મેરઠના ચર્ચિત સૌરભ રાજપૂત હત્યા કેસમાં અદાલતે મુસ્કાન રસ્તોગી અને સાહિલ શુક્લાને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી છે. પતિની હત્યા કરીને મૃતદેહના ટુકડા કરી બ્લુ ડ્રમમાં છુપાવવાના આ ચકચારી કેસમાં બંને દોષિતોએ કોર્ટ સમક્ષ ઓછામાં ઓછી સજા કરવાની અપીલ કરી હતી.

ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠમાં ચર્ચિત સૌરભ રાજપૂત હત્યા કેસમાં બુધવાર, 14 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ અદાલતે મોટો ચુકાદો સંભળાવ્યો છે. જિલ્લા જજ અરવિંદ કુમાર મિશ્રાની અદાલતે મુસ્કાન રસ્તોગી અને સાહિલ શુક્લાને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી છે. ચુકાદો સાંભળ્યા બાદ બંને ભાવુક થઈ ગયા હતા અને રડવા લાગ્યા હતા.

સજા સંભળાવતા પહેલાં અદાલતે બંને દોષિતોને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપી હતી. શરૂઆતમાં બંનેએ કહ્યું હતું કે તેમને કંઈ કહેવું નથી. ત્યારબાદ અદાલતે મુસ્કાનને સીધો સવાલ કર્યો કે પતિની હત્યામાં દોષિત સાબિત થયા બાદ તે પોતાના માટે કઈ સજા ઇચ્છે છે?

આના જવાબમાં મુસ્કાને પોતાની બે નાની દીકરીઓનો ઉલ્લેખ કરીને તેમની સંભાળ રાખવાની અપીલ કરી હતી. તેણે ઓછામાં ઓછી સજા આપવાની વિનંતી કરી હતી. બીજી તરફ, સાહિલે પણ કોર્ટ સમક્ષ ઓછામાં ઓછી સજા કરવાની અપીલ કરી હતી. જોકે, અદાલતે બંનેને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી હતી.

ચુકાદો સાંભળતા જ બંને રડી પડ્યા

જેલ પ્રશાસન પાસેથી મળેલી માહિતી અનુસાર, ચુકાદો સંભળાવવામાં આવ્યો ત્યારે મુસ્કાને હાથ જોડ્યા હતા. ત્યારબાદ તે રડવા લાગી હતી. સાહિલની આંખોમાં પણ આંસુ આવી ગયાં હતાં. થોડા સમય બાદ બંને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યા હતા. ત્યારપછી તેમને જેલની બેરેકમાં લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

બંનેને જેલમાંથી વીડિયો કોન્ફરન્સિંગના માધ્યમથી અદાલતમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. જેલ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સજાના નિર્ણય પહેલાં બંને અસ્વસ્થ અને બેચેન જણાતા હતા. તેમણે રાત્રે અને સવારે પણ ઓછું ભોજન લીધું હતું અને બરાબર ઊંઘી શક્યા નહોતા.

મુસ્કાને દીકરીઓ માટે કરી અપીલ

સજા અંગેની સુનાવણી દરમિયાન મુસ્કાનની બે દીકરીઓના ભવિષ્યનો મુદ્દો પણ ઉઠ્યો હતો. બચાવ પક્ષનાં વકીલ રેખા જૈને અદાલત સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે બંને બાળકી નાની છે અને તેમના ભવિષ્ય તથા ઉછેરને ધ્યાનમાં રાખીને મુસ્કાન પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવવામાં આવે.

જેલ અધિકારી વીરેન્દ્ર રાજ શર્માના જણાવ્યા અનુસાર, મુસ્કાન છેલ્લા ત્રણથી ચાર દિવસથી પોતાની મોટી દીકરીને મળવાની વિનંતી કરી રહી હતી. બાળકીની ઉંમર આશરે સાત વર્ષ હોવાનું જણાવાયું હતું. જોકે, તેને માતા સાથે મુલાકાત કરાવવા માટે જેલમાં લાવવામાં આવી નહોતી.

બીજી તરફ, સરકારી પક્ષે ગુનાની ગંભીરતા અને ક્રૂરતાને ધ્યાનમાં રાખીને બંને દોષિતો માટે મૃત્યુદંડની માંગ કરી હતી.

