ઇન્ડિગો એરલાઇન્સમાં અચાનક સ્ટાફની અછત અને ટેકનિકલ મેનેજમેન્ટ સમસ્યાઓના કારણે દેશભરના હજારો મુસાફરો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. દિલ્હી, મુંબઈ, અમદાવાદ, જયપુર, ઇન્દોર, કોચી અને તિરુવનંતપુરમ સહિત અનેક એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ્સ મોટા પાયે રદ કરવામાં આવી છે અથવા મોડી પડી છે, જેના કારણે એરપોર્ટ ટર્મિનલ્સ પર ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. મુસાફરોએ ઘણી જગ્યાએ પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરી છે, અને સોશિયલ મીડિયા પર પરિસ્થિતિની નોંધપાત્ર અસર પડી રહી છે.

ઇન્ડિગોના કાફલા અને કનેક્ટિવિટી નેટવર્કને કારણે, દેશભરમાં તેની અસર અનુભવાઈ રહી છે. એરપોર્ટ સત્તાવાળાઓ અને ઇન્ડિગોએ મોડી રાત સુધી સતત સલાહ આપી હતી, પરંતુ મધ્યરાત્રિ 12 વાગ્યા સુધી પણ પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવામાં સમય લાગી રહ્યો હતો.

દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક (IGI) એ ગઈકાલે રાત્રે એક મુસાફરોની સલાહ જારી કરી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, “અમે તમને અપડેટ કરવા માંગીએ છીએ કે ઇન્ડિગો ફ્લાઇટ સેવાઓ ધીમે ધીમે સામાન્ય થઈ રહી છે. મુસાફરોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ઘરેથી નીકળતા પહેલા તેમની ફ્લાઇટની સ્થિતિ તપાસે.”

વધુમાં, IGI એ મુસાફરોને તેમની વેબસાઇટ અને એરલાઇન્સનો સીધો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપી. આ સલાહ દિલ્હી એરપોર્ટના સત્તાવાર X હેન્ડલ પરથી સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવી હતી. અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ઘણા મુસાફરો વધુ અપડેટ્સની રાહ જોતા હોવાથી દિલ્હી એરપોર્ટ ટર્મિનલ્સ રાતભર ભીડમાં હતા.

અમદાવાદ એરપોર્ટ: 7 આગમન અને 12 પ્રસ્થાન ફ્લાઇટ્સ રદ
અમદાવાદ એરપોર્ટ પર પરિસ્થિતિ સૌથી ગંભીર હતી. સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, 12 વાગ્યાથી 6 વાગ્યાની વચ્ચે 7 આગમન ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી હતી, જેમાં 12 પ્રસ્થાન ફ્લાઇટ્સનો પણ સમાવેશ થાય છે. કુલ 19 ઇન્ડિગો ફ્લાઇટ્સ પ્રભાવિત થઈ હતી. આનાથી એરપોર્ટ પરિસરની અંદર અને બહાર બંને જગ્યાએ મુસાફરોને અસુવિધા થઈ. ઘણા મુસાફરોએ કહ્યું કે તેમને એરલાઇન તરફથી સમયસર અને સચોટ માહિતી મળી નથી.

મુંબઈ એરપોર્ટ પર પરિસ્થિતિ વધુ જટિલ લાગી. વ્યાપક રદ અને વિલંબને કારણે, મુસાફરોની ભીડ એટલી વધી ગઈ કે એરપોર્ટ અધિકારીઓએ કામચલાઉ બેઠક વ્યવસ્થા ગોઠવવી પડી. બાળકો, વૃદ્ધો, પ્રવાસીઓ અને વ્યવસાયિક પ્રવાસીઓ જમીન પર બેસીને રાહ જોતા જોવા મળ્યા.

એક મુસાફરે કહ્યું કે અમદાવાદ જતી ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી છે. હવે, ટેક્સી બુક કરાવવી એ એકમાત્ર વિકલ્પ છે. એરલાઇન અધિકારીઓને ખબર નથી અને તેઓ ફક્ત “રાહ જુઓ” કહી રહ્યા છે.

દેશભરમાં ઇન્ડિગોની કામગીરી સામાન્ય કરવામાં મુશ્કેલીઓને કારણે, ઘણા શહેરોમાં મુસાફરો કલાકો સુધી રાહ જોતા રહ્યા. કોચી (કેરળ) ના એરપોર્ટ પર, ડઝનબંધ મુસાફરો બોર્ડિંગ ગેટ પર કતારમાં ઉભા જોવા મળ્યા. ઇન્દોરમાં, ઘણા મુસાફરોએ ફરિયાદ કરી કે એરલાઇનની એપ્લિકેશન અને કાઉન્ટર અપડેટ્સ અસંગત છે. જયપુર અને અમદાવાદના ઘણા પરિવારોએ સોશિયલ મીડિયા પર તેમની સમસ્યાઓ શેર કરી, ખાસ કરીને કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ્સ ધરાવતા પરિવારો.

