બરનો દિવસ હતો, અબુલ રહેમાન મકસૂદ આલમ ખાનના જન્મદિવસની પૂર્વસંધ્યાએ. રાત્રે લગભગ 8 વાગ્યે, તેના એક મિત્ર, અયાઝ મલિકે, તેને કેક કાપવાની યોજના વિશે જણાવવા માટે ફોન કર્યો. 21 વર્ષીય અબુલ ખુશ થઈને આ યોજનામાં સહમત થઈ ગયો.

પછી, મધ્યરાત્રિએ, બીજા મિત્ર, શરીફે ફોન કરીને અબુલને કોહિનૂર ફેઝ 3 સોસાયટીના વિંગ નંબર 26 પર આવવા કહ્યું. જ્યારે અબુલ નીચે ગયો, ત્યારે તેનું સ્વાગત પાંચ મિત્રો – અયાઝ મલિક, અશરફ મલિક, કાસિમ ચૌધરી, હુઝૈફા ખાન અને શરીફ શેખ – અને એક કેક દ્વારા કરવામાં આવ્યું.

પીડિતાએ જણાવ્યું કે, અબુલે કેક કાપવા અને તેના જન્મદિવસ પર વીંટી પહેરવા માટે છરી ઉપાડી કે તરત જ ઉજવણી જીવલેણ બની ગઈ. બધાએ તેના પર પથ્થરમારો શરૂ કરી દીધો.

આ દરમિયાન, અયાઝ પેટ્રોલની બોટલ લાવ્યો અને અશરફની મદદથી અબુલ પર રેડવાનું શરૂ કર્યું. અબુલને પેટ્રોલની ગંધ આવી અને તે ચીસો પાડવા લાગ્યો અને પૂછવા લાગ્યો, “તમે શું કરી રહ્યા છો?” બીજા ત્રણ આરોપીઓએ અબુલને પકડવાનો પ્રયાસ કર્યો અને કહેતા રહ્યા, “તે રેડો.”

અબુલ ભાગવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો ત્યારે અયાઝ મલિકે કથિત રીતે તેના લાઇટરથી તેને આગ લગાવી દીધી હતી. થોડી જ સેકન્ડોમાં, અબુલના કપડાંમાં આગ લાગી ગઈ અને તે પોતાનો જીવ બચાવવા ભાગી ગયો.

પીડિત બાજુની ઇમારત તરફ દોડી ગયો. તેણે સુરક્ષા ગાર્ડ પાસેથી પાણીની બોટલ લીધી અને તે પોતાના પર રેડી, પરંતુ તે આગ ઓલવવા માટે પૂરતી ન હતી. ત્યારબાદ તે નજીકના નળ પાસે દોડી ગયો અને આગ ઓલવાઈ જાય ત્યાં સુધી પોતાના પર પાણી રેડતો રહ્યો.

આરોપીઓમાંથી એક હુઝૈફા અબુલને સારવાર માટે શહેરની હોસ્પિટલમાં લઈ ગઈ.

મુંબઈની ગુરુ નાનક ખાલસા કોલેજમાં બેચલર ઓફ એકાઉન્ટિંગ એન્ડ ફાઇનાન્સ પ્રોગ્રામના બીજા વર્ષના વિદ્યાર્થી અબુલને ચહેરા, કાન, વાળ, છાતી, બંને હાથ અને જમણા હાથમાં ગંભીર દાઝી ગયેલી ઇજાઓ થઈ છે.

હત્યાના પ્રયાસના કેસમાં ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ (એફઆઈઆર) નોંધવામાં આવી છે, અને પાંચ મિત્રોના નામ આપવામાં આવ્યા છે.

દેશની જાણીતી પાન મસાલા બ્રાન્ડ ‘કમલા પસંદ’ અને ‘રાજશ્રી’ના માલિક કમલ કિશોરના પરિવારમાં એક દુઃખદ ઘટના બની છે. દિલ્હીના વસંત વિહાર વિસ્તારમાં રહેતી તેમની પુત્રવધૂ દીપ્તિ ચૌરસિયા (40 વર્ષ) એ આત્મહત્યા કરી હોવાના અહેવાલ પ્રાપ્ત થયા છે. મંગળવાર સાંજે દીપ્તિનો મૃતદેહ તેમના ઘરના રૂમમાં ચૂંદડી વડે લટકાવેલી હાલતમાં મળ્યો હતો. આ ઘટનાએ વેપારી વર્તુળ તેમજ પરિવારજનોમાં શોક અને દુઃખનો માહોલ છવાવી દીધો છે. ઘટના અંગે જાણ થતાં જ પોલીસ સ્થળ પર પહોંચી તપાસ શરૂ કરી હતી.

