શું તમે ક્યારેય કલ્પના કરી છે કે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ની સલાહ તમારા જીવનમાં મોટો વંટોળ લાવી શકે છે? વિચારો કે તમે તમારા જીવનના કોઈ અત્યંત અંગત અને ભાવનાત્મક નિર્ણય માટે મશીન કે AI ની મદદ લો, અને પછી કંઈક અશુભ ઘટે તો તમે કોને દોષ આપશો? આજકાલ લોકો નાના-મોટા કામથી લઈને મોટા નિર્ણયો માટે ચેટબોટ પર નિર્ભર થવા લાગ્યા છે. પરંતુ ચીનમાંથી એક એવો કિસ્સો સામે આવ્યો છે જેણે સૌને ચોંકાવી દીધા છે. અહીં એક વ્યક્તિએ પોતાની માતાના અંતિમ સંસ્કાર માટે AI ચેટબોટની સલાહ લીધી. પરંતુ ત્યારબાદ પરિવારમાં એક એવી દુર્ઘટના ઘટી કે તેણે AI કંપની સામે જ કોર્ટમાં કેસ ઠોકી દીધો હતો. સૌથી ચોંકાવનારી વાત તો એ છે કે, જે AI પર તેણે ખોટી સલાહનો આરોપ લગાવ્યો, કંપની સામે કેસના કાનૂની દસ્તાવેજો તૈયાર કરવા માટે પણ તેણે એ જ AI નો ઉપયોગ કર્યો! ચાલો જાણીએ આ વિચિત્ર અને ચર્ચાસ્પદ મામલો શું છે.
અહેવાલ મુજબ, આ કિસ્સો ચીનના ઝેજિયાંગ પ્રાંતના જિયાશાન કાઉન્ટીનો છે. શિ (Shi) નામની વ્યક્તિની માતાનું એપ્રિલ મહિનામાં અચાનક બીમારીના કારણે નિધન થયું હતું. ચીની પરંપરામાં લોકો જન્મ, લગ્ન કે મૃત્યુ જેવા મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો માટે જૂના કેલેન્ડર અને ખગોળીય ઘટનાઓના આધારે ‘શુભ મુહૂર્ત’ જુએ છે. શિ પોતાના પાંચ ભાઈ-બહેનોમાં સૌથી નાનો હોવાથી, તેના પર માતાના અંતિમ સંસ્કાર યોગ્ય રીતે પૂરા કરવાની જવાબદારી હતી.
શરૂઆતમાં પરિવારે એક ફેંગશુઈ માસ્ટરની સલાહ લીધી, જેમણે 20 એપ્રિલની તારીખ આપી. પરંતુ સ્થાનિક માન્યતા મુજબ બેકી (Even) સંખ્યાની તારીખ અશુભ મનાતી હોવાથી, શિ મૂંઝવણમાં મુકાયો હતો. યોગ્ય રસ્તો શોધવા તેણે એક AI ચેટબોટની મદદ લીધી. AI એ 19 એપ્રિલની તારીખ અને કેટલીક પારંપરિક વિધિઓ કરવાનું સૂચવ્યું, જે શિએ માની લીધું હતું. પરંતુ અંતિમ સંસ્કારના થોડા જ દિવસો બાદ શિના પરિવારના એક સંબંધીનો ગંભીર માર્ગ અકસ્માત થયો હતો. પરિવારના અન્ય સભ્યોએ આ દુર્ઘટનાને ‘અશુભ તારીખ’ સાથે જોડી દીધી અને માન્યું કે અંતિમ સંસ્કાર ખોટા દિવસે થવાથી પરિવારનું ફેંગશુઈ ખોરવાઈ ગયું છે.
આ ઘટના બાદ શિએ ચેટબોટ બનાવનારી કંપની ‘બેઇજિંગ ચુંતિયન ઝિયુન ટેક્નોલોજી’ (Beijing Chuntian Zhiyun Technology) સામે વળતર અને માફીની માંગ સાથે કાનૂની કેસ દાખલ કર્યો છે. તેનો આરોપ છે કે ચેટબોટે તેને ભ્રામક અને ખોટી સલાહ આપી, જેનાથી પરિવારમાં તણાવ અને કમનસીબી આવી હતી. બીજી તરફ, કંપનીનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે AI નું કામ માત્ર માહિતી આપવાનું છે, તેને કોઈ પ્રોફેશનલ કે ધાર્મિક સલાહ તરીકે લેવી જોઈએ નહીં.
વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ અકસ્માત અને AI ની તારીખ વચ્ચે કોઈ સીધો સંબંધ નથી. પરંતુ આ ઘટના એક મોટો સવાલ જરૂર ઊભો કરે છે કે, શું આપણે જીવનના મહત્વપૂર્ણ અને પારિવારિક નિર્ણયો માટે માત્ર ટેક્નોલોજી પર આંધળો વિશ્વાસ કરવો જોઈએ? એમાં કોઈ શંકા નથી કે AI એક શક્તિશાળી ટૂલ છે, પરંતુ તેની સલાહને આખરી સત્ય માની લેવું ક્યારેક ભારે પડી શકે છે. મશીન ક્યારેય માનવીય પરંપરાઓ અને સંવેદનાઓનું સંપૂર્ણ નિષ્ણાત બની શકતું નથી.