સંસદના શિયાળુ સત્રનો આજે પાંચમો દિવસ છે. ઉત્તર પ્રદેશના સાંસદ અશોક કુમાર રાવતે સંસદમાં યુવાનોમાં હાર્ટ એટેક અને મૃત્યુ અંગે પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો. તેમણે પૂછ્યું કે, શું સરકારે આ વાત પર ધ્યાન આપ્યું છે કે દેશમાં, ખાસ કરીને જિમ જતાં યુવાનોમાં હાર્ટ અટેક અને તેનાથી મૃત્યુના બનાવો વધી રહ્યા છે. જો હા, તો તેની વિગતો શું છે અને આ અંગે સરકારની શું પ્રતિક્રિયા છે.

શું સરકારને એ પણ જાણ છે કે ખાનગી ક્ષેત્રમાં વધુ પડતું કાર્યનું દબાણ, મોડે સુધી કામ કરવાની પ્રવૃત્તિ તથા જિમમાં વધુ પડતો શારીરિક શ્રમ જેવા પરિબળો પણ દેશમાં આવી ઘટનાઓને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે, અને જો હા, તો તેની વિગતો શું છે; (ગ) શું આ સંબંધમાં સરકાર પાસે કોઈ અભ્યાસ/નિષ્ણાત રિપોર્ટ ઉપલબ્ધ છે, અને જો હા, તો તેની વિગતો શું છે; (ઘ) શું સરકારનો વિચાર કાર્ય અને જીવનમાં સંતુલન અને સુરક્ષિત કસરતની પદ્ધતિઓ વિશે કોઈ ગાઇડલાઇન જારી કરવાનો/કોઈ જન જાગૃતિ અભિયાન શરૂ કરવાનો છે, અને જો હા, તો તેની વિગતો શું છે; અને (ઙ) યુવાનોમાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ અને તેનાથી થતા મૃત્યુના વધતા બનાવોને રોકવા માટે સરકારે અત્યાર સુધીમાં કયા પગલાં લીધા છે/લેવાનો પ્રસ્તાવ છે? જેવી વિગત માંગી હતી.

આ ઉપરાંત આ વય જૂનથા અન્ય દર્દીઓ પણ અન્ય કારણોસર તે જ હોસ્પિટલમાં દાખલ હતા. તમામ પાસેથી વિવિધ જોખમી પરિબળો વિશે માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે AMI સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું એ ફેમિલી હિસ્ટ્રી અને ક્યારેય ધૂમ્રપાન કરવા સાથે સંકળાયેલું હતું.

આ ઉપરાંત તેમણે કહ્યું, સ્વાસ્થ્ય એ રાજ્યનો વિષય છે. રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય મિશન, રાષ્ટ્રીય બિન-ચેપી રોગ નિવારણ અને નિયંત્રણ કાર્યક્રમ (NP-NCD) હેઠળ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને તકનીકી અને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. હૃદય રોગ NP-NCD નો એક અભિન્ન ભાગ છે. આ કાર્યક્રમ હેઠળ 770 જિલ્લા NCD ક્લિનિક્સ, 6410 સામુદાયિક આરોગ્ય કેન્દ્ર NCD ક્લિનિક્સ અને 233 કાર્ડિયાક કેર યુનિટ્સની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત, વ્યાપક પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય સંભાળના ભાગ રૂપે, રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય મિશન (NHM) હેઠળ દેશમાં ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર સહિત સામાન્ય NCDs ના નિવારણ, નિયંત્રણ અને તપાસ માટે વસ્તી-આધારિત પહેલ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પહેલ હેઠળ, 30વર્ષથી વધુ ઉંમરના વ્યક્તિઓની તપાસ કરવામાં આવે છે.

હાર્ટ એટેકના બનાવો અંગે હબ-એન્ડ-સ્પોક મોડેલ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. જિલ્લા હોસ્પિટલ અને સામુદાયિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (સ્પોક), મેડિકલ કોલેજો અને હોસ્પિટલોમાં અદ્યતન સારવાર આપવામાં આવે છે. ભારત સરકાર રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા હૃદય રોગો સહિત બિન-ચેપી રોગો (NCDs) વિશે અવેરનેસ પ્રોગ્રામ કરવામાં આવે છે.

આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિર દ્વારા વ્યાપક પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય સંભાળ હેઠળ વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો પ્રાધિકરણ (FSSAI)ના નેતૃત્વમાં ઈટ રાઈટ ઇન્ડિયા અભિયાન, મીઠું, ખાંડ અને ટ્રાન્સ ફેટના ઓછા સેવનને પ્રોત્સાહન આપે છે. ફિટ ઇન્ડિયા અભિયાન યુવા કાર્યક્રમ અને રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવે છે અને આયુષ મંત્રાલય દ્વારા યોગ સંબંધિત વિવિધ પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન કરવામાં આવે છે.