પોલીસ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, દીપ્તિ ચૌરસિયા અને તેમના પતિ હરપ્રીત ચૌરસિયા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી પારિવારિક તણાવ ચાલી રહ્યો હતો. 2010માં લગ્ન કરનાર આ દંપતીને એક 14 વર્ષનો પુત્ર પણ છે. આત્મહત્યાના સાચા કારણને જાણી લેવા પોલીસે તપાસ શરૂ કરી છે. ઘટનાસ્થળેથી પોલીસે એક સુસાઇડ નોટ પણ પ્રાપ્ત કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, નોટમાં દીપ્તિએ કોઈ વ્યક્તિ સામે સીધો આરોપ લગાવ્યો નથી, પરંતુ સંબંધમાં પ્રેમ અને વિશ્વાસના અભાવ અંગે ભાવનાત્મક લખાણ કર્યું છે. નોટમાં લખાયું છે: “જો કોઈ સંબંધમાં પ્રેમ ન હોય, વિશ્વાસ ન હોય, તો પછી તે સંબંધમાં રહેવાનું અને જીવવાનું કારણ શું છે?”

પોલીસ પ્રાથમિક તપાસમાં આ મામલાને આત્મહત્યા માની રહી છે, પરંતુ તમામ સંજોગોની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. મૃતદેહને પોસ્ટમોર્ટમ માટે મોકલી આપવામાં આવ્યો છે અને પરિવારના સભ્યોના નિવેદનો લેવામાં આવી રહ્યા છે. પોલીસ આ દિશામાં પણ તપાસ કરી રહી છે કે દીપ્તિ કોઈ માનસિક તણાવ, ડિપ્રેશન અથવા અન્ય પારિવારિક સમસ્યાથી પીડાઈ રહી હતી કે નહીં. હાઈ-પ્રોફાઇલ કેસ હોવાથી પોલીસ દરેક પુરાવા અને ઘટનાના તમામ પાસાઓને ખૂબ ધ્યાનપૂર્વક તપાસી રહી છે.

દીપ્તિ અને તેના પતિ હરપ્રીત વચ્ચે ચાલી રહેલા મતભેદને ધ્યાનમાં રાખીને, પોલીસ હરપ્રીતનો વિગતવાર નિવેદન લઈ રહી છે અને જરૂર પડે તો વધુ પૂછપરછ કરવાની શક્યતા છે. પારિવારિક કલહના કેસોમાં માત્ર સુસાઇડ નોટના આધારે તમામ બાબતો સ્પષ્ટ થતી નથી, તેથી પરિવારજનો અને નજીકના લોકો પાસેથી દીપ્તિના છેલ્લા દિવસોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અંગે પણ માહિતી મેળવી રહી છે. પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ અને તપાસ પૂર્ણ થતાં જ આ આત્મહત્યાનું સાચું કારણ બહાર આવી શકે છે.

દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પાસે 10 નવેમ્બરે થયેલા કાર બ્લાસ્ટના કેસમાં રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA)ને મોટી સફળતા મળી છે. એજન્સીએ એક વધુ આરોપીની ધરપકડ કરી છે, જે બ્લાસ્ટ કરનાર આતંકી ઉમર ઉન નબીને ઘટના પહેલાં છુપાવવાની જગ્યા અને અન્ય સુવિધાઓ આપી રહ્યો હતો.

ધરપકડ કરાયેલા આરોપી શોયબ, હરિયાણાના ફરીદાબાદના ધોઉજ વિસ્તારનો રહેવાસી છે. આ કેસમાં તે સાતમો આરોપી છે, જેની ધરપકડ થઈ છે. દિલ્હી બ્લાસ્ટ પછીથી શોયબ ભાગી ગયો હતો. NIAના જણાવ્યા અનુસાર, શોયબે આતંકી ઉમર ઉન નબીને ઘટના પહેલાં છુપાવ્યો હતો.

શોયબે ઉમરને કેવી મદદ આપી?
શોયબે બ્લાસ્ટ પહેલાં ઉમરને લોજિસ્ટિક સપોર્ટ આપ્યો હતો, જેમાં રહેવા, મુવમેન્ટ અને અન્ય જરૂરિયાતોનો સમાવેશ થાય છે. તપાસ એજન્સીઓએ અગાઉ પણ 6 આરોપીઓને ધરપકડ કરી છે, જેમને ઉમરના સહયોગી તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે.

આ ઉપરાંત, હુમલાની આખી સાજિશનું ખુલાસો કરવા માટે NIA અનેક રાજ્યોમાં દહેડુકી કરી રહી છે. આ સુસાઇડ કાર બ્લાસ્ટની સંપૂર્ણ સાજિશ ઉજાગર કરવા અને બાકીના સંડોવણીકર્તાઓ સુધી પહોંચવા માટે તપાસ ચાલુ છે.

દિલ્હી બ્લાસ્ટની વિગતો
10 નવેમ્બર 2025ના રોજ દિલ્હીના લાલ કિલ્લા મેટ્રો સ્ટેશન પાસે એક કારમાં થયેલા વિસ્ફોટે રાજધાની સહિત સમગ્ર દેશને હલાવી નાખ્યો હતો. આ ઘટનાને ‘વ્હાઇટ કોલર ટેરર’ નેટવર્કનો ભાગ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં વાંચનઘરેલા વ્યાવસાયિક ડોક્ટર્સની સંડોવણી છે. આ હુમલામાં અત્યાર સુધી 15 લોકોના મોત થયા છે અને 20થી વધુ ઘાયલ થયા છે. પ્રારંભિક તપાસમાં આ હુમલાના તાર વિદેશો સાથે જોડાયેલા હોવાની આશંકા વ્યક્ત થઈ છે, જેમાં પાકિસ્તાન તથા તુર્કીનો પણ હાથ હોવાનું કહેવાય છે. જોકે, હજુ સુધી કોઈ વિદેશી આતંકવાદી વિરુદ્ધ નામીના રિપોર્ટ સામે આવ્યો નથી.

