દિવાળીનો તહેવાર નજીક આવતાં જ ઓનલાઈન શોપિંગ, આકર્ષક ડિસ્કાઉન્ટ અને ગિફ્ટની ઓફર્સનો ક્રેઝ વધી જાય છે. સાયબર ઠગો પણ આ તકનો લાભ લઈને WhatsApp પર ફેક ડિસ્કાઉન્ટ, ફ્રી ગિફ્ટ, લકી ડ્રો અને લોટરીના નામે લોકોને છેતરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. એક નકલી લિંક પર ક્લિક કરવાથી અથવા OTP જેવી ગુપ્ત માહિતી શેર કરવાથી આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે. જોકે, WhatsAppના કેટલાક સુરક્ષા ફીચર્સ ON રાખીને આવા જોખમો ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
દિવાળી 2026માં WhatsApp પર કેવી રીતે થઈ શકે છે ફ્રોડ?
સાયબર ઠગો ઘણીવાર જાણીતી કંપનીઓ, ઈ-કોમર્સ વેબસાઇટ્સ અથવા બેંકોના નામે મેસેજ મોકલે છે. તેમાં ‘દિવાળી સ્પેશિયલ 90% ડિસ્કાઉન્ટ’, ‘મફત ગિફ્ટ મેળવવા અહીં ક્લિક કરો’ અથવા ‘તમે લાખો રૂપિયાની લોટરી જીતી છે’ જેવા દાવા કરવામાં આવે છે.
આવા મેસેજમાં આપેલી લિંક પર ક્લિક કરતાં નકલી વેબસાઇટ ખુલી શકે છે, વ્યક્તિગત માહિતી માંગવામાં આવી શકે છે અથવા નુકસાનકારક એપ ડાઉનલોડ કરાવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઠગો WhatsApp એકાઉન્ટનો કબજો મેળવવા માટે વેરિફિકેશન કોડ પણ માંગે છે.
એવામાં દિવાળીની ખરીદી અને ઓફર્સનો લાભ લેતાં પહેલાં WhatsAppની સુરક્ષા સેટિંગ્સ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
WhatsAppના આ 5 ફીચર્સ કરો ON
1. Two-Step Verification: એકાઉન્ટને આપો વધારાની સુરક્ષા
WhatsAppનું Two-Step Verification ફીચર એકાઉન્ટની સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તેને ON કરવાથી એકાઉન્ટ ફરીથી રજિસ્ટર કરતી વખતે વધારાનો PIN જરૂરી બને છે.
કેવી રીતે ON કરશો?
- WhatsApp ખોલો.
- Settingsમાં જાઓ.
- Account પર ક્લિક કરો.
- Two-step verification પસંદ કરીને Turn on કરો.
- PIN સેટ કરો અને ઈમેલ ઉમેરવાનો વિકલ્પ હોય તો સુરક્ષિત ઈમેલ આપો.
ધ્યાન રાખો કે તમારો PIN અને SMS દ્વારા મળતો વેરિફિકેશન કોડ કોઈની સાથે શેર ન કરો.
2. Silence Unknown Callers: અજાણ્યા કોલથી મેળવો રાહત
અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા WhatsApp કોલનો ઉપયોગ કરીને પણ છેતરપિંડીના પ્રયાસ થઈ શકે છે. Silence Unknown Callers ફીચર અજાણ્યા નંબરના કોલને સાઇલન્ટ કરવામાં મદદ કરે છે. આવા કોલ સામાન્ય રીતે Call લિસ્ટમાં દેખાય છે, જેથી જરૂરી કોલ ચૂકી ન જાઓ.
કેવી રીતે ON કરશો?
- WhatsApp Settings ખોલો.
- Privacyમાં જાઓ.
- Calls પસંદ કરો.
- Silence Unknown Callers ON કરો.
3. Privacy Checkup: તમારી પ્રાઇવસીની તપાસ કરો
Privacy Checkup ફીચર દ્વારા તમે તમારી પ્રાઇવસી સેટિંગ્સની સમીક્ષા કરી શકો છો. કોણ તમારું પ્રોફાઇલ ફોટો, Last Seen અને અન્ય વ્યક્તિગત વિગતો જોઈ શકે છે, તે નક્કી કરવામાં આ ફીચર મદદરૂપ છે.
કેવી રીતે ઉપયોગ કરશો?
- WhatsApp Settingsમાં જાઓ.
- Privacy પસંદ કરો.
- Privacy Checkupનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ હોય તો તેને ખોલો.
- તમારી જરૂરિયાત પ્રમાણે દરેક સેટિંગ તપાસો.
તમારી વ્યક્તિગત માહિતી અજાણ્યા લોકો સુધી મર્યાદિત રહે તે માટે યોગ્ય વિકલ્પો પસંદ કરો.
