કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશના આંતરિક ગુપ્તચર તંત્રમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. તેલંગાણા કેડરના 1993 બેચના IPS અધિકારી મહેશ દીક્ષિતને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB)ના નવા ડિરેક્ટર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ હાલના IB ચીફ તપન કુમાર ડેકાનું સ્થાન લેશે. સરકાર દ્વારા તેમની નિમણૂક બે વર્ષના કાર્યકાળ માટે કરવામાં આવી છે.
મહેશ દીક્ષિત હાલમાં ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોમાં સ્પેશિયલ ડાયરેક્ટર તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે અને તેમને લાંબા સમયથી તપન ડેકાના સંભવિત ઉત્તરાધિકારી તરીકે જોવામાં આવતા હતા. IBમાં તેમણે જોઈન્ટ ડાયરેક્ટરથી લઈને સ્પેશિયલ ડાયરેક્ટર સુધીની મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સફળતાપૂર્વક નિભાવી છે.
મહેશ દીક્ષિત આતંકવાદ વિરોધી કામગીરી અને જમ્મુ-કાશ્મીર સંબંધિત ગુપ્તચર બાબતોના નિષ્ણાત માનવામાં આવે છે. તેઓ અગાઉ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં IBની સ્ટેટ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ (SIB)ના વડા તરીકે પણ કામગીરી સંભાળી ચૂક્યા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તેઓ IB મુખ્યાલયમાં વિવિધ ઓપરેશનલ જવાબદારીઓનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા.
નોંધનીય છે કે વર્તમાન IB ચીફ તપન કુમાર ડેકાનો કાર્યકાળ 30 જૂન, 2026ના રોજ પૂર્ણ થવાનો છે. તેમની પ્રથમ નિમણૂક જુલાઈ 2022માં કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ સરકાર દ્વારા તેમને એક-એક વર્ષના બે એક્સટેન્શન આપવામાં આવ્યા હતા. હવે તેમના કાર્યકાળ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ સરકારે નવા ચીફ તરીકે મહેશ દીક્ષિતના નામની જાહેરાત કરી છે.
ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ આંતરિક ગુપ્તચર એજન્સી છે, જે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્ય કરે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય દેશની આંતરિક સુરક્ષાને લગતા જોખમોની માહિતી એકત્ર કરવી અને સંભવિત ખતરાઓને સમયસર નિષ્ફળ બનાવવાનું છે.
IB આતંકવાદ, નક્સલવાદ, કોમી તણાવ, વિદેશી જાસૂસી પ્રવૃત્તિઓ અને અન્ય સુરક્ષા પડકારો પર સતત નજર રાખે છે. ઉપરાંત વડાપ્રધાન અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ વ્યક્તિઓની સુરક્ષાને લગતા જોખમોનું મૂલ્યાંકન પણ આ એજન્સી દ્વારા કરવામાં આવે છે.
1887માં બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન સ્થાપિત થયેલી IB વિશ્વની સૌથી જૂની ગુપ્તચર સંસ્થાઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. દેશમાં આંતરિક ગુપ્તચર કામગીરી IB સંભાળે છે, જ્યારે વિદેશી ગુપ્તચર માહિતી એકત્ર કરવાની જવાબદારી RAW (રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ) પર હોય છે.