મુખ્ય આરોપી ડૉ. ઉમર ઉન નબી વિશે
આ કેસના મુખ્ય આરોપી 36 વર્ષીય ડૉ. ઉમર મોહમ્મદ ઉન નબી, પુલવામાનો ડોક્ટર છે, જેને સુસાઈડ બોમ્બર તરીકે ઓળખાય છે. તપાસમાં મળેલા વીડિયોમાં તે આ હુમલાને ‘વ્હાઈટ કોલર ટેરર ’ તરીકે યોગ્ય ઠેરવે છે. તે ફરીદાબાદની અલ-ફલાહ યુનિવર્સિટીમાં જનરલ મેડિસિનના એસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર હતા અને તેઓએ બ્લાસ્ટ પહેલાં કારમાં બોમ્બ એસેમ્બલ કરવા માટે 3 કલાક વિતાવ્યા હતા.

આ ઘટના પછી કેન્દ્ર સરકારે તેને આતંકવાદી ઘટના ગણાવી છે અને તપાસ એજન્સીઓને કડક કાર્યવાહીના આદેશ આપ્યા છે. દિલ્હી સરકારે પીડિતોના પરિવારોને 10 લાખ રૂપિયાની સહાય જાહેર કરી છે.

ઇથિયોપિયાના હેલી ગુબ્બી જ્વાળામુખીના વિસ્ફોટ બાદ ઊઠેલો રાખ, જેણે સોમવારે મોડી રાત્રે દિલ્હી-એનસીઆર, ગુજરાત, રાજસ્થાન, પંજાબ અને હરિયાણા સહિત ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના મોટા હિસ્સાને પ્રભાવિત કર્યો હતો, તે હવે ભારતીય વાયુક્ષેત્રમાંથી દૂર થઈ ગયો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ જણાવ્યું છે કે આ ‘એશ ક્લાઉડ’ હવે પૂર્વ દિશામાં ચીન તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, જેના કારણે ભારતીય હવાઈ ક્ષેત્ર પર તેની અસર ઝડપથી ઘટી રહી છે. આઇએમડીના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળવાર સાંજ સુધીમાં એટલે કે સાંજે 7:30 વાગ્યા સુધીમાં આ રાખનો ધૂવાળો ભારતમાંથી સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જશે.

હેલી ગુબ્બી જ્વાળામુખી, જેને લગભગ 10,000 વર્ષથી નિષ્ક્રિય માનવામાં આવતો હતો, તે રવિવારે અચાનક ફાટ્યો હતો. આ વિસ્ફોટના કારણે લગભગ 14 કિલોમીટર (45,000 ફૂટ)ની ઊંચાઈ સુધી રાખ અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડનો ગાઢ વાદળ ઊઠ્યો હતો. આ વાદળ રેડ સી પાર કરીને અરબ પ્રાયદ્વીપ થઈને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત તરફ ખૂબ ઝડપથી આગળ વધ્યો હતો. IMD સતત સેટેલાઇટ ડેટા અને ‘વોલ્કેનિક એશ એડવાઇઝરી સેન્ટર’ના માધ્યમથી સ્થિતિની ઝીણવટપૂર્વક નિરીક્ષણ કરી રહ્યું હતું, જેના આધારે આ માહિતી આપવામાં આવી છે.

જ્વાળામુખીની રાખથી સર્જાયેલી આ સ્થિતિના પગલે દેશના અનેક એરપોર્ટ્સ પર SIGMET એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. વિમાનન નિષ્ણાતોના મતે, જ્વાળામુખીની રાખ વિમાનના એન્જિન, વિન્ડશિલ્ડ અને સેન્સર સિસ્ટમ માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપતા, એરલાઈન કંપનીઓએ અનેક ઉડ્ડયનોને રદ કરવા અથવા તેમના રૂટમાં ફેરફાર (Re-route) કરવા પડ્યા હતા. એર ઇન્ડિયા એ ગઈકાલથી આજ સુધીમાં 11 ફ્લાઇટ્સ રદ કરી હોવાનું જણાવ્યું છે. જોકે, IMD દ્વારા સ્થિતિ સામાન્ય બની રહી હોવાની જાણકારી મળ્યા છતાં, એરલાઇન કંપનીઓ હજી પણ સાવધાની જાળવી રહી છે અને મુસાફરોને વિનંતી કરવામાં આવી છે કે તેઓ મુસાફરી પર નીકળતા પહેલા પોતાની ફ્લાઇટનું સ્ટેટસ અચૂક ચેક કરી લે.