આ રીતે ખુલ્યો હતો બ્લુ ડ્રમ હત્યા કેસ

સૌરભ રાજપૂતની હત્યાનો ખુલાસો માર્ચ 2025માં થયો હતો. પોલીસ તપાસ મુજબ, સૌરભના ભાઈ બબલુએ 18 માર્ચ, 2025ના રોજ સૌરભ ગુમ થયાની ફરિયાદ નોંધાવી હતી. ફરિયાદમાં મુસ્કાન અને સાહિલ પર શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.

ફરિયાદના આધારે પોલીસે તપાસ શરૂ કરી હતી. પૂછપરછ અને અન્ય પુરાવાઓની તપાસ દરમિયાન પોલીસને હત્યા અંગે મહત્વપૂર્ણ કડીઓ મળી હતી. ત્યારબાદ ઘરમાં રાખવામાં આવેલા બ્લુ ડ્રમમાંથી સૌરભનો મૃતદેહ મળી આવ્યો હતો. મૃતદેહને છુપાવવા માટે ડ્રમમાં સિમેન્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાની વિગતો પણ તપાસમાં સામે આવી હતી.

આ ઘટનાએ સમગ્ર દેશમાં ભારે ચર્ચા જગાવી હતી.

નશીલી દવા આપીને હત્યા કરવાનો આરોપ

પોલીસ તપાસ અનુસાર, સૌરભ પોતાની માતા રેણુ દેવીના ઘરેથી કોફ્તાનું શાક લઈને આવ્યો હતો. આરોપ છે કે મુસ્કાને આ શાકમાં નશીલી દવા ભેળવી હતી. સૌરભ બેભાન થયા બાદ સાહિલને ઘરે બોલાવવામાં આવ્યો હતો.

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, ત્યારબાદ સૌરભની હત્યા કરવામાં આવી હતી અને વોશરૂમમાં તેના મૃતદેહના ટુકડા કરવામાં આવ્યા હતા. શરૂઆતમાં મૃતદેહને બ્રીફકેસમાં રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેમાં સફળતા ન મળતાં મૃતદેહને બેડમાં રાખવામાં આવ્યો હતો. બાદમાં તેને બ્લુ ડ્રમમાં છુપાવવામાં આવ્યો હતો.

આ વિગતો પોલીસ તપાસમાં સામે આવેલા ઘટનાક્રમ અને અભિયોજન પક્ષની દલીલો પર આધારિત છે.

કેબ ડ્રાઇવર, હોટેલ અને ફોરેન્સિક પુરાવા બન્યા મહત્વપૂર્ણ

આ કેસમાં કોઈ પ્રત્યક્ષદર્શી ગવાહ ન હોવાથી પોલીસે સંજોગો આધારિત પુરાવા, ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડ અને ફોરેન્સિક તપાસના આધારે કેસ મજબૂત કર્યો હતો.

પોલીસે મુસ્કાન અને સાહિલ સાથે જોડાયેલા કેબ ડ્રાઇવરની પૂછપરછ કરી હતી. આ ઉપરાંત, બંને રોકાયા હોવાની માહિતી ધરાવતી હોટેલમાંથી નિવેદનો અને સીસીટીવી ફૂટેજ એકત્ર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

તપાસ દરમિયાન મોબાઇલ ફોનની કોલ ડિટેઇલ રેકોર્ડ (CDR), લોકેશન, હોટેલના રજિસ્ટર અને ફોરેન્સિક રિપોર્ટ સહિતના પુરાવાઓની તપાસ કરવામાં આવી હતી. સરકારી વકીલ કૃષ્ણ કુમાર ચૌબેના જણાવ્યા અનુસાર, આ પુરાવાઓએ અભિયોજન પક્ષનો કેસ મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

