ઈરાન અને ઈઝરાયલ-અમેરિકા વચ્ચેના સંઘર્ષને એક અઠવાડિયું પૂર્ણ થયું છે, જેની અસરો હવે 14 દેશ સુધી ફેલાઈ ચૂકી છે. આ ભયાનક યુદ્ધમાં ઈરાને તેના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઇ અને મહત્વનું યુદ્ધજહાજ ગુમાવ્યું છે. જાનહાનિનો આંકડો 1,300ને પાર કરી ગયો છે. આર્થિક મોરચે, અમેરિકા દરરોજ અંદાજે 90 કરોડ ડોલરનો ખર્ચ કરી રહ્યું છે, જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધતા અને એવિયેશન સેક્ટર, પ્રવાસન અને શેરબજારમાં વધતી અસ્થિરતા આગામી દિવસોમાં વધુ નવા સંકટો ઊભા થઈ શકે.
પરસ્પરના હુમલામાં ઈરાન-ઈઝરાયલ/અમેરિકા એકબીજાના મહત્ત્વના લશ્કરી મથકો પર મિસાઈલ હુમલાની સાથે ડ્રોનની સાથે હવાઈ હુમલા કરીને તબાહી મચાવી છે. આ હુમલામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઇને ગુમાવવાની સાથે યુદ્ધજહાને ગુમાવ્યા છે. બીજી બાજુ અમેરિકન થિંક ટેન્કના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે ઈરાન પરના હુમલા માટે અમેરિકા નિરંતર ડિફેન્સ સિસ્ટમ પર ખર્ચ કરી રહી છે. 1.7 અબજ ડોલરની પેટ્રિયેટ જેવી એર ડિફેન્સ ઈન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમ પર ખર્ચ કર્યા છે, જ્યારે 1.5 અબજ ડોલરના ખર્ચે મિસાઈલ અને અન્ય આક્રમક શસ્ત્રો પર ખર્ચ કર્યો છે.
જાનહાનિ અને નુકસાનની વાત કરીએ તો કુલ મૃતકની સંખ્યા 1,300 પાર કરી ગઈ છે, જેમાં એકલા હિંદમહાગાગરમાં ઈરાનના યુદ્ધજહાજને ડૂબાડવાને કારણે 87 નૌકાદળના જવાન માર્યા ગયા છે. યુદ્ધ ફક્ત જમીનસીમા પૂરતું રહ્યું નથી, પરંતુ દુનિયામાં ઊર્જા સંકટનો પણ ડર ઊભો થયો છે. વૈશ્વિકસ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ રોજ નવી સપાટીએ પહોંચે છે, જ્યારે શેરબજારની કફોડી હાલત છે. ઊર્જા સિવાય હવાઈ ક્ષેત્ર પર પણ અસર પડી હતી, જેમાં એકલા મિડલ ઈસ્ટમાં 11,000થી ફ્લાઈટ રદ કરી હતી, કારણ કે અનેક દેશની એરસ્પેસ બંધ હતી, તેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય પર્યટક પરેશાન છે.
ઈરાન પરના હુમલામાં ઈઝરાયલને પક્ષે પણ નુકસાન થઈ રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકા પણ હુમલા કરવા માટે સ્ટેલ્થ બોમ્બર અને એડવાન્સ વેપનનો ઉપયોગ કરે છે. યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે અમેરિકન થિંક ટેન્ક સેન્ટર ફોર સ્ટ્રેટજિક એન્ડ ઈન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ (સીએસઆઈએસ)એ યુદ્ધના ખર્ચ અંગે એક રિપોર્ટ આપ્યો છે. અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ ઈરાન સામે ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી અન્વયે 100 કલાકમાં અમેરિકાને લગભગ 3.7 અબજ ડોલરનો ખર્ચ ઉઠાવવો પડ્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર અત્યાર સુધીના સમયગાળામાં અમેરિકામાં સરેરાશ ખર્ચ રોજના લગભગ 891 મિલ્યન ડોલર એટલે 90 કરોડ ડોલરનો થાય છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે શરુઆતના તબક્કામાં સૌથી વધુ ખર્ચ હથિયારો, મિસાઈલ અને બોમ્બના ઉપયોગમાં થયો છે.
થિંક ટેન્કે પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે યુદ્ધમાં માનવીય નુકસાન પણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ઈરાનમાં અમેરિકી અને ઈઝરાયલના હુમલામાં 1,300થી વધુ લોકોનાં મોત થયા છે, જેમાં બાળકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. ખર્ચ સિવાય કુવૈતમાં ફ્રેન્ડલી ફાયરની ઘટનામાં ત્રણ એફ-15 લડાકુ વિમાન ગુમાવ્યા હતા. ટ્રમ્પના દાવા અનુસાર આ યુદ્ધ પણ અનેક સપ્તાહ સુધી ચાલી શકે છે, જેની સીધી અસર અમેરિકન અર્થતંત્ર સહિત દુનિયા પર પડી શકે છે, એમ નિષ્ણાતોએ દાવો કર્યો છે.
