ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને સેન્સસ કમિશનર મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણે દેશવ્યાપી વસ્તી ગણતરી 2027 અંગે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજી હતી. કોન્ફરન્સ દરમિયાન, તેમણે કહ્યું, “વસ્તી ગણતરીની તૈયારીઓ હવે અદ્યતન તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે, અને થોડા જ દિવસોમાં, ઘણા રાજ્યોમાં પ્રથમ તબક્કા – ઘર યાદી અને રહેઠાણ વસ્તી ગણતરી – માટે ફિલ્ડવર્ક શરૂ થવાનું છે. વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવે છે, અને આ વખતે, ડેટા સંગ્રહ ડિજિટલ માધ્યમથી કરવામાં આવશે.”
સ્વતંત્રતા પછી ૮મી વસ્તી ગણતરી
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આ પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેમની સમગ્ર વહીવટી તંત્ર જમીની સ્તરે કાર્ય પૂર્ણ કરવા માટે કાર્યરત છે. છેલ્લી વસ્તી ગણતરી 2011 માં હાથ ધરવામાં આવી હતી. આઝાદી પછીની આ આઠમી વસ્તી ગણતરી છે. આ વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત છે અને તેની માહિતી RTI દ્વારા પણ જાહેર કરવામાં આવશે નહીં. રાજ્ય સરકારનું તંત્ર આ વસ્તી ગણતરી પ્રક્રિયા હાથ ધરશે. આ વસ્તી ગણતરી પ્રક્રિયા ગૃહમંત્રીના નેતૃત્વ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવશે, જેમનું મંત્રાલય રાજ્યના મુખ્ય સચિવને સૂચનાઓ જારી કરશે.”
ઘરની યાદી એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે થશે
વસ્તી ગણતરી કમિશનર મૃત્યુંજય કુમાર નારાયણે જણાવ્યું હતું કે વસ્તી ગણતરી 2027 ના હેતુનું ગેઝેટ સૂચના 16 જૂન, 2025 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવી હતી. તેના પ્રથમ તબક્કાના સમયગાળા માટે સૂચના 07 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવી હતી. વસ્તી ગણતરી ઘરયાદી કામગીરી એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર 2026 ની વચ્ચે પૂર્ણ થશે. પ્રશ્નોના પ્રથમ તબક્કા માટે સૂચના 22 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ જારી કરવામાં આવી હતી, જ્યારે બીજા તબક્કા માટે સમયગાળા અને પ્રશ્નો માટે સૂચના પછીથી જારી કરવામાં આવશે. વસ્તી ગણતરીના બીજા તબક્કામાં જાતિગત વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે. સરકારે લોકોને વસ્તી ગણતરીમાં ભાગ લેવા અપીલ કરી છે.
૧૯ ભાષાઓમાં તૈયાર કરાયેલ માર્ગદર્શિકા
તેમણે કહ્યું, “આ વખતે, સ્વ-ગણતરીની નવી સિસ્ટમ દ્વારા, લોકો સંબંધિત માહિતી જાતે દાખલ કરી શકે છે. આ વખતે, વસ્તી ગણતરી જાતિના આધારે હાથ ધરવામાં આવશે. પ્રથમ તબક્કો એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન યોજાશે, જેમાં અગિયાર રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે. આમાં કેરળ, તમિલનાડુ અને ત્રિપુરા જેવા રાજ્યોનો પણ સમાવેશ થાય છે. વસ્તી ગણતરી માટે કુલ 11000 કરોડ રૂપિયાથી વધુની રકમ મંજૂર કરવામાં આવી છે. જિલ્લા સ્તરે વસ્તી ગણતરી માટે અધિકારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. વસ્તી ગણતરી માટે 19 ભાષાઓમાં માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવામાં આવી છે અને તાલીમ આપવામાં આવી છે. વસ્તી ગણતરી એપ્લિકેશન સોળ ભાષાઓમાં વિકસાવવામાં આવી છે.”
કયા પ્રશ્નો હશે?
સરકારે ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી શરૂ થનારા વસ્તી ગણતરી ઘરયાદી અને આવાસ ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા દરમિયાન રહેવાસીઓને પૂછવા માટે ૩૪ પ્રશ્નોની સૂચના આપી છે. પ્રથમ તબક્કામાં પ્રશ્નોમાં ઘરના ફ્લોર અને છતમાં વપરાતી સામગ્રી, ત્યાં રહેતા પરિણીત યુગલોની સંખ્યા, ઘરના વડાનું લિંગ, ખાવામાં આવતા અનાજનો પ્રકાર, મૂળભૂત અને આધુનિક જરૂરિયાતોની ઉપલબ્ધતા અને માલિકીના વાહનોનો પ્રકાર શામેલ હશે. પ્રશ્નો મકાન નંબર (મ્યુનિસિપલ અથવા સ્થાનિક સત્તાવાળા અથવા વસ્તી ગણતરી નંબર), વસ્તી ગણતરી ઘર નંબર અને ઘરના ફ્લોર, દિવાલો અને છતમાં વપરાતી મુખ્ય સામગ્રીથી શરૂ થશે. ત્યારબાદ ગણતરીકર્તાઓ ઘરના ઉપયોગ, તેની સ્થિતિ અને તેમાં સામાન્ય રીતે રહેતા વ્યક્તિઓની સંખ્યા વિશે પૂછશે. અધિકારીઓ ઘરના વડા વિશે પણ માહિતી એકત્રિત કરશે, જેમાં નામ અને લિંગનો સમાવેશ થાય છે.
લિવ-ઇન કપલ્સને પરિણીત ગણવામાં આવશે
સ્વ-ગણતરીના પોર્ટલ પર વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો જણાવે છે કે જો લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા બે લોકો એકબીજાને કાયમ માટે પોતાના માને છે, તો તેમને વસ્તી ગણતરી દરમિયાન પરિણીત યુગલ તરીકે ગણવામાં આવે. વસ્તી ગણતરી દરમિયાન સ્વ-ગણતરીના વિકલ્પ પસંદ કરનારાઓ માટે આ પોર્ટલ ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું છે. આ પોર્ટલ વસ્તી ગણતરીના બંને તબક્કાઓ – હાઉસલિસ્ટિંગ અને હાઉસિંગ સેન્સસ (LLO) અને વસ્તી ગણતરી માટે ઉપલબ્ધ રહેશે. દેશની 16મી વસ્તી ગણતરી દરમિયાન પૂછાયેલા પ્રશ્નોના જવાબ સરળતાથી આપવા માટે પોર્ટલમાં વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ) ની સૂચિ પણ છે. FQ પૂછે છે, “શું લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા યુગલને પરિણીત યુગલ તરીકે ગણવામાં આવશે? જો તેઓ એકબીજાને કાયમ માટે પોતાના માને છે, તો તેમને પરિણીત યુગલ તરીકે ગણવામાં આવશે.”