રાજસ્થાન હાઇકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં ચુકાદો આપ્યો છે કે બે પુખ્ત વયના લોકો લગ્ન યોગ્ય ઉંમરના ન હોય તો પણ પરસ્પર સંમતિથી લિવ-ઇન સંબંધમાં રહી શકે છે. ભારતમાં લગ્ન માટે લઘુત્તમ ઉંમર છોકરી માટે 18 અને છોકરા માટે 21 વર્ષ છે. જ્યારે પુખ્ત વયની ઉંમર 18 છે.

જાસ્ટિસ અનૂપ કુમાર ધાંડે સોમવારે આવા બે પુખ્ત વયના લોકો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર સુનાવણી કરતી વખતે આ મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપ્યો હતો. રાજસ્થાનના કોટા રહેવાસી 18 વર્ષની છોકરી અને ૧૯ વર્ષના છોકરાએ રક્ષણની માંગ કરી હતી. છોકરી લગ્ન કરવા યોગ્ય ઉંમરની છે. પણ છોકરો હજુ બે વર્ષ નાનો છે.

ગુરુવારે ચુકાદાની નકલ અપલોડ કરવામાં આવી હતી. અરજી મુજબ, દંપતીએ પોલીસ સુરક્ષાની વિનંતી કરી હતી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ સંમતિથી લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહી રહ્યા છે. દંપતીએ ૨૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૫ ના રોજ લિવ-ઇન કરાર કર્યો હતો. અરજદારોના મતે. છોકરીનો પરિવાર આ સંબંધનો વિરોધ કરે છે અને તેમને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપવામાં આવી છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે પોલીસને લેખિત અપીલ કર્યા પછી પણ કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. રાજ્ય તરફથી સરકારી વકીલ વિવેક ચૌધરીએ દલીલ કરી હતી કે છોકરાની ઉંમર 21 વર્ષની ન હોવાથી. તે કાયદેસર રીતે લગ્ન કરી શકે નહીં. તેથી, તેમને લિવ-ઇન પાર્ટનરશિપમાં રહેવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. જો કે, હાઇકોર્ટે આ દલીલને ફગાવી દીધી હતી. એમ કહીને કે બંધારણની કલમ ૨૧ જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારની ખાતરી આપે છે. અને કોઈપણ ધમકી બંધારણીય ઉલ્લંઘન છે.

કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે રાજ્યની દરેક નાગરિકના જીવન અને સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કરવાની બંધારણીય જવાબદારી છે. ન્યાયાધીશે કહ્યું. અરજદારો લગ્ન યોગ્ય ઉંમરના નથી. તેથી તેમને તેમના મૂળભૂત અધિકારથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે લિવ-ઇન ગેરકાયદેસર નથી કે ભારતીય કાયદા હેઠળ ગુનો નથી. કોર્ટે ભીલવાડા અને જોધપુર ગ્રામ્યના પોલીસ અધિક્ષકોને ધમકીઓના આરોપોની તપાસ કરવા અને જો જરૂરી હોય તો દંપતીને સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો આદેશ આપ્યો.

કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ લોકસભાના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન એક મહત્ત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરી છે, જે હાઇવે પર મુસાફરી કરતા કરોડો લોકો માટે રાહતરૂપ સાબિત થશે. તેમણે કહ્યું છે કે ‘હાઇવે પર હાલની ટોલ વસૂલાત સિસ્ટમ આગામી એક વર્ષમાં તબક્કાવાર બંધ કરવામાં આવશે અને તેને સંપૂર્ણપણે ઈલેક્ટ્રોનિક, બેરિયર લેસ ટોલ સિસ્ટમ દ્વારા બદલવામાં આવશે.’

હાઇ-ટેક ટોલ સિસ્ટમનો અમલ
લોકસભાના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ જણાવ્યું કે, ‘નવી સિસ્ટમનું ટ્રાયલ 10 સ્થળોએ શરૂ થઈ ગયું છે અને એક વર્ષની અંદર તેને દેશભરમાં લાગુ કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.’ હાલમાં FASTagના આવવાથી ટોલ પ્લાઝા પર વાહનોના રોકાણનો સમય ઘટ્યો છે, પરંતુ બેરિયર લેસ સિસ્ટમથી વાહનચાલકોને ટોલ પ્લાઝા પર રોકાવું નહીં પડે. હાલમાં દેશભરમાં લગભગ 4,500 હાઇવે પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહ્યા છે, જેનો કુલ ખર્ચ આશરે 10 લાખ કરોડ રૂપિયા છે.