સૌરભ રાજપૂત હત્યા કેસની સંપૂર્ણ ટાઇમલાઇન

• 24 ફેબ્રુઆરી, 2025: સૌરભ રાજપૂત લંડનમાં નોકરી છોડીને મેરઠમાં પોતાના ઘરે પરત ફર્યો.
• 3 માર્ચ, 2025: પોલીસ તપાસ અનુસાર, આ સમયગાળા દરમિયાન સૌરભની હત્યા કરવામાં આવી હતી.
• 4 માર્ચ, 2025: મૃતદેહને બ્લુ ડ્રમમાં છુપાવવા અને સિમેન્ટથી ઢાંકવા સંબંધિત ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો.
• 18 માર્ચ, 2025: સૌરભના ભાઈ બબલુની ફરિયાદ બાદ પોલીસે તપાસ શરૂ કરી.
• 19 માર્ચ, 2025: ઘરમાંથી બ્લુ ડ્રમમાં છુપાવેલો મૃતદેહ મળી આવ્યો હોવાની વિગતો સામે આવી. બંને આરોપીઓને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા.
• 12 મે, 2025: પોલીસે અદાલતમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી.
• 30 સપ્ટેમ્બર, 2026: જિલ્લા અદાલતે મુસ્કાન રસ્તોગી અને સાહિલ શુક્લાને દોષિત ઠેરવ્યા.
• 14 ઓક્ટોબર, 2026: અદાલતે બંને દોષિતોને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી.

દેશભરમાં ચર્ચામાં રહ્યો બ્લુ ડ્રમ કેસ

સૌરભ રાજપૂત હત્યા કેસ મૃતદેહને છુપાવવાની પદ્ધતિ અને પોલીસ તપાસમાં સામે આવેલી ચોંકાવનારી વિગતોને કારણે દેશભરમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો હતો. તપાસ એજન્સીઓએ ઇલેક્ટ્રોનિક, ફોરેન્સિક અને સંજોગો આધારિત પુરાવાઓ એકત્ર કર્યા હતા.

સજાની સુનાવણી દરમિયાન સરકારી પક્ષે ગુનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કડક સજાની માંગ કરી હતી, જ્યારે બચાવ પક્ષે મુસ્કાનની બંને દીકરીઓના ભવિષ્યનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ અદાલતે મુસ્કાન રસ્તોગી અને સાહિલ શુક્લાને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી હતી.

કાનપુરમાં ભાજપના પછાત વર્ગ મોરચાના પ્રદેશ મંત્રી રમેશ યાદવને બંધક બનાવી આશરે ₹50 લાખની લૂંટ ચલાવવાની ઘટના સામે આવી છે. સોમવારે મધરાતે નકાબપોશ બદમાશો તેમના ફાર્મહાઉસમાં ઘૂસી ગયા હતા. બદમાશોએ રમેશ યાદવના હાથ-પગ બાંધીને લૂંટ ચલાવી હતી અને ત્યારબાદ ઘટનાસ્થળેથી ફરાર થઈ ગયા હતા. આ ઘટના કાનપુર શહેરથી આશરે 15 કિલોમીટર દૂર પશ્ચિમપારા પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારમાં બની હતી. ઘટનાની જાણ થતાં પોલીસ તંત્રમાં દોડધામ મચી ગઈ હતી.

CCTV ફૂટેજના આધારે આરોપીઓની ઓળખ કરવાના પ્રયાસ

ઘટનાની જાણ થતાં જ જોઈન્ટ પોલીસ કમિશનર ડૉ. વિપિન તાડા અને DCP દીપેન્દ્રનાથ ચૌધરી પોલીસ કાફલા સાથે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા. પોલીસ અધિકારીઓએ સ્થળનું નિરીક્ષણ કરીને તપાસ શરૂ કરી હતી. ફાર્મહાઉસમાં લગાવેલા CCTV કેમેરાનાં ફૂટેજ તપાસવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી લૂંટારુઓની ઓળખ થઈ શકે. આરોપીઓને પકડવા માટે પોલીસની અલગ-અલગ ટીમો પણ કામે લાગી છે.

કાનપુરના પોલીસ કમિશનર રઘુવીર લાલે જણાવ્યું હતું કે પોલીસ અધિકારીઓ ઘટનાસ્થળે હાજર રહી તપાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે આશ્વાસન આપ્યું હતું કે આરોપીઓની ટૂંક સમયમાં ધરપકડ કરવામાં આવશે. પોલીસ આ મામલે તમામ પાસાંઓની તપાસ કરી રહી છે.