4. Group Privacy: અજાણ્યા ગ્રુપમાં જોડાતાં બચો
સાયબર ઠગો લોકોને નકલી ઓફર્સ અને લકી ડ્રોના નામે WhatsApp ગ્રુપમાં જોડવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આવા ગ્રુપમાં શંકાસ્પદ લિંક્સ અને ખોટી માહિતી ફેલાવવામાં આવી શકે છે.
કેવી રીતે સેટિંગ બદલો?
- WhatsApp Settings ખોલો.
- Privacyમાં જાઓ.
- Groups પસંદ કરો.
- તમારી જરૂરિયાત પ્રમાણે My Contacts અથવા My Contacts Except… પસંદ કરો.
આ સેટિંગથી કોણ તમને સીધા ગ્રુપમાં ઉમેરી શકે છે તેના પર નિયંત્રણ રાખી શકાય છે. જોકે, તે દરેક પ્રકારના આમંત્રણ અથવા ફ્રોડ મેસેજને સંપૂર્ણપણે અટકાવતું નથી.
5. Linked Devices: તમારા એકાઉન્ટ પર નજર રાખો
જો કોઈ અજાણી વ્યક્તિ તમારા WhatsApp એકાઉન્ટને અન્ય કમ્પ્યુટર અથવા ડિવાઇસ સાથે લિંક કરી દે, તો તમારી ચેટ્સની ગોપનીયતા જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. તેથી Linked Devicesની નિયમિત તપાસ કરવી જરૂરી છે.
કેવી રીતે તપાસશો?
- WhatsApp Settings અથવા મેનૂ ખોલો.
- Linked Devices પર ક્લિક કરો.
- લિસ્ટમાં દર્શાવેલ ડિવાઇસ તપાસો.
- કોઈ અજાણ્યું ડિવાઇસ દેખાય તો તેને પસંદ કરીને Log out કરો.
આ ફીચર માત્ર ON કરવાનું નથી, પરંતુ સમયાંતરે તપાસવાનું છે. કોઈ અજાણી વ્યક્તિને તમારા ફોનનો એક્સેસ ન આપો અને અજાણી QR કોડ સ્કેન કરવાની વિનંતીથી સાવચેત રહો.
WhatsApp પર નકલી દિવાળી ઓફર ઓળખવાની 5 રીતો
- અતિશય આકર્ષક ઓફરથી સાવચેત રહો: મોંઘી ગિફ્ટ મફતમાં અથવા અસામાન્ય રીતે મોટું ડિસ્કાઉન્ટ આપવાનો દાવો શંકાસ્પદ હોઈ શકે છે.
- લિંક તપાસ્યા વગર ક્લિક ન કરો: જાણીતી કંપનીના નામે આવેલી લિંક પણ નકલી હોઈ શકે છે. કંપનીની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા એપ પરથી ઓફર ચકાસો.
- OTP કે PIN શેર ન કરો: બેંક, WhatsApp અથવા કોઈ અજાણી વ્યક્તિને વેરિફિકેશન કોડ આપશો નહીં.
- પૈસા મેળવવા માટે UPI PIN ન નાખો: પૈસા પ્રાપ્ત કરવા માટે સામાન્ય રીતે UPI PINની જરૂર પડતી નથી. PIN નાખવાની વિનંતી થાય તો સાવચેત રહો.
- મેસેજ ફોરવર્ડ કરતાં પહેલાં ચકાસો: ફ્રી ગિફ્ટ અથવા લોટરીનો મેસેજ સાચો છે કે નહીં તે સત્તાવાર સ્ત્રોતથી તપાસ્યા પછી જ વિશ્વાસ કરો.
ભૂલથી લિંક પર ક્લિક થઈ જાય તો શું કરવું?
જો શંકાસ્પદ લિંક પર ક્લિક કર્યું હોય, તો કોઈ OTP, પાસવર્ડ, બેંકની વિગતો કે UPI PIN શેર ન કરો. અજાણી એપ ડાઉનલોડ કરી હોય તો તેની સુરક્ષા તપાસો. જો બેંક ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ ગયા હોય અથવા નાણાકીય છેતરપિંડી થઈ હોય, તો તરત જ તમારી બેંકનો સંપર્ક કરો અને ભારતમાં સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 પર જાણ કરો. સત્તાવાર વેબસાઇટ cybercrime.gov.in પર પણ ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે.
નિષ્કર્ષ
દિવાળીની ઓફર્સનો લાભ લેતાં પહેલાં થોડી સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. WhatsAppનું Two-Step Verification, Silence Unknown Callers, Privacy Checkup, Group Privacy અને Linked Devices જેવા ફીચર્સનો યોગ્ય ઉપયોગ એકાઉન્ટની સુરક્ષા વધારવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, કોઈ એક ફીચર તમામ પ્રકારના સાયબર ફ્રોડથી સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપતું નથી. અજાણી લિંક, લાલચભરી ઓફર અને ગુપ્ત માહિતી માંગતા મેસેજથી હંમેશાં સાવચેત રહો.