NETC અને FASTag
હાઇ-ટેક ટોલ પ્લાઝા તરફનું આ પગલું નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલા નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન (NETC) પ્રોગ્રામનો ભાગ છે. આ એક રાષ્ટ્રવ્યાપી, એકીકૃત અને એકબીજા સાથે જોડાયેલ ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન પ્લેટફોર્મ છે, જેનો ધ્યેય વિવિધ સિસ્ટમોની ઝંઝટ દૂર કરવાનો છે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય ભાગ FASTag છે, જે RFID ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને યુઝર્સના લિંક્ડ બેન્ક ખાતામાંથી પૈસા કાપે છે.

UPIથી પેમેન્ટ પર દંડમાં ઘટાડો
કેન્દ્ર સરકારે તાજેતરમાં FASTag વગરના વાહનચાલકોને નોંધપાત્ર રાહત પણ આપી હતી. 15મી નવેમ્બરથી, જો કોઈ વાહનમાં FASTag ન હોય અથવા તે કામ કરતું ન હોય, તો રોકડમાં બમણો ટોલ ટેક્સ ચૂકવવાને બદલે, UPIનો ઉપયોગ કરીને ચુકવણી કરવા પર ફક્ત 1.25 ગણો ટોલ ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે.

જૂના નિયમ મુજબ, જો કોઈ વાહનમાં ફાસ્ટેગ ન હોય અથવા તે માન્ય ન હોય, તો સામાન્ય ટોલ ફીના બમણા રોકડમાં ચૂકવવા પડતા હતા, જે એક મોટો દંડ માનવામાં આવતો હતો. જોકે, હવે ફાસ્ટેગ વગરના અથવા નિષ્ક્રિય ફાસ્ટેગવાળા વાહનો UPI દ્વારા 1.25 ગણા ટોલ ફી ચૂકવી શકશે. આનો અર્થ એ થયો કે UPI દ્વારા ચુકવણી કરતી વખતે હવે બમણો ટોલ ટેક્સ વસૂલવામાં આવશે નહીં.

ઇન્ડિગોની દેશવ્યાપી કટોકટી હવે મુસાફરોના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરી રહી છે. હજારો ફ્લાઇટ્સ રદ અને મોડી પડી છે, જેના કારણે હવાઈ ભાડામાં અચાનક વધારો થયો છે. ખાસ કરીને દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને કોલકાતા જેવા મેટ્રો શહેરોના રૂટ પર ટિકિટના ભાવ બમણાથી વધુ થઈ ગયા છે. મુસાફરોને શક્ય તેટલી ઝડપથી વૈકલ્પિક ફ્લાઇટ્સ બુક કરવાની ફરજ પડી રહી છે, જ્યારે ટ્રાવેલ પોર્ટલ અને એરલાઇન સિસ્ટમ્સ પર ભાડામાં તીવ્ર વધઘટ થતી રહે છે.

છેલ્લા બે દિવસમાં, 1000 થી વધુ ઇન્ડિગો ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે સેંકડો મોડી પડી હતી. આજ રાત સુધી દિલ્હી એરપોર્ટથી બધી ડોમેસ્ટિક ફ્લાઇટ્સ રદ થવાને કારણે, માંગ અચાનક વધી ગઈ છે, જેના કારણે અન્ય એરલાઇન્સે પણ ભાડામાં વધારો કર્યો છે. દિલ્હી-મુંબઈ રૂટ પર ટિકિટ જે સામાન્ય દિવસોમાં 5000-7000 રૂપિયામાં મળતી હતી તે હવે 38,000 રૂપિયાથી 50,000 રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેવી જ રીતે, દિલ્હી-ચેન્નાઈનું ભાડું 9000-10000 રૂપિયાથી વધીને 81 હજાર રૂપિયા થઈ ગયું છે.

અન્ય રૂટની સ્થિતિ

• દિલ્હી-બેંગલુરુનું ભાડું 6000-8000 રૂપિયાથી વધીને 43 હજાર રૂપિયા થયું છે.
• દિલ્હી-પટણાનું ભાડું 4000-5000 રૂપિયાથી વધીને 23 હજાર રૂપિયાથી વધુ થઈ ગયું છે.
• દિલ્હી-હૈદરાબાદનું ભાડું 5000-7000 રૂપિયાથી વધીને 36 હજાર રૂપિયા થયું છે.
• દિલ્હી-અમદાવાદ ટિકિટ, જે સામાન્ય રીતે 3000-4000 રૂપિયાની હોય છે, તે હવે વધીને 23 હજાર રૂપિયા થઈ ગઈ છે.
• દિલ્હી-કોલકાતાનું ભાડું 7000-9000 રૂપિયાથી વધીને 62 હજાર રૂપિયા થયું છે.
• દિલ્હી-ગોવાનું ભાડું 5000-6000 રૂપિયાથી વધીને 30 હજાર રૂપિયાથી વધુ થઈ ગયું છે.