1 ઓક્ટોબરે બનાવાયા હતા BJP પછાત વર્ગ મોરચાના પ્રદેશ મંત્રી

ઉલ્લેખનીય છે કે રમેશ યાદવને 1 ઓક્ટોબરે ભાજપના પછાત વર્ગ મોરચાના પ્રદેશ મંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. સોમવારે તેમણે લખનઉમાં પોતાના પદનો કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો અને મોડી સાંજે કાનપુર પરત ફર્યા હતા.

રમેશ યાદવ બે વખત બ્લોક પ્રમુખ રહી ચૂક્યા છે, જ્યારે તેમની પત્ની શશિ યાદવ પણ બ્લોક પ્રમુખ રહી ચૂક્યાં છે. વર્ષ 2022માં રમેશ યાદવે બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP)ની ટિકિટ પર બિઠૂર વિધાનસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડી હતી.

હાલમાં પોલીસ લૂંટારુઓની શોધખોળ કરી રહી છે અને સમગ્ર મામલે વધુ તપાસ ચાલુ છે.

ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓ સાથે મુલાકાત બાદ રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે પ્રદર્શન દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ સાથે બર્બરતા કરનાર તમામ લોકોને સજા અપાવવામાં આવશે.

લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ બુધવારે દિલ્હી પોલીસ પર આરોપ લગાવ્યો કે તેણે NSUI (કોંગ્રેસની વિદ્યાર્થી પાંખ)ના કાર્યકરો સહિત અન્ય પ્રદર્શનકારી વિદ્યાર્થીઓ સાથે નિર્દયતાથી મારપીટ કરી હતી. CEC જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન આ લોકોને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા.

રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો કે કેરળની એક મહિલા પ્રદર્શનકારીને પોલીસ દ્વારા કથિત રીતે માર મારવામાં આવતાં તેના એક કાનની સાંભળવાની ક્ષમતા જતી રહી છે.

પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધતાં રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે કેરળની અથીરા નામની વિદ્યાર્થિનીના એક કાનથી સાંભળવાનું બંધ થઈ ગયું છે. હવે તે એક કાનથી સાંભળી શકતી નથી.

રાહુલ ગાંધીએ વધુમાં કહ્યું, “ગયા વખતે મેં તમને એક એવા યુવકને બતાવ્યો હતો, જેની આંખોની રોશની જતી રહી હતી. હવે એક વિદ્યાર્થિની એક કાનથી સાંભળી શકતી નથી.”

આ તમામ આરોપો રાહુલ ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે. ઘટનાને લઈને દિલ્હી પોલીસનું પક્ષ જાણ્યા બાદ જ સમગ્ર મામલે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકશે.

ફ્રેન્કફર્ટથી દિલ્હી આવી રહેલી એअर ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-2030નું બુધવારે સવારે જયપુર એરપોર્ટ પર ઇમરજન્સી લેન્ડિંગ કરાવવામાં આવ્યું હતું. મળતી માહિતી મુજબ, પાયલટે અમદાવાદ એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC)ને હાઇજેક અંગેનો સંકેત મોકલ્યો હતો. ત્યારબાદ આ માહિતી જયપુર ATCને આપવામાં આવી હતી.

અહેવાલો અનુસાર, સંકેત મળ્યાના આશરે 45 મિનિટ બાદ વિમાનને જયપુર એરપોર્ટ પર ઉતારવામાં આવ્યું હતું. લેન્ડિંગ બાદ સુરક્ષા એજન્સીઓના અધિકારીઓએ વિમાનમાં તપાસ હાથ ધરી હતી. જોકે, આ ઘટનાને લઈને તપાસનાં પરિણામોની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી.

Flightradar24ના અહેવાલ મુજબ, આ વિમાને 13 ઑક્ટોબરની રાત્રે 9:45 વાગ્યે ફ્રેન્કફર્ટથી ઉડાન ભરી હતી અને 14 ઑક્ટોબરની સવારે 10:40 વાગ્યે દિલ્હી પહોંચવાનું નિર્ધારિત હતું. જોકે, હાઇજેક એલર્ટ બાદ વિમાનને દિલ્હી લઈ જવાને બદલે જયપુર તરફ ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યું હતું.

કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરની ફ્લાઇટમાંથી પણ મળ્યો હતો આવો સંકેત

ઉલ્લેખનીય છે કે, 30 સપ્ટેમ્બરે ઇઝરાયેલ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટમાંથી પણ હાઇજેક ઇમરજન્સી કોડ 7500 મોકલવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. આ ઘટનામાં વિમાનને હાઇજેક કરીને ક્રેશ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ભારતીય કો-પાયલટ કેપ્ટન સ્મિત મચ્છરે આ પ્રયાસને નિષ્ફળ બનાવ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું.

બિહારના વૈશાલી જિલ્લામાં મંગળવારે ગંગા નદીમાં હોડી પલટી જતાં બાળકો સહિત ઓછામાં ઓછા 13 લોકોનાં મોત થયાં છે. હોડીમાં 15થી 20 લોકો સવાર હોવાનું કહેવાય છે. તમામ લોકો એક ભોજન સમારંભમાં હાજરી આપવા જઈ રહ્યા હતા.

આ દુર્ઘટના વૈશાલીના રાઘોપુર વિસ્તારમાં બની હતી. મૃતકોમાં મોટાભાગનાં બાળકો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. ઘટનાની જાણ થતાં જ વહીવટી તંત્રના અધિકારીઓ ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા. બચાવ અને રાહત કામગીરી માટે NDRFની ટીમોને પણ તહેનાત કરવામાં આવી છે.

નદીમાં ગુમ થયેલા લોકોને શોધવા માટે સ્થાનિક ગ્રામજનો પણ વહીવટી તંત્રને સહયોગ આપી રહ્યા છે. બચાવ કામગીરી હજુ ચાલુ છે અને તંત્ર સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

મૃતકોના પરિવારજનોને ₹4 લાખની સહાયની જાહેરાત

બિહારના મુખ્યમંત્રી સમ્રાટ ચૌધરીએ દુર્ઘટનામાં જીવ ગુમાવનારા લોકોના પરિવારજનોને ₹4 લાખની આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે.

સમ્રાટ ચૌધરીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શોક વ્યક્ત કરતાં લખ્યું કે, વૈશાલીના રાઘોપુરમાં હોડી દુર્ઘટનામાં નિર્દોષ લોકોનાં મોતના સમાચાર અત્યંત દુઃખદ અને હૃદયદ્રાવક છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં શોકગ્રસ્ત પરિવારો પ્રત્યે મારી ઊંડી સંવેદના છે. ઈશ્વર દિવંગત આત્માઓને શાંતિ આપે અને તેમના પરિવારજનોને આ અસહ્ય દુઃખ સહન કરવાની શક્તિ આપે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ સહાયની જાહેરાત કરી

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ આ દુર્ઘટના પર દુઃખ વ્યક્ત કર્યું છે. તેમણે મૃતકોના પરિવારજનોને ₹2 લાખની આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે.

પીએમ મોદીએ જણાવ્યું કે, બિહારના વૈશાલી જિલ્લામાં ગંગા નદીમાં હોડી પલટી જવાથી થયેલી જાનહાનિ અત્યંત દુઃખદ છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં મારી સંવેદનાઓ શોકગ્રસ્ત પરિવારો સાથે છે. ઘાયલો ઝડપથી સાજા થાય તેવી પ્રાર્થના કરું છું. સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અસરગ્રસ્ત લોકોને મદદ કરી રહ્યું છે.

તેજસ્વી યાદવે બચાવ કામગીરી ઝડપી બનાવવા અપીલ કરી

બિહાર વિધાનસભામાં વિપક્ષના નેતા તેજસ્વી યાદવે પણ આ ઘટના અંગે દુઃખ વ્યક્ત કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે વૈશાલીના રાઘોપુર દિયારા વિસ્તારમાં હોડી પલટી જવાની દુઃખદ ઘટના સામે આવી છે. ડૂબી ગયેલા લોકોમાં મોટાભાગનાં બાળકો છે. સ્થાનિક લોકો, વહીવટી તંત્ર અને અધિકારીઓ સાથે ચર્ચા કર્યા બાદ રાહત, બચાવ અને સારવારની કામગીરી ઝડપી બનાવવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણને શોક વ્યક્ત કર્યો

ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણને પણ વૈશાલીમાં ગંગા નદીમાં થયેલી હોડી દુર્ઘટના અંગે ઊંડા દુઃખની લાગણી વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે મૃતકોના પરિવારજનો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી અને આ મુશ્કેલ સમયમાં તેમને હિંમત મળે તેવી પ્રાર્થના કરી હતી. સાથે જ તેમણે હજુ પણ ગુમ થયેલા લોકોની સલામતી માટે પ્રાર્થના કરી હતી.

ઉત્તર પ્રદેશમાં SIR-2026 બાદ મતદાર યાદીમાંથી દૂર થયેલા 2 કરોડથી વધુ નામોની ફરી તપાસ કરવામાં આવશે. અહેવાલો અનુસાર, BLO ઘરે-ઘરે જઈને મતદારોની ચકાસણી કરશે. પાત્ર મતદારોનાં નામ ફરીથી ઉમેરવા માટે વિશેષ કેમ્પ અને જાગૃતિ અભિયાન પણ ચલાવવામાં આવશે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા એટલે કે SIR-2026 પૂર્ણ થયા બાદ 2 કરોડથી વધુ મતદારોનાં નામ યાદીમાંથી દૂર થયાના મામલે ચૂંટણી પંચ ફરી તપાસ કરશે. અગાઉની મતદાર યાદીમાં નામ હતું, પરંતુ SIR બાદ જાહેર થયેલી અંતિમ યાદીમાં નામ નથી, તેવા લોકોની વર્તમાન સ્થિતિની તપાસ કરવામાં આવશે.

આ માટે રાજ્યભરમાં વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવશે. બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO) ઘરે-ઘરે જઈને મતદારોની ચકાસણી કરશે. સાથે જ, પ્રથમ વખત મતદાર બનનારા યુવાનો અને અન્ય પાત્ર નાગરિકોનાં નામ પણ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવશે.

SIR પહેલાં 15.44 કરોડ મતદારો હતા

ઉત્તર પ્રદેશમાં SIRની પ્રક્રિયા શરૂ થતાં પહેલાં મતદાર યાદીમાં આશરે 15.44 કરોડ મતદારો નોંધાયેલા હતા. સુધારણા પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ મતદારોની સંખ્યામાં 2 કરોડથી વધુનો ઘટાડો થયો હતો. ચૂંટણી પંચે આવા મતદારોને ASDD શ્રેણીમાં રાખ્યા હતા.

ASDDનો અર્થ છે ગેરહાજર (Absent), સ્થળાંતર કરેલા (Shifted), મૃત્યુ પામેલા (Dead) અથવા એકથી વધુ વખત નોંધાયેલા (Duplicate) મતદારો. હવે ચૂંટણી પંચ આ મતદારોની સ્થિતિની ફરી તપાસ કરશે, જેથી જાણી શકાય કે તેમાંથી કેટલા લોકો હજુ પણ મતદાન માટે પાત્ર છે અને કોના નામ મતદાર યાદીમાં ફરીથી ઉમેરી શકાય છે.

જૂની અને નવી મતદાર યાદીનો થશે મેળાપ

આ અભિયાન હેઠળ BLO દ્વારા 10 એપ્રિલે પ્રકાશિત થયેલી અંતિમ મતદાર યાદીની સરખામણી 7 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ પ્રકાશિત થયેલી અંતિમ મતદાર યાદી અને તેની પૂરક યાદીઓ સાથે કરવામાં આવશે.

આ પ્રક્રિયા દરમિયાન એવા લોકોની ઓળખ કરવામાં આવશે, જેમનાં નામ જૂની યાદીમાં હતાં, પરંતુ વર્તમાન યાદીમાં નથી. ત્યારબાદ BLO સંબંધિત મતદારોના ઘરે જઈને તેમની વર્તમાન સ્થિતિની માહિતી મેળવશે.

આ તપાસનો મુખ્ય હેતુ એ જાણવાનો છે કે મતદારનું નામ કયા કારણોસર યાદીમાંથી દૂર થયું છે અને તે વ્યક્તિ હજુ પણ મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાવવા માટે પાત્ર છે કે નહીં.

રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓ સાથે પણ યાદી શેર થશે

તપાસ દરમિયાન જૂની યાદીમાં નામ ધરાવતા પરંતુ હાલની યાદીમાં નામ ન ધરાવતા મતદારોની અલગ યાદી તૈયાર કરવામાં આવશે. આ યાદી માન્યતા પ્રાપ્ત રાજકીય પક્ષોના બૂથ લેવલ એજન્ટ (BLA) સાથે શેર કરવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત, ચૂંટણી નોંધણી અધિકારીઓ પણ બૂથ સ્તરે તૈયાર કરવામાં આવેલી યાદી રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓને ઉપલબ્ધ કરાવશે. તેનાથી રાજકીય પક્ષો પણ યાદીમાંથી છૂટી ગયેલા પાત્ર મતદારોની ઓળખ કરવામાં અને તેમનાં નામ ફરીથી ઉમેરવાની પ્રક્રિયામાં સહયોગ આપી શકશે.

પ્રથમ વખત મતદાર બનનારાઓનાં નામ પણ ઉમેરાશે

આ અભિયાન દરમિયાન પ્રથમ વખત મતદાર બનનારા યુવાનો અને અન્ય પાત્ર નાગરિકોનાં નામ પણ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવશે. આ માટે તેમને ફોર્મ-6 ભરવાનું રહેશે. મતદાર યાદીમાં નવું નામ નોંધાવવા માટે આ ફોર્મનો ઉપયોગ થાય છે.

ચૂંટણી પંચનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે મતદાન માટે પાત્ર દરેક નાગરિકનું નામ મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલું હોય અને તે ચૂંટણી દરમિયાન પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કરી શકે. તેથી નવા મતદારોની સાથે એવા લોકો પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવશે, જેમનાં નામ કોઈ કારણસર વર્તમાન યાદીમાં સામેલ થઈ શક્યાં નથી.

વિશેષ કેમ્પ યોજાશે, વંચિત વર્ગો પર રહેશે ખાસ ધ્યાન

મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા માટે બૂથ સ્તરે વિશેષ કેમ્પનું આયોજન પણ કરવામાં આવશે. આ અભિયાનમાં રેનબસેરામાં રહેતા લોકો, મજૂર વસાહતોમાં રહેતા નાગરિકો, બેઘર લોકો અને સમાજની મુખ્યધારાથી દૂર રહેલા વર્ગોને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

આવા લોકો સુધી પહોંચીને તેમની મતદાન માટેની પાત્રતાની માહિતી મેળવવામાં આવશે અને જરૂરિયાત મુજબ મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક સ્તરે પણ જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે, જેથી કોઈ પાત્ર નાગરિક મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાવવાથી વંચિત ન રહે.

ચૂંટણી પંચ જાગૃતિ અભિયાન પણ ચલાવશે

આ અભિયાનને વ્યાપક બનાવવા માટે ચૂંટણી પંચ SVEEP (Systematic Voters’ Education and Electoral Participation) પ્રવૃત્તિઓ, સ્થાનિક જનસંપર્ક અને નિયમિત પ્રેસ બ્રીફિંગનો સહારો લેશે.

આ માધ્યમો દ્વારા લોકોને મતદાર યાદીમાં નામ કેવી રીતે ઉમેરાવી શકાય અને તેના માટે કઈ પ્રક્રિયા અનુસરવી જરૂરી છે, તેની માહિતી આપવામાં આવશે. BLO દ્વારા ઘરે-ઘરે ચકાસણી અને વિશેષ કેમ્પના માધ્યમથી યાદીમાંથી છૂટી ગયેલા મતદારો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

આ સમગ્ર પ્રક્રિયાનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે SIR બાદ પણ કોઈ પાત્ર નાગરિક મતદાર યાદીમાંથી બહાર ન રહે અને તેને પોતાનું નામ નોંધાવવાની તક મળે.